Het ambacht nieuwe stijl is in opmars

(tekst: persbericht van Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed)

Ambachten zijn bezig met een inhaalslag als drijvende kracht achter een nieuwe vorm van kleinschalige economie, als inspiratiebron voor ontwerpers en als tegenhanger voor de consumptiemaatschappij. Om beleidsmakers hiermee kennis te laten maken en goede voorbeelden uit binnen- en buitenland te tonen, organiseert het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) samen met het Fonds voor Cultuurparticipatie op 14 en 15 maart aanstaande een tweedaagse internationale conferentie met toonaangevende experts onder de noemer ‘Ambacht, economie, erfgoed en duurzaamheid’. Met de conferentie willen het VIE en het Fonds mogelijkheden aanreiken voor het opzetten van een structuur om kennis en vaardigheden van het ambacht door te geven in de geest van de UNESCO Conventie ter Bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed. De veranderende trend rondom ambachten, die op zoveel gebieden van invloed is, biedt een groot aantal aanknopingspunten voor opiniestukken.

Kennis met de handen

Ineke Strouken, directeur VIE: “Jarenlang lag in Nederland de nadruk op het werken met het hoofd in plaats van met de handen. Het ambacht werd vooral getoond op braderieën en in musea, waardoor het voor het grote publiek synoniem werd met een amusant schouwspel, dat herinnert aan voorbije tijden. Statisch en niet meer van deze tijd. Het ambacht is nu een nieuwe weg ingeslagen. Ondanks alle tegenwerking bestaan creatieve ambachten nog steeds en met een nieuw elan. Kleinschalige bedrijfjes, waarin de kennis en technieken van ambachten gebruikt worden voor vernieuwende producten. Andere landen, zoals Duitsland, laten zien dat deze kleinschalige bedrijven een krachtig en interessant onderdeel van de economie kunnen zijn. Hiernaast hebben ambachten als immaterieel erfgoed een belangrijke rol in de cultuur van een land.”

Dutch Design

Kleinschalige bedrijfjes vormen een groeiend onderdeel van een veranderende economie. Authentiek handwerk dat met aandacht gemaakt is en een band heeft met het verleden, oefent een steeds grotere aantrekkingskracht uit op het publiek dat verzadigd is van het zielloze massaproduct. Het traditionele ambacht wordt herontdekt door vermaarde designers die het gebruiken als inspiratiebron om er de wereld mee te veroveren als Dutch Design. Ambachten zoals zilversmeedwerk, vlechtwerk, houtbewerken, koperslaan, kantklossen en papierknipkunst zijn maar enkele voorbeelden die gebruikt worden. Het stoffige imago dat lange tijd rond ambachten heeft gehangen, wordt langzaam maar zeker afgeschud.

Toekomst

Helaas is de situatie in Nederland voor de meeste ambachten nog verre van florissant. Hoewel sommige ambachtslieden de huidige positieve trend oppikken en in staat zijn om deze te gebruiken voor hun bedrijf, is het voor anderen moeilijk om het hoofd boven water te houden. Problemen met het doorgeven van de traditionele technieken, het aanleren van vaardigheden, het vinden van nieuwe leerlingen en het bereiken van een afzetmarkt, zijn maar enkele voorbeelden. Strouken: “Om dit tij te keren is het nodig dat instanties op diverse niveaus het ambacht de helpende hand bieden. Te denken valt aan instanties op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau, onderwijsinstellingen, maar ook organisaties op het gebied van erfgoed en musea. Het beleid moet veranderen om ervoor te zorgen dat de positieve trend voor ambachten die in de samenleving zichtbaar is, bestendigd kan worden. Alleen dan kan het ambacht weer de plaats in de maatschappij krijgen die het verdient en is zijn toekomst werkelijk gewaarborgd. Ik hoop dat wij met deze conferentie een flinke stap kunnen zetten in het behouden van ambachten voor de toekomst.” Op de internationale conferentie buigen 130 buiten- en binnenlandse deskundigen zich twee dagen lang over deze vraag.