Eric Hoekstra: Magister Van Boxsel, U comitteert zich niet!

Deze zomer enkele columns en artikelen die eerder zijn gepubliceerd op Liwwadders.nl Vandaag de column Nacht van de Filosofie 1 van Eric Hoekstra (2008).

Nacht van de Filosofie I

Vannacht 11 april de Nacht van de Filosofie in Leeuwarden. Maar ja, wat is een nacht in provinciestad Leeuwarden? Het programma duurde van 20:00 tot 00:45, en had beter de Avond van de Filosofie kunnen heten.

Organisator Hans ten Houten had toch al mijn misnoegen opgewekt door na een telefoongesprek in januari maandenlang niks van zich te laten horen. Tot mensen ineens beweerden mijn naam in de krant te hebben zien staan. Niet dat ik daar als narcist vies van ben.

Nog meer misnoegen als ik de tijdprogrammering pas een paar uur van tevoren toegestuurd krijg. En wie schetst mijn verontwaardiging als blijkt dat ik als laatste geprogrammeerd ben, na middernacht, als iedereen al lang naar huis is? Ook hebben ze me de sleutel van Tresoar en een afkwast toegetuurd, en een briefje of ik wil opruimen en afsluiten.

Ik weet genoeg. Ten Houten had natuurlijk geprobeerd een paar grootheden te programmeren. Die hadden zeker op het laatste moment afgezegd en toen was het provinciaaltje Hoekstra alsnog in beeld gekomen. Ach wat, zo zou ik het zelf ook hebben gedaan!

Ik heb me weer op de klassieke manier voorbereid. Stijf van de zenuwen. Vergeefs probeer ik de voortekenen te duiden waarvan de angstaanjagende hierogliefen lijken te spreken, waarop ik ze dan maar doorspoel.

Kijk het programma. Hoewel laat op de avond sta ik geprogrammeerd in de sjieke ‘Gysbert Japixzaal’, terwijl iemand als lesboer Bauke Zijlstra geprogrammeerd staat in het … ‘leslokaal’ van Tresoar. Bauke snabbelt ook wel eens bij op de achterkant van de LC, maar heeft nimmer de voorkant weten te halen. Nu ja, verschil moet er zijn. (Zo sensatiezoekers, dan hebben we speciaal voor jullie de lokale kinnesinne ook weer gehad.)

Onderweg naar Tresoar kijk ik naar de sterren. Daardoor zie ik niet dat een tegel enigszins verzakt is, misschien als gevolg van een plaat met loodzware po�zie die ernaast ligt. Ik verstap me en mijn dienstmeid Thaltsje lacht me uit. Thaltsje is trouwens de naam van mijn Thaise au pair: ja ja, Frysl�n en de wr�ld (wereld).

Dan Tresoar. Vollebak, ongeleugend! Dat had ik niet verwacht, maar goede zaak. Van de bevallige Andrea van de organisatie krijg ik een stapel consumptiebonnen die er niet om liegt. Even later incasseer ik zwijgend van de andere organisator Hans ten Houten nog een stapel. Zo, dat wordt gratis zuipen vannacht, ware het niet dat ik een reinheidsgelofte heb afgelegd en dus niet meer drink.

Ik krijg een programma, O schrik! Mijn naam is onleesbaar in witte letters op oranje ondoorgrond afgedrukt. O dubbele schrik: In plaats van de forumdiscussie waar ik veilig als een van de acht discussianten achter de tafel dacht te kunnen wegdommelen, blijk ik 1 op 1 te moeten debatteren met Matthijs van Boxsel, auteur van de Encyclopedie van de Domheid.

Twee bloemen verschijnen. Het zijn Karen Bies en Marijke Roskam. Ze kondigen het programma aan voor de uitpuilende zaal. Mensen worden zelfs naar de balustrade verwezen, waar ze zich ongemakkelijk over eenkeiharde houten bank heenvleien. De sfeer is zeer ongedwongen en plezierig.

Tip voor de presentatrices. Laat de sprekers bij het doornemen van het programma de hand opsteken, dan kan het publiek hun alvast leren kennen / herkennen. Nu is het doornemen van het programma een beetje een waslijst. Deze tip is gratis! Helaas evenals mijn optreden in deze Nacht van de Filosofie. Misschien kan ik nog wat consumptiebonnen verpatsen.

Gelukkig houdt voorafgaand aan ‘ons debat’, Matthijs van Boxsel eerst een lezing / voorstelling / conference over de domheid van een klein uur. Dat geeft mij de gelegenheid om hem met stijgende ontzetting te bestuderen. Het is een charlatan net als ik. Maar waar ik een leerjongen ben, is hij grootmeester, Magister!

Hij kent de truuk die Erasmus in de Lof der Zotheid uithaalt. Laat de zotheid het woord voeren en je kunt alles zeggen wat je wilt, want het is immers de zotheid die spreekt. En dus kunnen de ijselijkste waarheden en waanzinnigste paradoxen ongestraft de toehoorders van hun stuk brengen. Aldus geschiedt wanneer Van Boxsel aan het woord is.

Een incident. Zijn laptop is een Mac en die wil niet met de Microsoft beamer communiceren. Hm, domheid in de praktijk, denk ik dan, die eveneens in het gelukkige bezit van een Mac ben. Matthijs dendert zonder plaatjes deur. Met een overdonderende rethorische flair brengt hij de ene paradox na de andere te berde.

Dan pauze met Meindert Talma, terwijl ik op het WaterCloset met knikkende knie�n een zittende wake houdt. Dan het debat. Ik open met een aanval. ‘Magister Van Boxsel, U comitteert zich niet’. Van Boxsel otnsnapt in grappen en paradoxen en ik probeer hem op zijn dwaalwegen te volgen. Het publiek geniet en ik ook. Voor 1 keer vind ik het niet erg dat het werk van de oude Griekse sofisten verloren is gegaan, want heeft Matthijs Van Boxsel de genotzucht van Aristippus niet herschapen als hij de lof van het orgasme zingt, waarin de mens aan de domheid ontsnapt? Of de lof van het spel waarin het kind en de volwassene zich mogen verliezen?

Daarna drink ik nog even thee met Matthijs, die voortdurend maar het magische woord parafysica (of padafysica) mompelt, wat een wiskundig spel met absurditeiten is waarmee een club waartoe hij behoort zich bezighoudt. Ik citeer hem ‘Wat metafysica is voor de fysica is padafysica (parafysica?) voor de metafysica.’

Als empirisch wetenschapper heb ik daar weinig boodschap aan en ik verdenk hem van paddofysica. Maar mijn onewetendheid heeft me stellig verraden en ik weet ik ben gewogen en te licht bevonden, maar nog altijd zwaar genoeg voor een kopje thee.

Deemoedig buig ik het hoofd. Magister Van Boxsel, U heeft ons vermaakt met uw spel en dartele sprongen, U heeft ons genot gegeven – groter compliment kan ik niet maken.

Het is half elf op de vrijdagavond. Ik ben even ontsnapt uit de Nacht om dit eerste verslag te schrijven. Nu moet ik me terughaasten om te kijken of er kwart voor middernacht nog klantjes voor mijn eigen bescheiden avontuurlijke sessie te vinden zijn.

Eric Hoekstra, halverwege de ‘nacht’ van te Leeuwarden