Hoogleraar Fries Goffe Jensma: Haal Friesland uit de glazen stolp

(tekst: Nederlands Dagblad)

” Friesland heeft een nationaal trauma, zegt hoogleraar Fries Goffe Jensma.

…Alles wat Friezen als �cht Fries beschouwen is ten dode opgeschreven. En ze weten het.

~ GRONINGEN Friesland heeft een nationaal trauma
dat te vergelijken is met dat van de Fransen na de Franse Revolutie en de Nederlanders na de ontkerstening van de twintigste eeuw. Dat betoogt Goffe Jensma, hoogleraar Friese taal en cultuur, in het vandaag verschenen nummer van De Vrije Fries, het jaarboek van het Koninklijk Fries Genootschap en de
Fryske Akademy. Het trauma wordt veroorzaakt doordat
alles Wat Friezen als echt Fries beschouwen, in rap tempo verdwijnt. De taal, de gemeenschapszin, de eigen geschiedenisen het landschap, het is voor het
besef van de Fries allemaal ten dode opgeschreven, aldus Jensma.

(…)

‘Importfriezen’, met voorop schrijver Geert Mak van Hoe God verdween uit Jorwerd, versterken dat besef alleen
maar. Sterker nog: ze maken Friesland voor het besef van de Friezen kapot. Ze gaan er wonen omdat dat land nog onder een kaasstolp staat, maar ze leven
er niet echt. ‘Onder de rand van de glazen stolp van Geert Mak loopt ondertussen wel, heel verraderlijk, de netwerkkabel van de computer waarmee hij God uit Jorwerd verdrijft.’ Importfriezen werken ergens anders, gaan niet naar de kerk, kaatsen niet, spelen geen
bugel in de fanfare en bezoeken het dorpscaf� ni�t.

De Fries ziet Geert Mak en zijn soortgenoten en beseft: Friesland is een openluchtmuseum geworden. Friesland is dood.

(…)

Voor de oplossing leent hoogleraar Jensma een gedachte van Frans Ankersmit, een collega van hem aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ankersmit ons,
derscheidt twee vormen van nostalgie. De ene is sentimenteel. en leidt tot ‘vitrinisering’, behoudzucht. De andere is reflectief en die werkt precies andersom:
ze beschouwt de nostalgie als een probleem van nu, en wil met die nostalgie aan het werk, de toekomst in.
‘De slotsom ligt wel voor de hand’, schrijft jensma. ‘Trek toch de Friese cultuur en het Friese landschap eens achter dat glas vandaan, haal liet uit de stolp, ruk het uit de virtrines in het museum, maak het weer werkzaam. Benoem het verleden, leef met het verlies.’