‘Op de polo’s moest een búske, anders bleven ze hangen’

Foto: Simon van der Woude

(Ook deze zomer weer prachtige verhalen opgediept uit ons rijke archief; oktober 2019)

‘Het is hier bij Kooistra’s Kleding wel een beetje zoals in de Britse tv-serie Are You Being Served? De klant staat centraal. Je lacht wat af, maar soms ben je als personeel ook een beetje boos op elkaar, dat hoort er bij. Dan gaan we uit eten en is het weer klaar.’ Met een kleine onderbreking bij collega Takko (‘vreselijk, die achterdocht bij dat Duitse bedrijf’) werkt Paula nu 26 jaar bij Kooistra’s Kleding in de Schrans. Aan het eind van dit jaar sluiten hier de deuren. ‘Erg jammer, maar ik zag het al een tijdje aankomen. We verkopen minder producten, dat is ons probleem. Januari, februari en maart waren niet al te best. Kostuums verkopen we amper meer. Vroeger 250 stuks per jaar. Strikken? De vertegenwoordiger kwam iedere maand, nu nog maar één keer in het half jaar.’

‘Ik ben altijd direct naar mensen toe, ook al wil je wat verkopen. Dan roep ik: doe dat alsjeblieft uit. Dat lykt foor geen meter. Je wilt de klant helpen, of niet soms.’ De dames van Kooistra vinden dat ze klanten niet voor aap de deur uit mogen laten gaan. ‘Dat zie ik elders wel anders gebeuren.’ De in Meppel geboren Leeuwardense moest aanvankelijk wennen aan het vak van verkoper in een kledingwinkel. ‘Voor die tijd werkte ik bij het ziekenfonds en bij FBTO, waar ik hypotheken en reisverzekeringen verkocht. Ik moest er in het begin inkomen en heb het wel moeilijk gehad.’

Maar al ras kreeg de mentaliteit in de grote winkel aan de Schrans vat op haar, zelfs zodanig dat ze haar mannetje durfde te staan tijdens een winkeldiefstal. ‘Ik dacht: dat laat ik niet over mijn kant gaan en heb de dief buiten de winkel aangesproken en tot stoppen gemaand. Een dag later belde mijn zus op die in Italië op vakantie was met de mededeling dat ik op de voorpagina van De Telegraaf stond. We waren beiden zeer verrast.’

Personeel in vele soorten en maten heeft Paula de revue zien passeren. Met de tegenwoordige mentaliteit van, voornamelijk jong, personeel of stagiaires kan ze moeilijk uit de voeten. Het is een algemene klacht in de branche. ‘Ze werken voor het geld en tonen weinig liefde voor de zaak. Dan bellen ze zaterdagmorgen na een avond stappen doodleuk op dat ze niet kunnen komen omdat er een nagel is ingescheurd. Tsja.’ Het gezicht van Paula spreekt boekdelen. ‘Of men is aangenomen als verkoopster en weigert de vaatwasmachine uit te ruimen.’ Die niet-collegiale houding past niet in een bedrijf als een kledingwinkel. ‘Je moet het hier met elkaar doen.’ Dat de een iets harder loopt dan de ander is op zich geen punt, maar de kantjes ervan aflopen is een ander verhaal. ‘Je had er sommigen bij die om tien uur al moe waren.’

Bij de kassa aan het eind van de winkel wordt gesproken over de kleding van een klant die naar een begrafenis moet. ‘Donkerblauw past daar mooi bij’, luidt het deskundige advies. Het kledingstuk zal worden gedragen tijdens de plechtigheid in het kerkje van Huizum. Paula vindt de gesprekken met de klanten zeer waardevol. ‘Daar moet je tijd voor nemen. Mensen vertellen je allerlei zaken in vertrouwen. Sommige verkopers, Riemer is daar goed in, weten precies waar hun verhaal tijdens het laatste bezoek aan de winkel is geëindigd. Dan pakken ze de draad naadloos weer op. Riemer weet ook precies de beroepen van de kinderen van de klant. Hij is ook de enige die me op mijn kont mocht slaan.’

Dat Kooistra’s Kleding stopt – twee van de acht winkels in Friesland gaan dicht – heeft verschillende oorzaken. De laatste zes jaar is de omzet sterk teruggelopen. De inkoper die enkele jaren geleden jaarlijks nog 500 rechte rokken, 500 plooirokken en vergelijkbare hoeveelheden jurken en japonnen verkocht, heeft de teruggang niet weten te keren. Even was gehoopt dat de klandizie van warenhuis V&D na sluiting de gang naar de Schrans zou maken, maar deze hoop bleek ijdel. Ook de smaak van de wat oudere klant, waarop Kooistra’s Kleding zich vooral richtte, is verjongd. Dames wilden per se een binnenzak in hun mantel. Op de herenpolo’s moest een búske, anders bleven ze hangen. Bovendien is de kledingdracht van personeelsleden veranderd. Waar men voorheen in een overhemd op het werk moest verschijnen, is nu een casual polo de norm. Werkkleding bestaat in sommige sectoren niet meer. Ander punt is dat de winkel aan de Schrans doelgerichte bezoekers kent en nauwelijks klanten binnentrekt die toevallig langslopen. De verhouding tussen kijkers en kopers is anders dan die bij gelijksoortige winkels. Ook de merken zijn volgens Kooistra’s Kleding zoekende. Al deze factoren droegen bij tot het besluit van de ondernemer (voor éénachtste eigenaar van het totale concern) om de deuren van twee Kooistra’s te sluiten.

En dan is er natuurlijk nog het internet. Paula: ‘Er komen mensen in de winkel die foto’s maken van een product en het op het internet bestellen. Zijn ze misschien een tientje goedkoper uit. Nog gekker? Er worden zaken via het internet besteld, gedragen en weer teruggezonden.’ Er zijn klanten die het jammer vinden dat de zaak gaat sluiten. Paula: ‘Dan zeg ik: je had eerder moeten komen. Ja, ik zeg het gewoon.’ Riemer, Sieb, Paula, Francina, Anneke, Jeanet, Bea, Akkie (al veertig jaar in dienst), Jan, Linda en Tess kijken uit naar een andere baan. Sommigen hebben al een vervangende betrekking gevonden, ze weten tenslotte van aanpakken.

Opa Kooistra begon in de jaren veertig van de vorige eeuw in Dantumawoude (nu Damwâld) met de verkoop van overhemden, pyjama’s en werkkleding. Hij deed dat op de fiets met hierachter een karretje. Later werd de verkoop geconcentreerd vanuit de garage bij zijn woning. In Noord-Nederland had Kooistra’s Kleding op het hoogtepunt 35 winkels. Nu zijn er nog acht en straks nog zes. Op de Nieuwestad in Leeuwarden werd in 1967 een kledingzaak geopend die verloren ging tijdens de grote brand in 1992. ‘Iedereen sprak over de Wibra-brand, maar ook ons pand van 100 m2 ging in vlammen op.’

Andries Veldman

==========================

Kooistra wordt bijgevoegd in de rij modewinkels die verdwenen: Oosterhof, M&S Mode, SuperTrash, Charles Vogele, Witteveen, Men at Work, Coolcat, Sissy Boy, Twin Life, McGregor/Gaastra en Perry Sport. De detailhandel is in het afgelopen jaar gegroeid met twee procent. Webwinkels groeiden met twintig procent. De branche waarin Kooistra opereert zakte in volume met vier procent. De Kooistra’s zijn een echte handelsfamilie. Een andere tak is opkoper van winkelinventarissen en handelt in Leeuwarden onder de naam Max op de Voorstreek.