Energietoeslag dempt koopkrachtverlies in 2022
Foto: A. Keikes – Grou
(tekst: CBS)
Energietoeslag dempt koopkrachtverlies in 2022
In 2022 daalde de koopkracht van de Nederlandse bevolking in doorsnee met 1,2 procent. Dit kwam vooral door de hoge inflatie in 2022. Huishoudens met weinig inkomen gingen er in koopkracht op vooruit. Zij ontvingen een energietoeslag om de sterk gestegen energierekening te kunnen betalen. Zonder de energietoeslag was het doorsnee koopkrachtverlies in de gehele bevolking groter geweest (2,9 procent). Dat blijkt uit nieuwe CBS-cijfers over de inkomens van de Nederlandse bevolking.
De doorsnee koopkrachtontwikkeling dook in het verleden alleen tijdens de zware recessie in de jaren ’80 en de economische crisis van 2009-2013 met meer dan een procent in de min. De koopkracht steeg structureel in recente jaren, ook tijdens de coronacrisis in 2020 en 2021.
Koopkrachtontwikkeling beïnvloed door hoge gemiddelde inflatie
De koopkrachtdaling is vooral veroorzaakt door de hoge inflatie in 2022, onder andere als gevolg van de sterk gestegen energieprijzen. De inkomens van de bevolking stegen in 2022 in doorsnee met 5,5 procent. Dat was echter minder dan de geschatte inflatie van 6,8 procent, de benadering die volgt uit de onderzoeksreeks van de nieuwe waarneming energieprijzen. Daardoor daalde de koopkracht. De inkomens stegen in 2022 meer dan in 2021 (in doorsnee 3,5 procent), maar in 2021 bedroeg de inflatie bij benadering 2,1 procent, ook berekend volgens de onderzoeksreeks nieuwe waarneming energieprijzen. Daarom steeg de koopkracht in 2021 met 1,4 procent.
Bij de berekening van de koopkrachtontwikkeling rekent het CBS voor alle huishoudens en personen met dezelfde gemiddelde inflatie. In de praktijk verschilt de inflatie per huishouden vanwege verschillen in uitgavenpatronen. Zo geven huishoudens met lagere inkomens een groter deel van hun budget uit aan energie dan huishoudens met hogere inkomens.
Koopkracht bijstandsontvangers steeg door energietoeslag
Uit de verdere detaillering naar bevolkingsgroepen blijkt al jaren dat huishoudens van werknemers en zelfstandigen er het meest in koopkracht op vooruitgaan, zoals ook in 2021. In 2022 is het beeld echter anders. Terwijl de koopkracht van werknemers en zelfstandigen daalde, steeg de koopkracht van bijstandsontvangers in doorsnee met 4,4 procent. Van bijna 80 procent van deze bevolkingsgroep nam de koopkracht toe of bleef gelijk.
Bijstandsontvangers en andere huishoudens met weinig inkomen ontvingen in 2022 een energietoeslag (veelal 1 300 euro) om de sterk gestegen energierekening te kunnen betalen. In november en december 2022 ontvingen alle huishoudens in Nederland met een kleinverbruiksaansluiting bovendien 190 euro korting op de energierekening (380 euro in totaal). De energietoeslag en de korting zijn verrekend in de huishoudensinkomens die ten grondslag liggen aan de koopkrachtontwikkelingen.
Zonder deze compenserende maatregelen zou de koopkracht van bijstandsontvangers gedaald zijn met 4,5 procent. Ook voor huishoudens in een huurwoning met huurtoeslag en eenoudergezinnen steeg de koopkracht door de compenserende maatregelen. Deze bevolkingsgroepen overlappen elkaar. Bijstandsontvangers wonen vaak in een huurwoning en ontvangen huurtoeslag. Regelmatig gaat het om eenoudergezinnen of eenpersoonshuishoudens.
De koopkracht van pensioenontvangers nam in doorsnee met ruim 3 procent af. Zonder energiemaatregelen was het verlies 4,4 procent geweest. De koopkracht van pensioenontvangers met weinig inkomen steeg in doorsnee wel door de energietoeslag. Het merendeel van de pensioenontvangers had echter een te hoog inkomen om voor de energietoeslag in aanmerking te komen en had te maken met koopkrachtverlies.
Nieuwe methode energieprijzen en gevolgen voor inflatiecijfers
Het CBS gebruikt vanaf juni 2023 een nieuwe methode om energieprijzen te meten en verwerken in de CPI. Deze methodeverandering heeft gevolgen voor het inflatiecijfer. Op 30 juni publiceerde het CBS een achtergrondartikel waarin het in meer detail uitlegt wat de overstap betekent voor de CPI, de inflatie en het gebruik van de CPI voor indexeringsdoeleinden.
De jaarlijkse inflatiecijfers die gebruikt zijn bij de berekening van de koopkrachtontwikkelingen in 2021 (2,1 procent) en 2022 (6,8 procent), zijn gebaseerd op de onderzoeksreeks die in het achtergrondartikel wordt vermeld. Omdat de onderzoeksreeks daadwerkelijk betaalde energieprijzen gebruikt, sluit deze gemiddeld genomen meer aan bij de prijsontwikkeling die de bevolking heeft ervaren.
Meer berichten
- Met het uitgekauwde begrip mienskip kun je vele kanten op (onderzoek)
- Omrop heeft hulp nodig en zoekt een inspirerende creatief-strategisch adviseur
- Hilde Tjeerdema (D66) is goednieuwsshow zat – We zijn in therapie
- Eerste openbare expositie Gerrit Benner. De Oersoep
- Verviervoudiging diefstal uit auto in Leeuwarden
- Dit is een tweedehands boekenwinkel en dat boek is net uit. Niemand heeft het nog zo waardeloos gevonden, dat die het meteen na aankoop bij ons gebracht heeft.
- Dan liever de lucht in! 160 jaar uitbreidingsplan Romein
- Minimalistische éénakter Drama mei deade dichters
- Overheid wijst werknemers in Friesland op pensioen bij baanwissel of minder werken
- Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent
- Aanpak criminele families moet op de schop
- Bied jongeren tegengewicht aan online geldwereld
- Nederlands gas behoort tot duurste van Europa – 48 cent van elke euro naar de staat
- Expositie kunst van 24 wijkbewoners uit de Hollanderwijk
- Hond kost in hele leven ongeveer 20.000 euro: ruim driekwart Nederlanders schat dat lager in
- Levensmiddelenclub: suikerbelasting duur en complex, gezondheidswinst onduidelijk
- Jongeren kunnen ideeën indienen voor activiteiten, evenementen of ontmoetingsplekken die zij graag in hun omgeving zien
- Andries Gaastra van Batavus naar Koga Miyata – In Japan had ik de werkwijze en de mentaliteit van de bevolking en de ondernemers bestudeerd
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleent 255.000 euro aan restauratie Bonifatiustoren
- 1 op de 4 Nederlanders verstopt spullen voor bezoek uit schaamte voor de eigen woning
- Omzet horeca groeit door hogere prijzen – In de horeca is het vertrouwen het op een na laagst van alle onderscheiden bedrijfstakken
- 5 nieuwe locaties voor versnelde bouw 30.000 huizen – Leeuwarden Middelsee-Spoordok (circa 6.000)
- Detailhandel zet bijna 3 procent meer om in juli
- Plichtsgetrouwe medewerker valt vaker uit als leidinggevende niet doorvraagt
- Economisch beeld minder negatief – Meer export, consumptie huishoudens en investeringen
- Freek van Tuinen: Ik heb altijd redelijk integer gehandeld en de waarheid nooit geweld aangedaan
- Naar wetenschappelijke bureaus wordt overduidelijk niet geluisterd – Afscheid van de 80-jarige Wiardi Beckman Stichting
- FNP stelt vragen over Vijverzathe Jelsum – We delen de zorgen die dorpsbelang Jelsum-Koarnjum heeft uitgesproken. Het rijksmonument Vijverzathe heeft onze aandacht
- SLIM zit wethouder achter de broek met Starterslening
- Toiletgebouw De Groene Ster vaker toegankelijk
- Bijna niemand weet dit: Brussel zoekt 100 jongeren met een mbo-diploma voor een traineeship bij de Europese Commissie
- We gaan slecht om met kwetsbare mensen
- Kopers en verkopers onvoldoende beschermd door vrijwillige makelaarsregels
- Aantal mensen met bijstand stijgt 3 jaar op rij, vooral onder jongeren
- Wij gaan er van uit dat u – als hoeder van de integriteit – in Tytsjerksteradiel orde op zaken stelt
- Opnieuw minder moorden, laagste aantal mannen vermoord in 30 jaar – Meeste in Rotterdam, minste in Friesland
- ‘Er is geen vrouw die deugt’ van Arthur Schopenhauer. Met dit boek en een glaasje wijn kom ik een eenzame zaterdagavond wel door, denk ik als ik naar huis loop.
- Boerenland- en kerkenpaden krijgen weer toekomst
- Experiment uit 1916 zet ruim een eeuw later ons denken over straatverlichting opnieuw op scherp
- Museum Dr8888 sterkste stijger Friese cultuurmerken – Bolwerk sterke daler
