Archief architecten Vegter c.s. naar Tresoar

Foto: A. Keikes

(tekst: Tresoar)

Overdracht archief irs. VEGTER b.i. Beheer B.V. aan Tresoar
 
Op 30 oktober 2018 vindt de overdracht plaats van de architectenarchieven van Doeke Meintema, ir.J.J.M. Vegter en ir.J.G.C. Vegter door de heer ir.Chris Vegter, directeur van architektenburo irs. VEGTER b.i. Beheer B.V. , aan Bert Looper, directeur van Tresoar. De heer Vegter houdt tijdens de overdracht een korte inleiding over de inhoud van deze archieven, waarvan hij zelf de registers en dossierlijsten heeft verzorgd. De heer Bert Looper zal op zijn beurt kort uiteenzetten wat het belang van de schenking is.
Inhoud archief
Het oudste gedeelte van het archief bevat documenten van Doeke Meintema (Mantgum, 1877-Leeuwarden, 1935). Na zijn opleiding in Friesland werkte hij in het Westen. In 1917 keerde hij terug naar Leeuwarden en bouwde hier zijn woning annex kantoor aan de Harlingerstraatweg.

Na zijn dood werd zijn architectenbureau in 1935 overgenomen door  ir.J.J.M. Vegter (1906-1982). Een deel van zijn archief is enige jaren geleden bij het Nieuw Instituut te Rotterdam ondergebracht. Jo Vegter, die veertig jaar zijn bureau in Leeuwarden had, laat een breed oeuvre na. Hij heeft zijn stempel gedrukt op belangrijke gebouwen in het naoorlogse Nederland, zoals het Huis der Provincie in Arnhem en kantoren voor Het Vrije Volk in Groningen en Rotterdam. Ook de Coöp .Meelfabriek aldaar verdient vermelding. Vegter ontwierp niet alleen voor particulieren, maar voerde ook een stedenbouwkundige praktijk voor veel gemeenten in Friesland,zoals Harlingen, Franeker en Tietjerkstradeel. Hij verzorgde ook restauraties zoals de kerken in Janum, Huizum, Hogebeintum, Finkum, Jorwert en Kollum. Alsmede de stadhuizen van Dokkum, Franeker en Harlingen.

In 1958 wordt hij tot Rijksbouwmeester benoemd. Met als taak voor de architectuur van de gebouwen van de Rijksoverheid te zorgen vanuit de Rijksgebouwendienst.
Het kantoor van het Waterleidingbedrijf I.W.G.L. aan het Zaailand in Leeuwarden (1964) werd gebouwd naar ontwerp van Vegter. Voor I.W.G.L. bouwde hij eveneens de watertorens te Dokkum en Drachten.

Zijn zoon ir. J.G.C. (Chris) Vegter (Leeuwarden, 1940) werkt vanaf 1971 in Leeuwarden en vormt vanaf 1975 een maatschap met zijn vader, onder de naam architektenburo irs. VEGTER b.i..Chris Vegter ontwierp o.a. de ABN Bank aan de Willemskade in Leeuwarden, het Districtsbureau voor de Rijkspolitie, het Belastingkantoor te Dokkum en het EKP voor PTT Post te Leeuwarden. Voor het Friesland College in Leeuwarden werd de Campus aan de Julianalaan met diverse gebouwen ontwikkeld. Een omvangrijk en bijzonder object is het door Vegter jr. ontworpen pompstation van drinkwaterbedrijf Vitens in Spannenburg (1982). In de jaren 2011 en 2012 kwamen daar het Ontkleuringsgebouw en het Ontgassingsgebouw bij, als belangrijke nieuwe fasen voor de drinkwaterkwaliteit. Buiten Friesland ontwierp hij onder meer voor Rijkswaterstaat het bedieningsgebouw bij het sluizencomplex bij Lith en de verkeerscentrale “de Wijde Blik” nabij de Wijkertunnel te Velsen.
In 2013 besloot Chris Vegter, inmiddels 72 jaar, te stoppen met zijn praktijk. Door de crisis liepen de werkzaamheden terug.
Biografie  ir.J.M. Vegter
Jo Vegter werd geboren in Sappemeer in 1906, en hij groeide op in Den Haag en Scheveningen. Hij studeerde bouwkunde in Delft en vestigde zich in 1935 in Leeuwarden waar hij het architecten­bureau van Doeke Meintema aan de Harlingerstraatweg overnam. Jo Vegter woonde en werkte jaren aan de Harlingerstraatweg, het huis van Meintema werd verbouwd en het buro werd uitgebreid.
Later woonde hij met zijn vrouw afwisselend in de gerestaureerde pastorie in Sloten en in Gorssel, waar het werk / vakantie huis in 1957 gereed gekomen was. Het echtpaar verhuisde in 1977 definitief naar Gorssel waar Jo Vegter in 1982 overleed. Hij was Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en Officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Wederopbouw
In het naoorlogse Nederland kwamen er mooie opdrachten voor Jo Vegter:  de stadhuisprijsvraag voor Amsterdam had hij in 1940 samen collega ir. J.F.Berghoef gewonnen. In Rotterdam won hij de prijsvraag voor het nieuwe Gereformeerd Burger Weeshuis. Een aantal van zijn gebouwen zijn zeker mijlpalen van de wederopbouw geworden. Hij ontwierp ook  diverse volkshuisvestingprojecten – woningen in Grou, Harlingen, Bergum, Drachten, Beverwijk en Leeuwarden.

Van 1958 tot 1974 is hij – naast zelfstandig architect – ook Rijksbouwmeester geweest. Het was een tijd waarin veel nieuwe overheidsgebouwen tot stand gebracht moesten worden. In zijn visie had de architectuur een dienende functie bij overheidsgebouwen –  deze moesten een zekere voornaamheid uitstralen. Dat bereikte hij door voortdurende aandacht voor een consistente maatvoering, harmo­nieuze proporties, een aaneenschakeling van grote en kleine, open en besloten ruimten, met een zorgvuldige detaillering en materiaalafwerking. In zijn werk is een ontwikkeling te volgen die zich van traditionalisme naar moderniteit ontwikkelt.
Bij de nieuwbouw van het Ministerie van Financiën in Den Haag (1975) heeft hij als chef-architect hieraan volop inhoud gegeven.
Biografie D. Meintema
Doeke Meintema (Mantgum, 1877-Leeuwarden, 1935) volgde zijn opleiding in Amsterdan en Delft en werkte op verschillende architectenbureaus zoals  bij Eduard Cuypers in Amsterdam en Henri Evers in Delft. Bij Evers heeft Meintema meegewerkt aan het ontwerp voor het Stadhuis van Rotterdam. In 1917 keert de inmiddels veertigjarige Meintema terug naar Friesland en vestigt zich als onafhankelijk architect in Leeuwarden.
Hier was hij een van de oprichters van de Coöp. Vereniging  “Woningbouw”. Hiervoor ontwierp hij een complex van 70 “middenstandswoningen’ die tussen 1919 en 1921 in het noordelijke deel van de Vosseparkwijk zijn gebouwd. Deze intussen 100 jaar oude woningen zijn geïnspireerd door de Engelse garden cities en de daaruit afgeleide Duitse tuinsteden. Voor de Coöperatie ”Excelsior” ontwierp hij het grote vakantiehuis op Ameland en talloze winkels en bakkerijen in de provincie. Ook het vroegere Gemeentehuis van Het Bildt is van zijn hand.
Meintema was lid van de stedelijke schoonheidscommissie, de provinciale adviescommissie en voorzitter van de Kring Leeuwarden van de Bond van Nederlandsche Architecten.

foto: Andrë Keikes (gebouw IWGL/Grandcafé Z, ontwerp Jo Vegter)