Wethouder Deinum hield plan kantorenmarkt stil voor raad en collega-wethouders

Wethouder Deinum en de ‘plancapaciteit kantoren’

Wethouder Deinum accordeert liever alleen

(Van onze afdeling research)

CdK Arno Brok, voorzitter, staat onder een brief van 5 juni 2018 van het dagelijks bestuur van de provincie, samen met R.E. Bouius–Riemersma, MBA MCM, secretaris, gericht aan de statenleden. De statenleden krijgen in deze brief informatie over de ‘afspraken plancapaciteit kantoren Leeuwarden en Smallingerland’.

Al in 2012 gingen provincie en vier gemeenten ( de ‘grote F4’ , Smallingerland, Heerenveen, Súdwest Fryslân en Leeuwarden) met elkaar in conclaaf over de gigantische overcapaciteit aan kantoren in Friesland. In april 2015 zijn we op papier iets opgeschoten via een notitie ‘Kantorenmarkt in Fryslân’, waarover in F4 – verband uitgebreider wordt gesproken. Op basis van de notitie worden allerlei afspraken gemaakt over beperking van de (over)capaciteit. In de recente provinciale brief van 5 juni j.l. lezen we hierover onder meer: “de gemeenten met te veel plancapaciteit (Leeuwarden en Smallingerland) spreken af dat zij uiterlijk eind 2016 een besluit hebben genomen over te schrappen plancapaciteit teneinde de restcapaciteit beter met de behoefte in overeenstemming te brengen”.

Dat lukt niet. Het heeft deze gemeenten meer tijd gekost – schrijven Brok en Bouius nu aan de statenleden – om tot een nadere analyse van hun vraag en aanbod te komen met daaraan verbonden de afgesproken herijking van hun programma en keuzes wat betreft de te schrappen plancapaciteit. Maar gelukkig: “Eind 2017/begin 2018 hebben beide gemeenten hun plannen van aanpak vastgesteld en aan ons gemeld. Wij hebben met beide ingestemd.”

Leeuwarden: van 425.000m2 naar 135.000 m2

Voor Leeuwarden houdt dit in dat de gemeente ”stappen zet om het planaanbod van, afgerond, meer dan 425.000m2 terug te brengen in de richting van 135.000m2.” Een forse taakstelling. Dat maakt nieuwsgierig.

Liwwadders vroeg in juni / juli bij de gemeente of dit Plan van Aanpak kon worden toegezonden. Het brute antwoord was dat het Plan van Aanpak voor de buitenwereld niet beschikbaar is. De gemeente schrijft per mail: “Het PvA betreft geen vastgesteld beleid en is alleen een werkdocument voor intern gebruik”. En ook: ‘Het Plan van Aanpak beschrijft het opstarten van gesprekken met grond- en pandeigenaren …. We vertrouwen erop dat u begrijpt dat we dit niet met u kunnen delen. Vanwege strategische redenen, ofwel de onderhandelingspositie van de gemeente, en omdat wij het niet fatsoenlijk achten in deze fase van het proces dat de desbetreffende partijen hierover vernemen voordat wij met hen gesproken hebben.”

Hierover valt een grote discussie op te zetten. Bijzonder is in elk geval dat sommige eigenaren al snel via ,via en van elkaar zullen weten waar de gemeente mee bezig is, en welke richting het op gaat. Overige geïnteresseerden – direct of indirect – staan buitenspel. Er is dan een kleine elite die de lijnen al uitzet. Raadsleden mogen achteraf ‘accorderen’. “Fatsoenlijk” tegenover de marktpartijen, met veronachtzaming van de raad en degenen, die door de raad moeten worden vertegenwoordigd.

In eerste instantie signaleren we hier twee in het oog lopende punten.

1. Wat voor document is dit Plan van Aanpak nu eigenlijk.

Wethouder Deinum accordeerde als bestuurlijke solist

We vroegen de gemeente naar de status van het PvA en hoe (door wie) dit PvA is vastgesteld. Uit de brief van de provincie blijkt immers duidelijk dat het hier niet gaat om een willekeurige ‘interne’ notitie , zoals de gemeente het noemt. Desgevraagd zei de gemeente letterlijk: “Het Plan van Aanpak betreft geen vastgesteld document”. Dan zou de provincie dus hebben ingestemd met een PvA dat niet is vastgesteld. Niet goed voorstelbaar.

De gemeente speelt hier – zo blijkt – een vreemd spelletje. De gemeente had op dit moment gewoon eerlijk moeten zeggen dat het gaat om een document dat bestuurlijk is vastgesteld door alleen wethouder Deinum. Want – na een langdurige WOB-procedure – kreeg Liwwadders onlangs het Plan van Aanpak (in sterk geamputeerde vorm) thuisbezorgd. En wat blijkt: Het Plan van Aanpak heeft – omschreven op het voorblad – de volgende status: ‘geaccordeerd door directie gemeente Leeuwarden en portefeuillehouder EZ en RO.” Datum: 25-09-2017.

Die portefeuillehouder is wethouder Deinum. Bestuurlijk dus in zijn eentje aan de gang. Dat roept natuurlijk de vraag op waarom voor deze merkwaardige procedure is gekozen. Waarom is dit stuk niet gewoon behandeld in het college van b. en w.? En wat is hier de speciale positie van de directie van de gemeente? Gebeurt dit soort dingen vaker? En komt het meer voor dat (delen van) de ambtelijke top dit soort deals met afzonderlijke wethouders sluiten? En is dat toegestaan?

2. De positie van de gemeenteraad

Liwwadders informeerde of deze notitie ook was voorgelegd aan de gemeenteraad. En zo nee, of de raad anderszins op de hoogte was gesteld. Antwoord van de gemeente: “Nee. Het betreft een richtinggevend werkdocument waarvan de aanpak zich nog bevindt in de fase van gesprekken met grond- en pandeigenaren. De raad wordt actief geïnformeerd nadat de gesprekken hebben plaatsgevonden en een vervolg in b. en w. is vastgesteld.”

Cdk Brok van de provincie informeert zijn statenleden wel netjes over de gang van zaken, maar b. en w. Leeuwarden doen dat niet in de richting van de gemeenteraad. Het is nog gekker, want de wethouder informeert niet eens de leden van b. en w., met wie hij collegiaal bestuur voert. Hij ‘accordeert’ samen met de ‘directie’ van de gemeente en stuurt de boel vervolgens direct naar de provincie. Onduidelijk is daarbij of de provincie ( Arno Brok c.s.) dit goed in de gaten heeft gehad.

Zoals geschetst is er sprake van een proces van jaren. Met een start al in 2012. Het geheel overziende – en afgaand op de antwoorden van de gemeente – is de raad overal buiten gehouden. Terwijl in het uiteindelijke Plan van Aanpak dat in feite nog weer eens een jaar te laat tot stand kwam meer aan de orde is dan alleen gesprekken met eigenaren e.d. Zo staat in het bij het WOB-verzoek uiteindelijk wel vrijgegeven gedeelte van Hoofdstuk 3: “Dit resulteert in een aanpak op gebiedsniveau, waarbij wij een aantal gebieden willen behouden voor de kantorenmarkt en voor een aantal gebieden kiezen voor een aanpak om de plancapaciteit terug te dringen op termijn. Zie kaart 1 op de volgende bladzijde (kaart zelf weggestreept, red.)”.

Er zijn dus in dit stadium in principe al keuzes gemaakt door de wethouder Deinum die voor de raad geheim worden gehouden. Over de geïnteresseerde kiezer, en mogelijk niet geselecteerde belanghebbenden spreken we dan nog niet eens.

Houdt Deinum Brok voor de gek?

Zoals gezegd ‘accordeerden’ wethouder Deinum en ‘directie’ van de gemeente het Plan van Aanpak in september 2017. Gedeputeerde staten berichtten provinciale staten juni 2018 over de Plannen van Aanpak. Hoever is het dan eigenlijk gevorderd met de zo geheime gesprekken die de gemeente met eigenaren c.a. gaat voeren? Uit andere signalen begrijpen we dat deze gesprekken pas dit najaar 2018 op gang komen. Wethouder Deinum vertrekt januari 2019. Het kan zo maar zijn, dat er dan nog niets is gerealiseerd? Dan heeft hij iedereen – inclusief CdK Brok en zijn eigen gemeenteraad – een mooie tijd voor de gek gehouden.