Stop met verspilling subsidiegeld en zorg voor lastenverlichting voor de burger

Een serie artikelen van dr Pieter Lukkes, emeritus hoogleraar geografie, over een zelfstandiger optreden van lagere overheden, geldverspilling en aantasting van onze democratie

FINANCIEEL KANIBALISME

Het algemeen belang is geen kerntaak van de organisaties die mede aan het roer van dit land staan. Ware dit wel het geval, dan zouden zij zich als politieke entiteiten in de verkiezingsstrijd hebben geworpen. Nee, hun deelname aan beleidsvormende gremia is een activiteit ten dienste van het belang van de eigen organisatie. Tot dat belang behoren het vermijden van risico’s en het zo mogelijk afwentelen van lasten naar derden. Voorts moet worden voorkomen dat derden je dwingen om dingen te doen die je zelf niet wilt. Met het aangaan van verplichtingen ben je dus voorzichtig.

Het aangaan van coalities met de overheid biedt de niet-gekozen organisaties de kans om zeggenschap te krijgen over zaken, die eigenlijk aan de overheid zijn voorbehouden. Een goed voorbeeld is het Energieakkoord uit 2013. De deelnemers aan dit akkoord hebben nagelaten de kosten ervan te vermelden. Wel staat vast dat de rekening bij de huishoudens zal worden gelegd. Hetgeen betekent dat de coalitie die het Energieakkoord heeft opgesteld de kosten ervan met succes op derden heeft afgewenteld. Waaruit voorzichtig mag worden geconcludeerd dat de medezeggenschap- zo men wil: politieke emancipatie-, van niet gekozenen gemakkelijk resulteert in een greep in andermans portemonnee.

Dat de bevolking hiertegen niet in opstand komt is wel logisch want weinig mensen kennen de achtergronden van de opgelegde lasten. Bovendien is het op de buren afwentelen van eigen kosten een gebruikelijke en dus maatschappelijk geaccepteerde handelswijze. Hierop berust de buitensporige subsidiecultuur van dit land. Subsidies en omkoopbedragen hebben veel met elkaar gemeen. In beide gevallen doen de ontvangers ervan dingen, die zij zonder die bedragen niet zouden doen. Het is dus heerlijk om subsidie te ontvangen. Want dan kun je anders onbereikbare dingen realiseren. Nietwaar?

Wat gebeurt er in feite als jij op kosten van de buurman leuke, economisch onrendabele, dingen doet en de buurman hetzelfde op jouw kosten? Dan hebben jullie alle twee het gevoel het mooi te hebben gefikst. Maar de realiteit is, dat ieder van jullie geld heeft verspild. In een systeem waarin de subsidiestromen kriskras van gevers naar ontvangers lopen betekent dit een aantasting van de koopkracht over de hele linie. Terwijl iedereen het gevoel heeft te profiteren van de subsidiestromen vindt er in werkelijkheid een proces van kannibalisatie plaats. Dit proces resulteert in een vermindering van de koopkracht van de hele bevolking. Ook de in dit land zo populaire en invloedrijke loterijen doen hier volop aan mee.

In dit land is echter slechts ten dele sprake van een kriskras systeem. Het bureaucorporatisme zorgt ervoor dat grote subsidiestromen in de richting gaan van een gering aantal ontvangers. Niet toevallig zijn die ontvangers tevens medebepalend voor hetgeen er in het land gebeurt. Voor deze grote subsidiestromen bestaat een enorme lobby, die niet anders kan worden verklaard dan dat er flink aan valt te verdienen. Niet voor niets behoort het begrip “subsidiemiljonair” tot ons vocabulaire.

Wat dit betreft zijn het bedrijfsleven en de vakbonden aan het verzaken. Zij hebben blijkbaar niet in de gaten dat het woud aan subsidies een enorme uitholling van ‘s lands consumptieve bestedingspotentie veroorzaakt. Alarmerend, maar wel in overeenstemming met het voorgaande, is de mededeling in de Miljoenennota 2018, dat het aandeel van het netto nationaal inkomen dat naar de huishoudens gaat tussen 1995 en 2015 is gekelderd van 62% tot 56%. Dit is een aderlating van liefst € 40 miljard op jaarbasis. Dat is ruim € 5000 per huishouden. Helaas wordt daarover gezwegen. Over een welvaartsstijging wordt wel gerept, maar daar merken de huishoudens niets van. Geen wonder dus dat de Rabobank recentelijk met enige zorg concludeerde dat onze huishoudens over weinig vrij spaargeld beschikken.

Remedie: stoppen met het verspillen van subsidiegeld aan (energie-) projecten en lastenverlichting voor de burger. Het huidige beleid leidt alleen maar tot hogere lasten en meer voedselbanken.