Rijkdom It Fryske Boerehiem
Cover It Fryske boerehiem
RIJKDOM ‘IT FRYSKE BOEREHIEM’ IN BOEKVORM
De auteurs Rudolf Jan Wielinga en Wiebe Hoekstra schetsen de opkomst, bloei en achteruitgang van en in ‘It Fryske boerehiem’. Deze uitgave brengt de rijkdom van het erf met opstallen, gebouwen en beplanting, inhoudelijk en fotografisch prachtig in beeld.
De inleiding vormt de cultuurhistorische introductie. Eeuwenlang functioneerden boerenbedrijf en ‘boerehiem’ als eenheid. Wielinga en Hoekstra schrijven: ‘Het was oorspronkelijk een zelfvoorzienend systeem, waarbij de functies op het erf verband houden met het boerenbedrijf en met de basisbehoeften van de bewoners.’ In de tweede helft van de negentiende eeuw maakten oudere boerderijen plaats voor moderne boerderijen. Het geld daarvoor was verdiend aan de boterhandel, die tussen 1860 en 1878 zeer lucratief was. Er ontstonden fraaie koetshuizen, tuinhuizen en tuinen.
Een opvallende plek nam de zogeheten stookhut in op ’it boerehiem’. De grootte van een stookhut, ofwel stookhok, vuurhok varieerde. Iedere stookhut was voorzien van een zadeldak en vanwege brandrisico van dakpannen. De boerin deed op iedere maandag de was in de stookhut, waar een grote pot of teil op het vuur stond. Interessant zijn de zogeheten ‘hynstewâden’ of paardenwedden, een min of meer ‘flauwe helling vanaf de oever naar het water en was meestal bestraat.’ Vanaf de late middeleeuwen werden er ‘hynstewâden’ aangelegd om de paarden te laten drinken en te wassen. Er zijn nog twee in goede staat verkerende ‘hynstewâden’ op boerenerven in Sint Annaparochie en Menaldum.
Melken op een boerderij bij Weidum. © Tresoar
Het klassieke ‘boerehiem’ na 1850 wordt in hoofdstuk 6 beschreven. Voor de boerin was een belangrijke taak weggelegd in de zuivelbereiding, moestuin, bleek en boomgaard. De boer was verantwoordelijk voor het vee, gereedschap, toezicht op eventueel personeel en onderhoud van gereedschap en gebouwen. Het boek, dat vijftien hoofdstukken telt, kenmerkt zich door een sterke verscheidenheid. De rol, betekenis en huidige toestand van hooibergen, koetshuizen, theekoepels, varkenshokken en andere cultuurhistorische elementen doen daar recht aan. ‘It Fryske boerehiem’ is vooral een boek om herhaaldelijk te lezen. Ieder hoofdstuk wordt ingeleid met een of meerdere hoofdlijnen, waarna per onderdeel veel culturele en ook praktische details worden toegevoegd.
Wiebe Dooper
‘It Fryske Boerehiem’, 189 pagina’s. Uitgeverij Louise en Boerderijenstichting Fryslân. Eerste druk september 2020 en tweede druk december 2020, Grou. Prijs € 22,50. Verkrijgbaar in de Friese boekhandel en via sites van de Afûk, het Fries Landbouwmuseum en Boerderijenstichting Fryslân.
Meer berichten
- Terwijl je varkens- en hondenstaarten al lang niet meer mag couperen, is het verminken van bomen nog altijd toegestaan
- De jongen die naast hem staat koopt ‘The death of Ivan Ilyich and Other stories’. Jij bent zeker ook geen Italiaan, vraag ik
- Leeuwarden in landelijke top aankoopfraude
- Deelscooters mogen alleen nog parkeren in speciale vakken
- Resultaten Week tegen de Ondermijning: aanhoudingen, drugs en diefstal
- Minder starters op woningmarkt; 25- tot 35-jarigen wonen vaker thuis
- Manifestatie Driemaal Slauerhoff in tuin boekhandel Van der Velde
- Fryske Oersonate fan Erik de Boer nei Oerol
- Theater na de Dam in Leeuwarden: Herdenking van de kleine daad
- Route Wad een Kunst weer van start in Noord-Friesland
- ‘Discriminatie: omstanders, neem je verantwoordelijkheid’
- Bij de lof der paling denkt U misschien aan paling met witlof, of aan paling in het groen, maar dat klopt niet
- PEL organiseert actiebijeenkomst over hoe je huurverhoging kunt weigeren
- Acht minuten dromen met Henk Deinum (een klassieker)
- Vrijwilligers knappen fietsen op voor mensen met kleine beurs
- Klein coronanieuws en andere zaken – Oranje Bierhuis verkocht aan Eric Kooistra – 9 lege winkelpanden in winkelcentrum Bilgaard – Leeuwarden geeft toegankelijkheidsprijs aan café waar gehandicapten niet kunnen komen
- Overheid ontvangt 15 procent minder inkomsten uit tabaksaccijns – Rokers kopen vaker tabaksproducten in het buitenland
- Veiling uit faillissement Go Sharing: 150 e-scooters en 50 e-bikes onder de hamer
- Zijn Buma’s sansevieria’s een statement?
- Zetelpeilingen zitten vol problemen, maar journalisten zullen die blijven negeren
- Geen kranten meer naar eilanden – Deze keuze roept serieuze vragen op over de strategie en dienstverlening van dagbladuitgever
- Burgemeester Sybrand Buma per 1 juli vice-president Raad van State
- De stap van deze ambtenaar is ongekend moedig
- Nu zit ik hier met een gebroken geweertje op de revers oorlogsboeken te verkopen, denk ik. Ik, de grootste antimilitarist van de stad
- Museum Belvédère gaat voor noodzakelijke uitbreiding en krijgt bijzondere schenking
- Aantal buitenlandse gasten stijgt het hardst in Flevoland, Groningen en Friesland
- Lokale initiatieven zijn geen alternatief voor verschralende zorg
- Arjette de Pree wil graag meer tijd besteden aan gezin, familie en vrienden
- Burgemeester grijpt soms te snel naar ingrijpend middel van sluiting drugspanden
- Nederlander kiest voor bewust lokaal rundvlees
- Makelaars: Minder verkopen door onzekerheid en hogere rente
- Personeelstekorten zijn voor werkgevers nog lang niet voorbij
- Binnenkort ga ik weer met de Minister in debat over het Nederland-ticket voor 9 euro
- Johannes Beers trekt zich een beetje terug van LinkedIn
- Koert Debeuf over Israël, de NAVO en toxische allianties
- Docenten hebben het vaakst werk dat veel aandacht vraagt
- Als we niet uitkijken is het Wad over twintig jaar een dode, grijze vlek op de kaart: ecologisch verantwoord volgens de modellen
- SL!M Leeuwarden stelt vragen over verstrekking pasfoto’s aan UWV
- Aantal woninginbraken in Leeuwarden met 2 procent afgenomen – Dader wordt zelden gepakt
- Demonstratie in Leeuwarden tegen Israëlische doodstrafwet
