Onderzoek UvA: Nederlandse kiezer niet wispelturig maar kieskeurig
(tekst: Universiteit van Amsterdam)
Nederlandse kiezer niet wispelturig maar kieskeurig
De Nederlandse kiezer verandert steeds vaker van partij. Meer dan de helft van de Nederlanders (55%) verandert wel eens van partijvoorkeur. Maar dat betekent niet dat de kiezer wispelturig, emotioneel of irrationeel is, zoals veel (oud-)politici beweren. Nederlanders zijn trouw aan hun eigen opvattingen, maar niet langer trouw aan een enkele partij: ze veranderen vooral tussen partijen die ideologisch sterk op elkaar lijken. Dit blijkt uit het onderzoek Kieskeurige kiezers van politicologen dr. Tom van der Meer en prof. dr. Wouter van der Brug van de Universiteit van Amsterdam.
Van der Meer en Van der Brug volgden in hun onderzoek de partijvoorkeuren van meer dan 70.000 Nederlandse kiezers uit het EenVandaag Opiniepanel in 58 peilingen tussen september 2006 en juni 2010. De uitermate grillige verkiezingsuitslagen in de afgelopen jaren wijzen niet op een crisis van de Nederlandse democratie, concluderen de onderzoekers. Wel is er een crisis van de gevestigde partijen, die hun natuurlijke achterban verliezen. Hoewel het democratisch gehalte van de Nederlandse politiek wordt versterkt, zullen coalities door de versnippering van het partijstelsel instabieler worden.
Kieskeurige kiezers
Kieskeurige kiezers maken hun uiteindelijke keuze uit een beperkt aantal, ideologisch soortgelijke partijen. Zij zijn trouw aan een blok van soortgelijke partijen. Er is een links blok (PvdA, GroenLinks en SP) en een rechtsblok (VVD, PVV, CDA en TON). De uitwisseling van kiezers tussen het CDA en de PvdA is nagenoeg opgedroogd. D66 is in electoraal opzicht de enige middenpartij, omdat het zowel voor veel linkse als voor veel rechtse kiezers een alternatief is.
Veranderlijke partijvoorkeur
Veranderlijkheid van partijvoorkeur komt voor onder alle sociale groepen en in alle regio’s. Het meest veranderlijk zijn niet de kiezers in de marge, maar juist de middengroepen (middelbaar opgeleid, middeninkomen, kiezers uit het politieke midden). Zelfs onder de burgers met het meest vertrouwen in de politiek veranderde 44% tussen 2006 en 2010 van partijvoorkeur.
De ontzuiling heeft z� ver doorgezet, dat kerklidmaatschap en het verenigingsleven niet langer vanzelfsprekend leiden tot een consistentere partijvoorkeur. Ouderen veranderen vaker van partij in de opiniepeilingen, maar zijn bij de verkiezingen juist constanter dan jongeren.
Door de toegenomen veranderlijkheid staan veel partijen voor grote uitdagingen. Zo zal het CDA met een linksere koers de vele – vooral aan rechtse partijen – verloren kiezers niet vanzelfsprekend terugwinnen.
Publicatiegegevens
Tom van der Meer, Erika van Elsas, Rozemarijn Lubbe, Wouter van der Brug: ‘Kieskeurige Kiezers. Een onderzoek naar de veranderlijkheid van Nederlandse kiezers, 2006-2010’, 22 januari 2012.
Het onderzoek is onderdeel van het programma ‘Adrift or adroit: On the sources of electoral volatility in the Netherlands, 2006-2010’ dat is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Het onderzoek is te downloaden op www.aissr.uva.nl.
Meer berichten
- Omrop heeft hulp nodig en zoekt een inspirerende creatief-strategisch adviseur (update: erg veel flauwe grappen)
- Pittig billboard bij Schiphol: Een lul verdient meer (over loonkloof)
- Jongere generaties meestal rijker dan hun voorgangers
- FNP: afval in stad en dorpen loopt uit de hand
- Met het uitgekauwde begrip mienskip kun je vele kanten op (onderzoek)
- Hilde Tjeerdema (D66) is goednieuwsshow zat – We zijn in therapie
- Eerste openbare expositie Gerrit Benner. De Oersoep
- Verviervoudiging diefstal uit auto in Leeuwarden
- Dit is een tweedehands boekenwinkel en dat boek is net uit. Niemand heeft het nog zo waardeloos gevonden, dat die het meteen na aankoop bij ons gebracht heeft.
- Dan liever de lucht in! 160 jaar uitbreidingsplan Romein
- Minimalistische éénakter Drama mei deade dichters
- Overheid wijst werknemers in Friesland op pensioen bij baanwissel of minder werken
- Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent
- Aanpak criminele families moet op de schop
- Bied jongeren tegengewicht aan online geldwereld
- Nederlands gas behoort tot duurste van Europa – 48 cent van elke euro naar de staat
- Expositie kunst van 24 wijkbewoners uit de Hollanderwijk
- Hond kost in hele leven ongeveer 20.000 euro: ruim driekwart Nederlanders schat dat lager in
- Levensmiddelenclub: suikerbelasting duur en complex, gezondheidswinst onduidelijk
- Jongeren kunnen ideeën indienen voor activiteiten, evenementen of ontmoetingsplekken die zij graag in hun omgeving zien
- Andries Gaastra van Batavus naar Koga Miyata – In Japan had ik de werkwijze en de mentaliteit van de bevolking en de ondernemers bestudeerd
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleent 255.000 euro aan restauratie Bonifatiustoren
- 1 op de 4 Nederlanders verstopt spullen voor bezoek uit schaamte voor de eigen woning
- Omzet horeca groeit door hogere prijzen – In de horeca is het vertrouwen het op een na laagst van alle onderscheiden bedrijfstakken
- 5 nieuwe locaties voor versnelde bouw 30.000 huizen – Leeuwarden Middelsee-Spoordok (circa 6.000)
- Detailhandel zet bijna 3 procent meer om in juli
- Plichtsgetrouwe medewerker valt vaker uit als leidinggevende niet doorvraagt
- Economisch beeld minder negatief – Meer export, consumptie huishoudens en investeringen
- Freek van Tuinen: Ik heb altijd redelijk integer gehandeld en de waarheid nooit geweld aangedaan
- Naar wetenschappelijke bureaus wordt overduidelijk niet geluisterd – Afscheid van de 80-jarige Wiardi Beckman Stichting
- FNP stelt vragen over Vijverzathe Jelsum – We delen de zorgen die dorpsbelang Jelsum-Koarnjum heeft uitgesproken. Het rijksmonument Vijverzathe heeft onze aandacht
- SLIM zit wethouder achter de broek met Starterslening
- Toiletgebouw De Groene Ster vaker toegankelijk
- Bijna niemand weet dit: Brussel zoekt 100 jongeren met een mbo-diploma voor een traineeship bij de Europese Commissie
- We gaan slecht om met kwetsbare mensen
- Kopers en verkopers onvoldoende beschermd door vrijwillige makelaarsregels
- Aantal mensen met bijstand stijgt 3 jaar op rij, vooral onder jongeren
- Wij gaan er van uit dat u – als hoeder van de integriteit – in Tytsjerksteradiel orde op zaken stelt
- Opnieuw minder moorden, laagste aantal mannen vermoord in 30 jaar – Meeste in Rotterdam, minste in Friesland
- ‘Er is geen vrouw die deugt’ van Arthur Schopenhauer. Met dit boek en een glaasje wijn kom ik een eenzame zaterdagavond wel door, denk ik als ik naar huis loop.
