Hoe nu verder met Amaryllis? – archief: Dietske Bouma haar Amaryllis is als Being There van Peter Sellers

Amaryllis; welzijnswerk in Leeuwarden neemt hoge vlucht (archief – 3 februari 2011 –  Henry de Boer had taart met slagroom verwacht. Hij kreeg een bezuiniging van 5 miljoen euro )

Eerbetoon aan Dietske Bouma cum suis.

Ambtenaar Willemse weet het beter dan wethouder Florijn.

(Van een correspondent)

Wie belang stelt in gemeentelijke politiek, en in het welzijnswerk, moet bekend zijn met de term Amaryllis. Het �concept Amaryllis� komt in nota�s, brochures en gespreksverslagen sinds enige tijd regelmatig op tafel. De precieze betekenis blijft vooralsnog onduidelijk. Maar dat verhindert niet, dat het begrip blije gevoelens oproept.

Er herhaalt zich hier op Leeuwarder schaal, wat in 1979 in de film Being There met Peter Sellers de wereld verraste. De simpele tuinman Chance komt in contact met grootheden, waaronder de Amerikaanse president. Chance ontpopt zich tot een ware filosoof die allegorische uitspraken doet over zakenleven en economie. In werkelijkheid brabbelt Chance maar wat over zijn tuin. Zelfs de president ziet in alles diepe wijsheid. De tuinman (van Chance the Gardener tot Chauncey Gardener) wordt een mediagrootheid. En ja, aan het slot van de film loopt Chance inderdaad over het water.

Juni 2010 kwam de gemeente met een brochure over Amaryllis. Gangmaker van het geheel moet Dietske Bouma zijn geweest, destijds directeur Welzijn bij de gemeente. Op blz. 9 kijkt zij – in zwart-wit maar wel paginagroot afgebeeld – tevreden glimlachend rechts hemelwaarts. Ook de overige foto�s zijn zwart-wit, met enkelen – net als Dietske – paginagroot. Niet iedereen valt deze eer te beurt. Mogelijk zegt dat iets over de rangorde in de wereld van het welzijn. We noemen een Astrid De Bue (manager frontlijnteam Heechterp-Schieringen). Zij kijkt ons anders dan Dietske recht in de ogen. Verder Nyncke Bouma (directeur MEE Friesland). Zij kijkt links hemelwaarts. Zover de dames. We hebben ook twee paginavullende heren, en wel: Kees van Anken (directeur ZIENN) – vriendelijk op een bankje. En Oebele Herder (manager Welzijn gemeente Leeuwarden). Hij lacht volmondig. Helaas knijpt Herder de ogen nogal dicht, wat te betreuren valt. De open blik maakt de andere portretten juist zo sprekend, en vertrouwenwekkend.

Wie vindt dat nu de inhoud van het Amaryllis-concept maar eens aan de orde moet komen, heeft ongelijk. In de brochure staat daar wel iets over, maar in het bekende jargon (eigen regie en verantwoordelijkheid staan voorop, vertrouwen waar mogelijk, procedures waar noodzakelijk, breed inzetbare teams van sociale werkers). Echt wijzer word je er niet van. Welbeschouwd is de brochure niet bepaald bedoeld om inzicht te verschaffen in het welzijnswerk. De bedoeling is bekendheid te verschaffen aan een groep managers en ambtenaren, die hier de kans te baat nemen een vermoedelijke boodschap te brengen. Een boodschap, schemerig verwoord, in trefwoorden die belangrijk mogen worden geacht, anders waren ze toch niet in deze brochure opgenomen? We noteren bijvoorbeeld:

. stappen om duurzaam te veranderen in het sociale domein (Dietske Bouma)
. opleiding SPH wil vanuit haar sociaal constructivistische visie op onderwijs, in de operationele fase haar steentje bijdragen aan een succesvolle uitvoering van het Amaryllis gedachtegoed ( Roland Kuipers, Stenden Hogeschool)
. voor de betrokken organisaties ligt hier de uitdaging een organisatie neer te zetten die multi-tasking,multi-flexibel en doelmatig is (Ruud van Doorn, Sinne Welzijn)
. voor sommige mensen moet je er altijd zijn (Astrid de Bue)
. Amaryllis? Dat is voor mij dromen over welzijn nieuwe stijl. Jouw klant is mijn klant. Jouw huis is mijn huis�. Welzijn wordt Wel-ZIN (Marten Hiemstra, Welzijn Leeuwarden).

De groep managers en ambtenaren is al een tijdje in een �gezamenlijke zoektocht�onderweg. Op pag. 2 vinden we dit vermeld in een grote zwarte letter op gele ondergrond, met – ook nog eens onderstreept – als titel �Amaryllis, een wonderlijke plant�. In het voorwoord noemt wethouder Florijn (het bijgaande fotootje is wel erg klein, we zijn dat van hem anders gewend) eveneens deze �jarenlange zoektocht�, al begonnen in 2008 onder aanvoering van zijn voorganger Roel Sluiter. Dat heeft – aldus Florijn – geleid tot uitgangspunten voor nieuw lokaal sociaal beleid. Het komt er nu op aan �de uitgangspunten nader in praktijk te brengen.� Met andere woorden, er zit sinds 2008 aardig schot in de zaak.

De lezer verbaast zich nu en dan over de ontboezemingen, die het gevolg van de zoektocht zijn. Zo is het vermelden waard:

– we willen nu echt de verkokering doorbreken (Dietske Bouma). Hoe vaak zou dit al gezegd en niet waargemaakt zijn?
– meer generalisten nodig (Astrid de Bue). Heel origineel.
Deze beide uitspraken van Bouma en de Bue hebben een eervolle vermelding op de voorpagina gekregen. Met grote letters en onderstreept. En met vermelding van de pagina, waarop ze nogmaals zijn te vinden. Zo zullen deze open deuren ook nu niet gesloten worden.
– Amaryllis is voor mij de belichaming van werken met vijf d�s. Denken, dromen, durven, doen , doorzetten, met een dynamisch team (Rommy Schaap, Stenden Hogeschool). Die durft .
– het gebaande pad kent geen verwondering, sla nieuwe wegen in en vindt opnieuw de MENS (Fokje Ytsma, gemeente Leeuwarden). Fokje moet maar met Diogenes gaan praten, die zocht met een lantaarntje.
– het Amaryllisconcept is eenvoudig en simpel. Het gaat primair om het committent van alle ketenpartners. Het kost weinig verbeeldingskracht om het effect hiervan op de ketenaanpak te zien (Linda Terpstra en Anke van Dijke, Fier Frysl�n). Onze fantasie schoot toch nog tekort.
– we moeten elkaar verstaan �n de taal van de cli�nt leren spreken (Nyncke Bouma, directeur MEE Friesland). De omgekeerde volgorde zou �nze voorkeur hebben.
– wat mij betreft staat Amaryllis voor eenvoud, aandacht en durven. Ik denk dat het heel goed is, wat we in Leeuwarden doen (opnieuw Nyncke Bouma)

De laatste gedachte keert herhaaldelijk terug in de tekst. Leeuwarden liep in het welzijnswerk voorop, Leeuwarden loopt nu voorop, en Leeuwarden zal – dat is aan weinig twijfel onderhevig – nog lang voorop blijven lopen. Daar zal geen Leeuwarder aan ontsnappen, zolang deze managers en ambtenaren hun gang kunnen gaan. Uiteraard samen onder het zonnescherm van wethouder Florijn.

De brochure bevat liefst drie columns genoemde bijdragen, maar wel van dezelfde scribent, te weten Ferry Willemse (beleidsmedewerker welzijn gemeente Leeuwarden). De columns (sociale teams in Frysl�n, Friezen werken samen, en decentralisatie) zijn in geharnaste stijl geschreven. Ook zijn foto (3x, waarvan tweemaal omvang Florijn, en eenmaal wat forser, waardoor Willemses visionaire blik goed tot uitdrukking komt) verlevendigt de tekst.

Willemse schetst het helder:

�Het zoekpad van Leeuwarden is gericht op het organiseren van ��n verantwoordingskader per casus. Dit gaat de komende jaren plaatsvinden door fusies en detacheringen. De rol van de sociale teams zal daarmee veranderen, de functie van optimale afstemming van professionele interventie blijft.�
(Uit de column sociale teams). Knoop dit goed in uw oren.

�De Friese bestuurders ontmoeten elkaar in het periodiek overleg van de Vereniging Friese Gemeenten (VFG)�.De gemeente Leeuwarden brengt voorstellen in, de VFG levert een pre-advies en ten slotte neemt elk college van B. en W. zijn eigen beslissing. (Uit de column Friezen werken samen). Samenwerking dus, maar wel onder leiding van Leeuwarden. En Willemse ruimt weinig plaats in voor de gemeenteraad. Het is ook het beste, als ambtenaren en enkele bestuurders de dienst uitmaken.

�De rol van het lokale bestuur wordt steeds belangrijker. Dat vraagt krachtige gemeenten met een professioneel ambtelijk apparaat, dat zowel beleid kan formuleren als de uitvoering kan aansturen en de besteding kan controleren�. (Uit de column decentralisatie). Het is helder: het ambtelijk apparaat aan de macht.

�De aarzelende idee�n over een vacaturestop en personeelsreductie bij gemeenten, zullen voor ze zijn uitgevoerd, worden ingehaald door de noodzaak nieuwe deskundigheid aan te trekken voor nieuwe, deels nog onbekende taken.�

Een krachtige uitspraak, waarmee de brochure terecht besluit. Hoezo bezuinigen op het gemeentelijk apparaat, zoals in het collegeprogramma afgesproken? Wethouder Florijn is als portefeuillehouder Financi�n in sterke mate verantwoordelijk voor het gemeentelijk bezuinigingspakket. Binnen die bezuinigingen vormt de afslanking van het ambtelijk apparaat de grootste post. Maar in het voorwoord bij de brochure spreekt Florijn zijn ambtenaar niet tegen. En de ambtenaar heeft in deze brochure het laatste woord.

Directeur Dietske Bouma heeft ons opgezadeld met de benaming Amaryllis. Het zal ons nog lang heugen. Op de binnenpagina van de brochure wordt het ontroerend verhaal verteld, hoe zij bij Blomke fan Romke van de bloemist te horen kreeg, dat de Amaryllis-bollen om te groeien genoeg hebben aan zand, grind of alleen lucht. Vooral die laatste mogelijkheid moet haar hebben aangesproken. Mevrouw Bouma kocht er meteen dertig en deelde ze uit aan de deelnemers om ze mee te nemen naar de eigen instelling.

En daarmee zijn we terug bij de tuinman van de film Being There. Met dit verschil, dat in Leeuwarden de bloemist gewoon zijn winkel blijft runnen. De in de brochure figurerende managers en ambtenaren daarentegen geven de indruk al bijna over water te kunnen lopen.

Misschien hebben ze teveel aan Dietskes bloembollen gesnoven. Voor je het weet , voel je je als Narcissus. Daar liep het – zoals we weten – niet goed mee af. En de narcis is een ondersoort van de amaryllissen.

De volgende keer maar eens een brochure met mooie foto�s van bloemen, in plaats van deze tribune met hemels blikkende directeuren en ambtenaren. Of van de bloemist en de kiosk van Blomke fan Romke.

Of foto�s van cli�nten van het welzijnswerk. In deze brochure is er niet ��n te vinden.