De worst van subsidie is lekker

Een serie artikelen van dr Pieter Lukkes, emeritus hoogleraar geografie,

over een zelfstandiger optreden van lagere overheden, geldverspilling

en aantasting van onze democratie

ENERGIE; PIKORDE IS WEL DUIDELIJK

Energie staat sinds de Industriële Revolutie zowel politiek als economisch op nummer 1 in de wereld. Tot dusver is het daarbij altijd gegaan om fossiele brandstoffen, maar daar komt verandering in. Dat komt door twee oorzaken namelijk:
6. Die fossiele bronnen zullen ooit uitgeput zijn, dus is het zaak om naar alternatieven te zoeken, en
7. Bij het verbranden ervan komen zaken als fijnstof en broeikasgassen vrij. Aan deze gassen wordt een onwenselijk opwarmend effect op de aardse atmosfeer toegeschreven.

Hiermee opent zich een markt voor alternatieven zoals energie uit zon, aardwarmte, wind en biomassa. Simultaan hiermee hebben van origine marktvreemde -vooral milieugeoriënteerde- organisaties de machts-verhoudingen op het mondiale energietoneel verschoven. Deze nieuw-komers laten zich vooral gelden op de met veel publiciteit omgeven klimaatconferenties (COP – conference of the parties).

Anders dan de fossiele sector spekken de nieuwkomers de staatskassen niet. Integendeel, zij hebben subsidies nodig. Om daar voldoende van te krijgen hebben zij een veelzijdige lobby ontwikkeld. Ook profileren zij zich gewiekst door het benadrukken van de mens- en aardelievendheid van hun boodschap. Hetgeen een boodschap is waarmee de politiek zich ook graag vereenzelvigt: uitzicht bieden op een toekomst met schone energie en vrijwaring van klimaatgevaren. Ergo, anders dan bij de fossiele sector lopen de doelen in dit geval meer parallel. Bovendien helpt het dat deze hoogstaande doelen aan onze actoren een morele meerwaarde geven.

Aldus heeft zich een kern van overheids- en (vooral) milieuorganisaties gevormd, die niet alleen de energieagenda bepaalt, maar tevens als het ware één financieel (subsidie)regime vormt, waarbij de overheid als financier optreedt. De worst van subsidies, de morele meerwaarde van de afkeer van fossiel alsmede gunst van de pers is voor veel actoren een reden om zich nederig bij genoemde kern aan te sluiten. Dat doet niet alleen een coalitie van installatiebedrijven en fabrikanten van cv-ketels die per 2021 de gasketels uit onze huizen wil bannen. De captains of industrie die drie dagen naar Spitsbergen gaan en als volleerde klimatologen en glaciologen terugkeren met de boodschap dat zij de dure energietransitie mee willen helpen financieren doen niet anders. Men wordt verondersteld hier geen eigenbelang in te zien. Wij zien dus heterogeen samengestelde coalities (soms aangeduid als monsterverbonden) ontstaan die zeer invloedrijk zijn en vanuit die positie aan de basis hebben gestaan van het in 2013 gesloten Energieakkoord.