Wilma Feddema: Blond en donkere wenkbrauwen, zoals bij Femke Wiersma, dat wordt al gauw clownesk

© Marchje Andringa 2024

‘Alles bij opleidingen moet nu leuk zijn. Leuk? Vreselijk!’ 

‘Als je nu bij iemand je hand op de knie legt, is het zaadje al geplant’

‘Ze vonden zo’n webshop allemaal prachtig’

Ondernemers Wilma en Wyb Feddema kijken terug op hun bewogen ondernemerschap, de grote brand op de Kelders in 2013 waarbij een dodelijk slachtoffer viel en de degradatie van het kappersvak. ‘Alles bij opleidingen moet nu leuk zijn. Leuk? Vreselijk!’

Wilma (73): ‘Ik heb altijd gesport. Zat zeven jaar op gymnastiekvereniging Quick. Je leert initiatief nemen. Je wilt winnen en leert om te gaan met verliezen. We gingen zelfstandig op de fiets naar de RHBS om daar te sporten. Dat was stukken veiliger dan nu. Ik heb altijd gehockeyd op het Kalverdijkje, dat is nu een enge plek. Heel doods is het daar bij het dierenasiel. Nu heb je te maken met allerlei sociaal gedoe, dat merk ik bij mijn kinderen die hun kinderen laten sporten. Ze wonen in de dorpen Zwaag en Linschoten en doen aan korfbal en turnen, een ander zit op scouting. Hier in Aldlân is het ook een beetje dorps, alhoewel we met oudjaar de buren niet meer ontmoeten. Vroeger wel. We zijn de eerste bewoners van deze straat. We wonen er vanaf 1977.’

Wyb (71): ‘Over vuurwerk hebben we niet te klagen. Zo’n tien keer per jaar wordt er stevig vuurwerk afgeschoten bij de gevangenis aan de overkant. Dan is er een gevangene jarig en staat zijn familie om twaalf uur ‘s nachts buiten de muren feest te vieren. Met een enorm vuurwerk. Dat knalt een kwartier lang. Af en toe vliegen er helikopters over ons huis. Daarmee worden gevangenen overgebracht naar een andere plek. Dat gevlieg schijnt goedkoper te zijn dan beveiligd vervoer over de weg.’

Wyb: ‘Met onze burgemeester heb ik weinig contact. Hij is minder toegankelijk dan andere burgemeesters en heeft niet al te veel interesse voor hoe de zaken lopen. Hij functioneert op een aparte manier. Beschikt over een onnozele, maar droge vorm van humor. De meeste Leeuwarders begrijpen dat niet. Je ziet hem veel minder dan Hayo Apotheker. Die kon je iedere avond in de stad aantreffen. Dales was een bestuurder van het betere soort. Die is onterecht aangepakt door de grotere fracties in de raad. Margreet de Boer was ook een goeie, die pakte door. Je mist Crone in mijn opsomming? Die heb ik uit mijn gedachten verbannen. Als je een onafhankelijk onderzoek instelt naar de brand op de Kelders, dan moet dat onderzoek onafhankelijk worden uitgevoerd. Dan moet je niet iemand hebben die souffleert, zoals Crone gedaan heeft. In het oorspronkelijke rapport over de brand staat precies omschreven wat gemeente, brandweer en ondernemers fout deden. Crone heeft de rol van de gemeente in latere rapporten kleiner gemaakt en daarmee die van de ondernemers groter. Het oorspronkelijke rapport was een goed rapport. Daarin staat ook dat de brandweer slecht communiceerde.’

Wilma: ‘Toen wij die brand hadden, zat Volendam nog vers in het geheugen. Ik heb regelmatig ons pand gecontroleerd en zag dat er op het dak was gebarbecued. Soms stond er een magnetron op de overloop. Als je er wat van zei, dan hield iedereen zich van de domme. De verhuftering van de jeugd is stuitend. Wat je als ondernemer tegenwoordig moet tolereren van je personeel! En al die regelingen. Vrij met zwangerschap, vrije dagen wegens bekkeninstabiliteit, mantelzorg en menstruatie. Overal krijgen ze vrij voor. Ik ben blij dat ik dat allemaal niet meer hoef mee te maken. Het was nicht im Frage als wij op school ongesteld waren om vrij te vragen van gym. Je ging! Nu heb je de onderwerpen grensoverschrijdend gedrag en seksuele intimidatie. Ik vond dat staatssecretaris Dennis Wiersma goed werk verrichtte. Als je nu bij iemand je hand op de knie legt, is het zaadje al geplant. Het is bij de wilde spinnen af.’

Wilma: ‘Waarom overkomt het de een wel en de ander niet? Meiden zoeken de grenzen op bij hun trainer. Dat zie je gebeuren. Als je daar als trainer geen afstand van neemt, gaat het fout. Het is mij nooit overkomen. Je moet je grens aangeven.’

Wyb: ‘Ik kijk op van gastjes van zestien hoe die communiceren. Vroeger schopte je een bal in de tuin van de buurman en werd die in beslag genomen. Je moest even mee naar het politiebureau en werd daar stevig toegesproken. Klaar.’

Wilma: ‘Familie van mij was veldwachter, de tijd van Swiebertje. Dat beroep stelde toen nog wat voor. Je ziet het bij allerlei sectoren zoals zorg, onderwijs en de brandweer. Mijn jongste zus wil alleen nog maar lesgeven aan kleuters. Die heeft geen zin meer in de brutaliteit van de oudere jeugd op openbare scholen. Ouders voeden hun kinderen niet op. Ze verwachten dat de school dat doet. Bij de spoedeisende hulp van het MCL had je voorheen gewoon een balie met een medewerker erachter. Daarna kwam er glas voor de medewerker en nu zit die achter kogelvrijglas met een beveiliger ernaast.’

Wilma: ‘Als we met de boot weggingen, gingen we ‘s avonds ganzenborden of mens-erger-je-nieten. Vonden de kinderen leuk. Vinden ze nog leuk. Bij de Sneekweek trof je mekaar. Ik heb jaren in een 30-kwadraat gezeild. Twee keer de Kleine Sneekweek gewonnen. Jaren gezeild. Kan niet meer door artrose.’

Wyb: ‘Ik ben op het water wat voorzichtiger. Kan wel, kan niet; dan koos ik voor: kan niet. Wilma voor kan wel. Haar grens lag veel hoger, daar was ik wel jaloers op.’

Wilma: ‘Lagen we in Terschelling met slecht weer zei hij: ik ga met de veerboot. Ik dacht: dat doet ie nooit. Hij deed het wel. Ik zei: als je in Harlingen maar aan de wal staat om te helpen afmeren. Dan is het altijd dringen om voorrang. Wij zijn met ons schip gegaan, hij met de veerboot. Maar hij stond wel aan de wal om te helpen.’

Wyb: ‘We hadden in de hoogtijdagen acht zaken en zo’n zeventig mensen in dienst.’

Wilma: ‘Ik dacht dat hij voor mij kwam. Ik heb na de brand geen afscheid van mijn klanten kunnen nemen. Je bouwt een intieme band op met je klanten. Sommigen hadden we al vijftig jaar als klant. Ik heb nu nog vijf klanten, daar kom ik aan huis. Geef het allemaal netjes op. Het werk is nu totaal anders. Ik moest destijds vakdiploma’s hebben en ondernemersdiploma’s. Je moest je vak bijhouden. Is allemaal afgeschaft. Alles bij opleidingen moet nu leuk zijn. Leuk? Vreselijk! Je krijgt een goodiebag bij de voorlichtingsbijeenkomst. Het is in en in triest. Een beetje tegenslag, daar kunnen ze niet meer tegen. In mijn vak is het nu: zet maar een stoel neer en beginnen maar. Het vak is gedegradeerd. Make-up kiezen ze uit een boekje, niet omdat het bij hun gezicht past. Nee, ze willen op die en die lijken. Minister Femke Wiersma heeft donkere wenkbrauwen terwijl ze blond is. Dat ziet er al gauw clownesk uit.’

Wyb: ‘Wat je probeert te zeggen…’

Wilma: ‘Heb ik hier een voorlichter?’

Wilma: ‘In de kapperszaak had je binding met de klant. Opa had een zaak aan de Nieuwestad, in het oude pand van fotograaf Van Keuken. Die liep door naar een soort café aan het Schavernek waar de opa van Wyb scheerbaas was. De man was aan het socializen en de vrouw deed het werk. Je zag dat bij Buis (nu Wapen van Leeuwarden), Bonnema (Oranje Hotel) en Piet van der Zee (De Bleek). Wyb speelde zich in de jaren zeventig in de kijker door een omroep op te bellen. Dat durf ík dan weer niet. In Gehoord en Gezien deden ze er sceptisch over, maar het werd een succes. Het filmpje staat nog op YouTube. Ik werkte bij Remy in de Prins Hendrikstraat, een zaak met poeha. Kwam barones Rengers voorrijden met chauffeur. Als ze wegging, moesten we ons opstellen in een rij en kregen we een cadeautje. Een goedkoop prul.’

Wilma: ‘Tijdens een ondernemersbijeenkomst in de Kanselarij werd de webwinkel gepromoot. Iedereen zou zo’n winkel moeten hebben. Ik stond op en vertelde dat dat weleens de doodsteek voor de middenstand in de binnenstad zou kunnen betekenen. Ik dacht dat ik bijval zou krijgen. Niks daarvan. Ze vonden zo’n webshop allemaal prachtig. In de Harmonie werd het plan Nieuw Zaailand gepresenteerd. Uitbreiding van een zich in neergaande lijn ontwikkelend winkelcentrum. Ik vroeg me af of het wel verstandig was om nog meer vierkante meters winkeloppervlakte te bouwen. Weer werd ik vreemd aangekeken. Nu wordt overwogen om de leegstand in het winkelcentrum Zaailand tegen te gaan met de bouw van appartementen. We zouden winkels krijgen die we hier nog niet hadden. Ach, ja.’

Andries Veldman Foto: Marchje Andringa