Artistiek en intellectueel roken gebeurde met een hoed, een lange jas, ook wel achter een schrijfmachine

Foto: A. Keikes

Ook deze zomer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; oktober 2018

Heropvoering Nieuwestad

Door André Keikes

De tijd staat niet stil en wat geweest is komt nooit meer terug. Het kan gewoon niet, dat is bekend, maar soms zou je best eens willen ingrijpen. Niet een beetje, maar tot in detail.

Met heel veel geld en energie zou het moeten kunnen om de Nieuwestad en de belangrijke winkelstraten daar omheen helemaal terug te bouwen naar het beeld van de late jaren vijftig, vroege jaren zestig. Dat zal nog niet meevallen. Zo heb je de Achmeatoren en het nieuwe Provinsjehûs, die overal bovenuit steken, maar daar gooien we dan wel een doek overheen. De rest moet te doen zijn.

Via crowdfunding, want we leven nu immers wel in de eenentwintigste eeuw, gaan we de benodigde miljoenen binnenslepen, want subsidie zullen we er wel niet voor krijgen. En dan kan het beginnen, het zoeken van de architecten, de bouwvakkers en de acteurs, want alles moet kloppen. In Ivoorkust hebben ze het Vaticaan nagebouwd, in Japan stukken van Amsterdam, dus geen gemor dat dit onmogelijk is. En daarna gaan we met elkaar lekker jaren zestigje spelen.

Rokers

Wie het wat breder kon laten hangen, had in die jaren ook nog wel eens een hulp in de huishouding. Die werden er ook wel op uitgestuurd om te sjouwen. Handig en prettig, want er werd in die jaren nog volop gepaft, wat hele generaties een smak levensjaren heeft gekost en het uithoudingsvermogen (voor bij het sjouwen) knap ondermijnde. ’s Morgens hijgend, hoestend en rochelend opstaan, was beslist niet ongewoon. En als het niet lukte alle ochtendslijm vlot op te kuchen, diende men de deurpost vast te grijpen en tijdens het harde hoesten stevig te stampvoeten.

Sigaretten, sigaren en natuurlijk ook de schilderachtige pijpen waren overal. Zonder filter, niet zwaar belast, een zegen voor de gezondheid. Bovendien pittoresk in het voorbijgaan en op foto’s. Heel anders dan het achteloze paffen van nu, dat puur de uitoefening van een verslaving is, bovendien ziet het er niet uit op sneakers, met een baseballpetje op het hoofd en in een jekkie. Artistiek en intellectueel roken gebeurde met een hoed, een lange jas, ook wel achter een schrijfmachine. Met de pijp als summum in het genre. Zelfs het stoppen van de pijp op de Berlikumermarkt bracht Parijs al dichterbij en daar was het toch allemaal om begonnen.

Stoffels in het Naauw op nummer 14, was een heel stijlvolle leverancier van goede en ook wel dure sigaren, zo een waar in alle rust gedelibereerd kon worden over het mooiste cederhout om de kwaliteitsrookwaar mee te ontsteken. Een oude zaak die behoorde tot de eredivisie in de branche. Daar leerde je ook de rook van de sigaar in de mond te laten zweven, zodat alle zintuigen er genot van zouden hebben. En hoe je na een kort trekje (niet inhaleren!) even achterover moest leunen om de aroma’s ten volle tot hun recht te laten komen.

Aan de Kelders 5, waar later het keramiekatelier gevestigd werd van Jan Koopmans en Matzen Osinga, had je een meer doorsnee tabakszaak: Schierbeek. Officieel zelfs Het Wapen van Nederland, compleet met wapenschild boven de deur. Niet dat de keurige man achter de kassa, zacht beschenen door een eeuwige vlam, Schierbeek heette, maar omdat de winkel ooit door iemand met die naam was begonnen. De laatste tabakswinkelier, een altijd vriendelijke heer met gesoigneerd wijkende haargrens, heette Jan Steenbergen, en werd net als zijn vader toch nog geregeld aangesproken met Schierbeek.

Zo’n altijd brandend vlammetje, dat niets met gesneuvelde onbekende soldaten van doen had, maar ongetwijfeld wel heel veel rookslachtoffers heeft gemaakt, fascineerde kinderen buitengewoon. Net als de gewoonte om in tabakswinkels altijd, dus ook hoogzomer, een kachel brandende te houden. Rookwaar is gevoelig voor vocht, dus stookten tabakshandelaren het Nederlandse weer gewoon de deur uit bij gebrek aan probaat vochtwerende verpakkingen. Was Schierbeek niet open, dan waren er altijd nog de twee sigarettenautomaten in de deur, die de rokers van nieuwe waar voorzagen. De pui van de oude tabakszaak, maar ook het interieur is goeddeels nog zo als in de tijd van Schierbeek, die er begin jaren tachtig van de vorige eeuw mee ophield. Een pand meer richting Naauw zat lang, er was immers veel vraag naar sigaren en sigaretten, de tabakszaak van Zwama, op wie een vergelijkbaar verhaal van toepassing is.