Binnenstad Leeuwarden verlicht met 500 led-armaturen

(tekst: interview Stadsblad Liwwadders)

Ger Rijskamp en Martinus Boomstra van Lichtstad Leeuwarden

�Ze moeten zeggen: hoe hebben ze dat kunstje geflikt!?�

�Nog voor de zomervakantie moet onze mooie Leeuwarder binnenstad �s avonds worden verlicht door sfeervol led-licht�, zegt Ger Rijskamp, voorzitter van Lichtstad Leeuwarden, de stichting die zich ten doel heeft gesteld om de stad in oogstrelend licht te laten baden. Dat begon al in 1988 met het aanbrengen van gevelverlichting in de binnenstad, een project dat toen landelijk vernieuwend was en binnenkort een revolutionair vervolg zal krijgen in vorm van led-verlichting. �Veel zuiniger, duurzamer en subtieler dan bijvoorbeeld gloeilampen�, zegt Rijskamp. �Komend halfjaar moet de overschakeling zijn voltooid. Dat hopen we althans vurig, want tot op heden gaat het proces ons nog veel te langzaam.�

De techniek kent in zijn ontwikkeling nauwelijks grenzen. Het toepassen van uitvindingen vergt echter soms lange tijd. �Led bestond een jaar of vijftig geleden al�, weet Rijskamp. �Bij de Friesland Bank, waar ik in het rekencentrum heb gewerkt, kwamen 40 jaar geleden al computers met led, lampjes die toen nog vooral voor signaleringsdoeleinden werden gebruikt. Aangejaagd door de ruimtevaart is led inmiddels echter een geweldig alternatief voor verlichtingssystemen als de gloeilamp en halogeen.� Omdat ze voor consumenten betaalbaar werden, doken led-lampjes de laatste jaren overal op, bijvoorbeeld in de verlichting van nieuwe auto�s. Samen met de LED Factory werkt de stichting Lichtstad Leeuwarden aan toepassingen voor gevelverlichting in het centrum. Bestuurslid Martinus Boomstra: �We hebben al een aantal proeven genomen, onder meer in de Oosterstraten en omgeving en uit een eerste evaluatie blijkt dat led uitstekende kwaliteiten heeft en dat we bovendien tot wel tachtig procent kunnen besparen op de energierekening. Dat is heel goed nieuws voor de gebruikers, maar zeker ook voor het milieu. Inmiddels wordt de Waag al door led�s aangelicht en wij vinden dit uitermate geslaagd.�

Kosten struikelblok

Boomstra werkte 35 jaar voor het GEB, Frigem en later Essent. �Van oorsprong ben ik werktuigbouwkundige, maar naast mijn werk heb ik ook nog eens 23 jaar lang gestudeerd. Momenteel zet ik mij als vrijwilliger in voor de stichting Lichtstad Leeuwarden omdat ik mensen enthousiast wil maken voor het mooi verlichten van onze stad. Leeuwarden met al haar monumenten verdient dat. Het draagvlak voor nieuwe verlichting is er inmiddels wel, zo merk ik, maar toch hebben eigenaren van panden en vooral ook de winkeliers en ondernemers er geen geld voor over.� Bekostiging van de huidige gevelverlichting is ook al jaren een struikelblok. Rijskamp: �Wij willen daarom aanhaken bij het nieuwe ondernemersfonds van de gemeente. Daarin komen financi�n voor feestverlichting en activiteiten in de binnenstad, via de ozb bijeengebracht. Als wij voor het algemeen belang ook uit dat fonds zouden mogen putten, zijn we in ��n klap af van het gebedel en ander gedoe rond incasso.�

Al met al lijken alle lichten op groen te staan voor een massale overschakeling naar led, zegt Boomstra. �Technisch is de overstap niet heel groot, maar er moeten wel transformatoren komen omdat de spanning van 220 volt naar 48 volt teruggaat en ook moeten de armaturen moeten worden vervangen, maar dit soort zaken zijn relatief eenvoudig en worden uitgevoerd door de installateur Wolter & Dros uit Leeuwarden. Veel lastiger is het proces dat daaraan voorafgaat. Iedereen wil en moet meepraten en het probleem dat daaruit voortkomt is vertraging.� Rijskamp: �Ook de gemeente werkt enthousiast mee, maar wij hebben de indruk dat de onderlinge communicatie tussen de betrokken afdelingen op het gemeentehuis niet optimaal is. Onze boodschap is dan ook aan alle betrokkenen: werk vlot mee en samen. Op die manier kunnen we nog voor de zomer onze wensen realiseren en de binnenstad de landelijke primeur van led-verlichting bezorgen.�

Lichtplan voor Leeuwarden

Het ophangen van de 500 gewenste led-armaturen zal nog wat voeten in de aarde hebben. �Overal moet worden ge�xperimenteerd en gezocht naar de ideale posities. Daarom zijn wij de verlichting al geruime tijd aan het testen.� Als de led�s eenmaal zijn opgehangen, wil de stichting echter verder dan alleen gevels. �Daarbij denken we aan specials zoals het aanlichten van kunst, beelden en monumenten. Ook zouden we meer met de torens in de stad kunnen doen. Stel je voor: de Bonifatiustoren in ledlicht! Geweldig!�, zegt Boomstra. Rijskamp: �Belangrijk is echter dat er nu snel afstemming komt. Feest-, straat- en gevelverlichting moeten in ��n lichtplan vastgelegd en op basis daarvan worden uitgevoerd. Op die manier kunnen we ons onderscheiden en ons landelijk in de kaart spelen. Het mooiste zou dan ook zijn als men van heinde en verre in bussen naar Leeuwarden zou komen om onze mooi verlichtte stad te bewonderen en te zeggen: hoe hebben ze dat kunstje geflikt!�

+++

Toverlicht

�Alles wat je met de ogen waarneemt is licht�, zegt Leo Hoekstra, directeur van het Leeuwarder advies en projectbureau LED Factory. �De zon produceert het meeste licht en doet dat gratis, maar de zon gaat onder en het is aan de mens om een zo goed mogelijk alternatief te vinden en op dit moment is dat de led-applicatie. Deze leent zich voor tal van toepassingen, zoals het aanlichten van gebouwen, kunstwerken en schepen.� De relatief nieuwe leds hebben veel voordelen ten opzichte van conventionele lampen. Zo zijn ze erg duurzaam. �Een led kan tot 100.000 branduren maken en gaat tot 100 keer langer mee dan een gloeilamp. Daarnaast is led enorm zuinig. De lamp verbruikt tot 90 procent minder energie dan een gloeilamp. Veiliger en betrouwbaarder zijn ze ook. De armaturen kunnen kleiner en door het onbeperkte gamma aan kleuren en optieken kan een led elke gewenste sfeer cre�ren�, legt Hoekstra uit.

+++

�Better led as net!�

De provincie Friesland heeft een hoge ambitie op het terrein van duurzaamheid en levert daarom een bijdrage van maximaal � 150.000,- aan de campagne Better LED as Net. Deze campagne is afgelopen najaar gestart en wordt georganiseerd door de Friese Milieufederatie. Tijdens de campagne worden led-lampen tegen een flink gereduceerd tarief aangeboden aan de inwoners van Friesland.