Buurburgemeester Ter Keurs over herindeling, paars kabinet en JSF

(tekst: burgemeester E. ter Keurs van de gemeente Leeuwarderadeel)

Geachte aanwezigen,

Allereerst natuurlijk mijn hartelijke wensen aan u allen. Folle Lok en seine yn 2009.
Ook dit jaar organiseren het gemeentebestuur en de ondernemers vereniging OVL gezamenlijk een nieuwjaarsbijeenkomst. En wederom wat mij betreft nu reeds voor herhaling vatbaar. Dit jaar iets anders dan in voorgaande jaren, want dit jaar staat de nieuwjaarsbijeenkomst voor een belangrijk deel in het teken van de sport.

Vanavond zal de wethouder Sport, mevrouw Haites, de winnaars in de sport 2008 gaan huldigen, bij elkaar een 45 mensen, inclusief begeleiders. ZIJ staan vandaag in het middelpunt.

Dus ik zal mijn bijdrage zo kort mogelijk houden, maar er zijn een viertal zaken waar ik toch even bij stil moet staan. En omdat de inkt van mijn speech nog nat is, en er geen tijd was voor een correcte vertaling, doe ik het in het Nederlands, en niet zoals in de afgelopen jaren in mijn variant van het Fries. Ik hoop dat u mij dat wilt vergeven.

Graag wil ik mijn complimenten uitspreken aan u allen voor het in deze gemeente relatief rustig verlopen oud en nieuw. Ga zo door. Oud en nieuw is een f��st, en zo is het ook gevierd – op een klein maar vervelend brandje in het centrum na.

Maar nu mijn vier onderwerpen.

Allereerst, erg belangrijk: een mededeling en tevens oproep. Het vriest! Geloof ik. Weer? Of nog steeds!

Mij is gevraagd het volgende aan u door te geven, bij deze gelegenheid, gelet op de tijd.

Het ijs op de ijsbaan in Stiens heeft nog steeds een dikte van ongeveer 8 centimeter, en dat betekent dat er hier, evenals in onze andere dorpen, geschaatst wordt. Complimenten overigens dat u hier bent, en niet op de ijsbaan. Ik zat nog met het idee te spelen om een samenscholingsGEbod in te stellen, maar dat is gelukkig niet nodig.

Morgen, 8 januari 2009, zal er op de ijsbaan in Stiens voor het eerst sinds 10 jaar weer een leden Estafette wedstrijd worden gereden. Leden vanaf 15 jaar zullen vanaf 19.00 uur de estafettewedstrijd verrijden. U allen bent uitgenodigd vooral mee te doen, te komen kijken, en waar nodig lid te worden van de schaatsvereniging. IJs en wederdienende zal mijn persoon daar ook een ondersteunende rol in spelen. In d�t soort dingen ben ik beter dan in schaatsen.

Verder zij u gemeld dat op vrijdag 9 januari, in samenwerking met de KNSB, een wedstrijd zal worden verreden voor jongens tot en met 16 jaar, eveneens vanaf 19.00 uur. Ook op de ijsbaan alhier. Ook hiervoor geldt: komt allen!

Sprekende over ijs:

De economie zit ons niet mee. De slechtere situatie zal ook onze gemeente raken, en ik sluit niet uit dat we minder rijksinkomsten zullen krijgen als de voortekenen blijven zoals ze zijn. Maar ik spreek graag de hoop uit dat dit kabinet, nu de neoliberale ideologie tot mijn vreugde een flinke veer heeft gelaten, bereid is in goede Keyniaanse traditie anti-cyclisch te investeren in onze samenleving. Tot dusver ben ik niet ontevreden over Wouter Bos, en wat mij betreft mag het volgende paarse kabinet er komen.

Onze gemeente zal zijn bescheiden economische steentje de komende tijd wel bijdragen. Uitbreidingsplan �Stiens Oost� zal bijvoorbeeld de komende jaren in ontwikkeling komen. In 2010 gaat naar verwachting de schep de grond in en redelijkerwijs zal dit de nodige werkgelegenheid genereren. Zeker ook voor onze lokale economie. Ook wordt 2009 het jaar van het kunstgras voor de voetbalverenigingen in Stiens.

Maar voor het overige blijft onze investeringsruimte voor een belangrijk deel bepaald, en dus naar verwachting verder ingeperkt door de rijksmiddelen, zo re�el moeten we wel zijn.

Wat dat betreft ben ik dan ook blij dat de gemeente Leeuwarden klaarblijkelijk middelen vrij heeft willen maken voor een welbekend en nagenoeg onuitvoerbaar project in Britsum. Dat heeft mij blij verrast. Dit is geen burenhulp meer, dit is burenliefde! Bij dezen dan ook mijn oprechte dank aan de gemeente Leeuwarden, hier aanwezig in de persoon van de burgemeester, voor deze gulheid. Welkom, overigens, collega Crone.

Ook onze ondernemers blijven investeren, wetende dat na magere jaren ook betere jaren komen. Complimenten daarvoor. Dit jaar krijgen we naar ik mag verwachten de langverwachte HEMA, die wat mij betreft symbool staat voor versterking van het winkelaanbod en daarmee de centrumfunctie van Stiens. Maar ook nu reeds kunt u overal in onze gemeente de tekenen zien van investeringslust van onze ondernemers.

Waar het r�jk in ieder geval wel in wil investeren, is nieuwe gevechtsvliegtuigen.

Een woord van welkom bij dezen ook aan de basiscommandant, kolonel-vlieger Den Drijver.

De JSF heeft de gemoederen wat losgemaakt. En niet geheel en al ten onrechte, omdat de staatssecretaris van defensie Jack de Vries, aanvankelijk stelde dat uitstoot van geluid bij de keuze voor een nieuw toestel geen rol speelt, omdat het volgens hem gaat om de effectiviteit en prijs. Gelukkig heeft een meerderheid van de kamer wat dit betreft terecht ingegrepen.

Geluid dient wel een factor te zijn in de uiteindelijke kwalitatieve afweging. Het belang van geluid als milieunorm is voor een dichtbevolkt land als Nederland naar veler en ook mijn mening essentieel. Uit nota bene Amerikaans onderzoek is gebleken dat de JSF, het toestel dat de voorkeur van het kabinet en defensie geniet, beduidend meer geluid maakt dan de F16 en mogelijk ook meer dan concurrenten. Het is dan ook niet voor niets dat in onze omgeving onrust is ontstaan.

Naar aanleiding van klachten van Saab, de concurrent, stelt defensie in november het volgende:
�Uitstoot van geluid is geen criterium in het materieelkeuzeproces van Defensie. Het gaat erom dat het wapen effectief inzetbaar is tegen de beste prijs. De grens voor geluidsproductie is al bepaald door formeel vastgestelde milieugebruiksruimtes en geluidscontouren�.

Bij brief van 18 december 2008 aan de Tweede Kamer meldt de staatssecretaris in vervolg hierop:

�Bij het opereren met vliegtuigen van de vliegbases van Defensie is de wettelijk vastgestelde geluidszone van toepassing. Deze geldt niet alleen voor de huidige F-16�s, maar uiteraard ook voor hun opvolgers. Het uitgangspunt is en blijft dat Defensie de wettelijke beperkingen in acht zal nemen De geluidsbelasting zal dus ook in de toekomst binnen de wettelijke normen blijven.�

Let wel: onze zorgen zijn niet geheel ten onrechte. Want de staatssecretaris heeft het niet over de HUIDIGE normen, maar over de WETTELIJKE normen. Door het niet benoemen van de huidige normen, schept hij naar mijn mening de ruimte, en in ieder geval de onduidelijkheid, dat waar de JSF in de praktijk niet binnen de huidige normen kan opereren, er nieuwe wettelijke normen kunnen komen.

En daar zitten wij, om het maar voorzichtig te formuleren, niet op te wachten. Vooral omdat uit voorlopige berekeningen van onze eigen terri�rs in dit dossier, de heren Veldman uit Cornjum en Verf uit Marssum, het aantal mogelijke vluchten op jaarbasis binnen de huidige geluidscontouren zover terug zullen lopen, dat deze contouren haast wel m�eten worden verruimd.

Voor alle duidelijkheid: het gaat mij er niet om of de JSF er nu wel of niet komt. Een eenvoudig dorpsburgemeester gaat daar niet over. Het gaat mij er wel om dat wij allen recht hebben op heldere informatie, en zeker ook onze Tweede Kamer die immers op grond van goede informatie pas tot een afgewogen oordeel kan komen.

De bal ligt wat mij betreft nu nadrukkelijk bij de staatssecretaris. Ik ben niet bijzonder ge�nteresseerd in wettelijke normen, want die zijn altijd vast te stellen: ik wil weten wat er gebeurt met de h�idige normen!

Maar de staatssecretaris heeft de handschoen die provincie, lokale overheden, en diverse dorpsbelangen alhier hebben geworpen, opgepakt.

Op 19 januari 2009 zal de staatssecretaris spreken in Leeuwarden over de JSF. Op een openbare CDA bijeenkomst. Ga er vooral heen, als u het verhaal van de staatssecretaris wilt horen. 20.00 uur, Kurioskerk, Julianalaan 38 te Leeuwarden. Komt allen!
Het is, naar ik begrijp, de bedoeling dat de staatssecretaris overdag een werkbezoek aan het gebied brengt, maar dat is nog niet helemaal zeker.

Daarnaast zal de burgemeester van Leeuwarden een werkbezoek van de relevante kamercommissies doen organiseren op korte termijn, zodat zij de situatie ter plekke kunnen waarnemen.

Ten slotte: door sommigen wordt geroepen dat werkgelegenheid hier ook een rol speelt. Natuurlijk is de basis een belangrijke werkgever. Maar dat staat geheel los van deze discussie. Het gaat hier om het feit dat wij als overheden en onze burgers willen weten wat de komst van de JSF betekent voor woongenot en woningen.
Het gaat niet om werkgelegenheid, het gaat wat mij betreft om zorgvuldig en volledig informeren.

En, ik kan het niet laten: SC Heerenveen is tevreden over hun Zweedse spelers. Er komt dus wel wat goeds uit dat land. Toch een tip voor defensie?

Tot dusver dit dossier. Wordt vervolgd.

Tot slot, het dossier bestuurskracht. Als anderen over ons spreken, zal ik ook wat moeten zeggen, nietwaar?

Er loopt op dit moment een onderzoek van Jo Bosma, oud-burgemeester van Lemsterland en begin 2004 waarnemer in deze gemeente. Een onderzoek, in opdracht van de fractievoorzitters van onze raad, naar de toekomstige opties voor onze gemeente op het gebied van samenwerken of � in uiterste geval � fuseren. Met name dat laatste aspect brengt nogal wat mensen in beweging, zowel binnen als buiten onze gemeente.

Dit onderzoek is op zich weer het resultaat van een onderzoek dat bureau DHV bij de vier Middelseegemeenten heeft gehouden. DHV constateerde dat het belangrijk was voor een geslaagde samenwerking, dat er een gezamenlijke stip op de horizon komt, zeg maar minimaal een niet-vrijblijvende samenwerking.

Zonder vooruit te willen lopen op de discussie die naar aanleiding van de rapportage Bosma in de raad van februari of maart zal worden gehouden, wil ik toch een aantal voorzichtige opmerkingen maken.

Er zijn nogal wat misverstanden blijkbaar over de koers die onze gemeente voorstaat. Daarom het volgende.

Eind vorig jaar heeft onze raad met unanimiteit een motie aangenomen.

De raad heeft daarmee besloten tot een eigen onderzoek naar de beste toekomst voor onze gemeente. De raad heeft daarbij echter uitgesproken – zonder voorbehoud – mee te blijven werken aan de huidige samenwerking van de Middelseegemeenten. Voor een afgewogen oordeel over de samenwerking in de verdere toekomst, waar willen we zeg maar na de volgende raadsperiode staan, vond de raad een bredere ori�ntatie noodzakelijk. In mijn ogen een volkomen vanzelfsprekend standpunt.

Bij de bredere ori�ntatie wil de raad van Leeuwarderadeel ook kijken naar de best mogelijke gemeentelijke structuur in Noordwest Friesland, inclusief wat onze gemeente betreft de steden Harlingen, Franeker, en Leeuwarden. De raad wilde het onderzoek niet louter beperken tot samenwerking van gemeenten; een fusie van onze gemeente met ��n of meerdere gemeenten mag ook bekeken worden, als dat op de langere termijn de beste oplossing is. En ook daarbij komen alle genoemde gemeenten in beeld, primair natuurlijk Middelsee, maar ook de drie eerdergenoemde steden.

Dat onze gemeente voor de eerste keer in haar historie niet bij voorbaat categorisch uitsluit samenwerking en mogelijk fusie met Leeuwarden bespreekbaar te achten, wil nog niet zeggen dat we staan te trappelen om Leeuwarden over te nemen. Maar Leeuwarden wordt als optie w�l bekeken, en heeft zoals alle andere opties voor- maar ook nadelen.

Wat gaat er nu gebeuren?

De raad heeft zich voorgenomen te komen tot een besluit dat het welzijn, het woongenot en de democratische invloed van u, inwoners van onze gemeente, op langere termijn zo optimaal mogelijk kan waarborgen.

Het is niet de bedoeling dat het onderzoek van heer Bosma tot een afgeronde conclusie komt. Wel worden de voor- en nadelen van verschillende mogelijkheden op een rij gezet, en een aantal denkrichtingen wordt voorgelegd.

Meer kan ik er op dit moment ook nog niet over zeggen, want het rapport Bosma is op dit moment namelijk nog niet geheel af. Eind deze maand zal het aan het presidium worden gepresenteerd, waarna het openbaar zal worden.

In de raad van februari of maart zal het rapport worden besproken, tezamen met het rapport van onderzoeksbureau DHV om te komen tot een standpuntbepaling van onze gemeenteraad over de toekomst van de Middelsee samenwerking.

Beide rapporten, rapport DHV en rapport Bosma, zullen onderleggers zijn voor deze raadsdiscussie. Inleidende beschietingen zijn al begonnen; voor de fractie van de VVD is fusie met Leeuwarden de logische uitkomst.

De fractie van de PvdA vindt blijkens het PvdA huis-aan-huis tussenbericht van afgelopen december fusie in de toekomst nodig, zonder daarbij nog in te gaan op hoe, wanneer en met wie.

De andere drie partijen beraden zich nog, hoewel de fractievoorzitter van GBL in het GBL infobulletin 5 van afgelopen december impliciet aangaf voorstander te zijn van een gemeente Middelsee met 40.000 inwoners.

Juist omdat de raad de democratische invloed van u, als inwoners, tot een belangrijk element maakt van deze discussie, zal dat dus ook betekenen dat u een belangrijke rol gaat krijgen in de besluitvorming. Dit jaar zullen wat mij betreft door de raad diverse bijeenkomsten worden belegd, al dan niet in huiskamervorm waar men in Lemsterland goede ervaringen mee heeft gehad.

Ik kan mij voorstellen dat deze raad dit najaar vervolgens een principe besluit zal nemen, dat mogelijk vervolgens onderwerp zal worden van de verkiezingsstrijd volgend jaar. De definitieve keuze over onze toekomst �n de uitvoering daarvan zou dan in de volgende raadsperiode vorm kunnen krijgen.

Het is niet voor niets dat raadsbreed de motie is aangenomen. Dus allen vinden het noodzakelijk dat we op termijn v�rder moeten dan waar we ons nu bevinden. En dat betekent op zijn m�nst een forse verdieping en versterking van de samenwerking met de Middelsee- gemeenten. Maar zoals gezegd: andere opties staan ook open.

En hebben we haast? Neen!

Neemt u van mij aan dat onze gemeente nog fit genoeg is om jaren door te kunnen.

Maar we weten w�l dat onze scheepje van staat, onze gemeente, oud is en niet zo heel groot. Dat we na moeten denken of we het scheepje, nu de golven hoger dreigen te gaan worden, nog een midlife-update kunnen geven, of dat we na moeten denken over iets anders. En dat gaan we dit jaar dus doen.

En de kunst is daarbij niet om sn�l een knoop door te hakken, want d�t is niet zo moeilijk, maar om de j�iste knoop door te hakken.

Mijn voorkeuren in dit dossier doen er niet toe. Ik vind slechts twee dingen van belang:
1.dat u nu en in de toekomst een gemeente hebt die financieel, personeel, en bestuurlijk in staat is zijn werk goed te doen, met een goede democratische legitimatie van handelen;
2. dat u beslissend en stemhebbend invloed hebt in de discussie over de toekomst van onze huidige gemeente. Bij voorkeur wat mij betreft bij de raadsverkiezingen.

Ik ben ervan overtuigd, dames en heren, dat we een ondanks alles een goed jaar tegemoet gaan, maar op koers blijven zal extra aandacht vragen. Onze gemeente is een beetje ouder dan 25 jaar, maar nog steeds niet af. Er is nog genoeg werk te doen. Wij gaan verder aan het werk.

En mocht de gemeente onverhoopt een foutje maken, maakt u dan vooral gebruik van het grote voordeel van een kleine gemeente: de gemakkelijke beschikbaarheid en benaderbaarheid van raadsleden en bestuur.
Ik dank u voor uw aandacht en ik wens u allen namens het gemeentebestuur een bijzonder goed en plezierig 2009 toe.

En alvast bij dezen: mijn felicitaties richting de winnaars in de sport 2008!

Stiens, 7 januari 2009
Drs. E. ter Keurs
Burgemeester van Leeuwarderadeel