De dozen met kostuums van Wim Houwen werden ’s morgens gebracht door zo’n typische man-achtige bezorger; joviaal, jeugdig en goedlachs

Heropvoering Nieuwestad

Door André Keikes

De tijd staat niet stil en wat geweest is komt nooit meer terug. Het kan gewoon niet, dat is bekend, maar soms zou je best eens willen ingrijpen. Niet een beetje, maar tot in detail.

Met heel veel geld en energie zou het moeten kunnen om de Nieuwestad en de belangrijke winkelstraten daar omheen helemaal terug te bouwen naar het beeld van de late jaren vijftig, vroege jaren zestig. Dat zal nog niet meevallen. Zo heb je de Achmeatoren en het nieuwe Provinsjehûs, die overal bovenuit steken, maar daar gooien we dan wel een doek overheen. De rest moet te doen zijn.

Via crowdfunding, want we leven nu immers wel in de eenentwintigste eeuw, gaan we de benodigde miljoenen binnenslepen, want subsidie zullen we er wel niet voor krijgen. En dan kan het beginnen, het zoeken van de architecten, de bouwvakkers en de acteurs, want alles moet kloppen. In Ivoorkust hebben ze het Vaticaan nagebouwd, in Japan stukken van Amsterdam, dus geen gemor dat dit onmogelijk is. En daarna gaan we met elkaar lekker jaren zestigje spelen.

Herenkleding

Uit de broek gaan in een winkelstraat. Niet echt op straat, maar in een pashokje in een winkel, dat is een activiteit, die veel mannen tegenstaat. Zeker in de jaren vijftig en zestig, toen mannen nog graag hun kleding door moeke lieten kopen. Ze bestaan nog wel, die winkelhaters, maar een veel groter geworden groep mannen kan het nu zelf, doet het zelfs graag, want ‘andes komt moeke miskien wel met de fekeerde kleren an’.

Nogal wat jonge mannen van nu zijn niet minder met hun stijl bezig dan vrouwen. In de jaren vijftig en zestig was ‘er leuk uitzien’ een exclusief vrouwenthema. Mannen mopperden als er zo nodig weer een broek (pantalon) of shirt (overhemd) moest worden aangeschaft. Dat hoefde ook niet als je een goede klant was. Een medewerker van Wim Houwen, het kledingimperium dat gedurende een bepaalde periode de halve Wirdumerdijk besloeg, was graag bereid langs te komen met enkele dozen kleding, zodat meneer thuis de boel kon passen.

In het geval van kostuums kon het er erg op aankomen, want je had daartoe behorende jasjes met een rechte en met een ronde hoek. De rechte hoek was iets voor de meer conservatieve heer, de ronde voor de man die in de toekomst sprong. Ziehier het verschil tussen de woorden heer en man. De heer was iemand om een beetje mee op te passen, hij had connecties, invloedrijke vrinden, kende deze en gene en wilde dat ook weten. De man zette zich daar stijlvol tegen af. Hij wist welke automerken met nieuwe modellen waren gekomen en paste daar ook zijn rijkleding op aan. Je had bijvoorbeeld autojasjes en autohandschoenen, voor als het stuur te heet werd op zomerse dagen of te koud in de winter.

De dozen met kostuums van Wim Houwen werden ’s morgens gebracht door zo’n typische man-achtige bezorger; joviaal, jeugdig en goedlachs. Een man dus die in de toekomst springt. De vrouw des huizes had al telefonisch gewaarschuwd: het moeten wel jasjes met rechte hoek zijn. Ja, ja, hadden ze bij Wim Houwen gezegd. Maar toen moeke de deksel lichtte, zag ze meteen dat het mis was: verdikkie, toch ronde hoeken. Terwijl ze nog zo gezegd had dat het rechte hoeken moesten zijn. Geef maar weer mee, had haar echtgenoot streng gezegd. Dus ’s middags kon de bezorger de hele bliksemse boel weer terugslepen naar de Wirdumerdijk. Dat kon nog in de jaren zestig.

Maar de heren, de mannen van de oude stempel, moeten er wel een onrustig gevoel van hebben gekregen. Waar moet het heen met de wereld als er op een gegeven moment geen kostuums meer bestaan, waarvan de jasjes rechte hoeken hebben.

Bij Wim Houwen ging het in hun ogen ook helemaal de ‘verkeerde kant’ op. Ze gingen nota bene spijkerbroeken verkopen en in de winkel ‘negermuziek’ draaien. Gelukkig had je nog andere zaken. Hammer op de Nieuwestad, naast de schoenwinkel van Van Haren of Het Nieuwste op de Voorstreek, die ondanks zijn naam nog lang heerlijk conservatieve kostuums bleef leveren. Mocht iemand anders pakken met een ronde hoek wensen dan hadden ze die ook, maar zonder in te leveren op de rechte hoek. Je had verder Flottow, ook de hipste niet, maar wel gevoelig voor verandering, Peek & Cloppenburg, voor heren misschien wat te goedkoop, C&A, ook zoiets en V&D, maar heren wensten ‘ouderwetse kwaliteit’ en aandacht, bovendien bevestiging in het geloof dat hun opvattingen, ook die omtrent kostuums, voor altijd waren.

Dan kwam je uiteindelijk bij Van der Kam op de Wirdumerdijk uit. Ook goed in trouw- en rouwkostuums. Met een behoorlijk ver uithangende grote, gouden chapeau aan de gevel. Dat anderen meegingen in die ronde-hoekenwaan, kon je niks bommen, met Van der Kam aan je zij lachte je ze vierkant uit.

De herenmodezaken hadden, zoals zo veel meer winkels in die tijd, iets tijdloos, alsof er een zachte grauwsluier over de hele winkel hing. Door alle visuele lawaai van deze tijd, verlang ik er nog wel eens naar terug. De herenpoppen keken roerloos uit over de straten, soms neergezet met een overjas over de arm, of met een hoed natuurlijk. Bijvoorbeeld bij Bervoets (‘voor iets goeds Bervoets’, want slagzinnen dienden te rijmen). Het kledingmagazijn bediende zowel dames en heren als jongens en meisjes, tot door de grote V&D-brand van 1963 de klad er in kwam. Bervoets had zijn omvangrijke winkel naast V&D en liep die dag ook ernstige brand- en waterschade op. Vanuit het woonhuis boven schoenwinkel Hoogenbosch, waar wij woonden tot we die dag geëvacueerd werden, wierpen brandweerlieden onze goed gevulde kolenkit over de Oude Lombardsteeg door een glas-in-loodraam van Bervoets, om zo een gat te maken voor het spuiten van hun bluswater.

Bervoets was, net zo min als Flottow, een luxe zaak. De stijl kwam meer overeen met die van C&A, dus had je er no nonsense-tl-verlichting en misschien ook wel af en toe een wanhopig schijnend spotje. Mensen moesten ‘daar maar doorheen kijken’, was het idee. Het ging toch immers om de kleding en niet of de winkel er nou zo schitterend bijstond, zo zal de redenering zijn geweest. Op zich niet helemaal onwaar, zo dachten ze toen ook over het zingen van een liedje op het Songfestival, maar nieuwe generaties hadden andere ideeën.

Even recapituleren. Er moet wat worden gedaan aan de onroerendezaakbelasting, veel lager of helemaal afschaffen, om nog maar te zwijgen van de belasting op reclame, uitstallingen en terrassen. Anders kunnen we wel ophouden met ons project. We streven naar meer wonderlijke types in de stad, dus misschien kunnen ook zij een belastingvrijstelling krijgen. In de Uniabuurt moeten weer treintjes rijden voor het raam en herenkledingzaken dienen altijd kostuums in voorraad te hebben, waarvan de jasjes rechte hoeken hebben.