Tot de introductie van de stoep met stoeprand, was de straat een plek waar iedereen kriskras door elkaar liep, stond, zat en met karren reed. Het was een openbare ruimte die letterlijk van iedereen was en waar voor de verkeersstromen niets was geregeld. Zelfs het rechts houden bestond nog niet.
Waarom ze er ooit zijn gekomen, is niet helemaal duidelijk. Volgens de een, omdat door de opkomst van de auto en de tram er een veilige plek nodig was voor de voetganger, volgens de ander vooral om voetgangers schoon over straat te laten lopen. Maar bij de komst van het verhoogde stoep met stoeprand was er al protest van ambachtslieden en mensen met handkarren, die niet meer op de strook voor de huizen konden komen. Later sloeg die “bescherming” om in het beperken van de voetgangers. Met de komst van de tram kwamen er verordeningen, dat voetgangers niet meer op de rijbaan mochten komen.
Na WOII was er de opkomst van de auto. Eerst mochten ze in de stad niet harder dan 10 tot 15 km/uur (de minimumsnelheid om een auto aan de praat te houden), later werd het de voetganger verboden gebruik te maken van de rijbaan en mocht je slechts oversteken op vaste plaatsen en recht over. De voorloper van het zebrapad. Door de voetganger naar de stoep te “verbannen”, werd de deur opengezet voor het opvoeren van de max.snelheid in steden.
De voetganger in de knel
Menig wegbeheerder gebruikt de stoep als sluitpost op zijn profielbreedte. Daar kan altijd nog wel 10 of 20 cm vanaf. Ook al het straatmeubilair zoals vuilnisbak, lantaarnpalen heeft zijn plek gekregen op de stoep. Daarnaast mag ook de neringdoende middenstander graag zijn reclame-uitingen hierop uitstallen. Het laat zich raden dat de voetganger toch ook wel behoorlijk het kind van de rekening is geworden.
Enkelvoudige fiets- en voetgangersongevallen
Tegenwoordig is er terecht veel aandacht voor de enkelvoudige fietsongevallen. Ongevallen waar geen andere bestuurder bij is betrokken. Deze komen nauwelijks terug in de officiele cijfers (want komt geen politie aan te pas), maar zijn volgens onderzoeken veel talrijker dan de geregistreerde ongevallen.
Wat blijkt, in bijna een kwart van deze ongevallen betreft het een botsing met een stoeprand. Dus ook fietsers zijn bepaald niet blij met deze verhogingen.
Ook de enkelvoudige voetgangersongevallen moeten niet worden onderschat. In aantal doen ze maar nauwelijks onder voor fietsers. Naast de oneffenheid op het voetpad is ook hier de stoeprand een belangrijke oorzaak. Deze verhogingen blijken voor veel oudere voetgangers ook nog eens een extra drempel om de weg over te steken. Dit in de klassieke dubbele betekenis van het woord.
Kunnen we niet samen?
Het afschaffen van de stoeprand lijkt in deze tijd een win/win situatie. Een gelijkvloerse overgang is voor zowel fietsers als voetgangers veiliger. Een mooi voorbeeld is net aangelegd in de Jelsumerstraat, gemeente Leeuwarden. Ook een oplossing voor het toenemende ruimteprobleem. Is er even geen plek, dan kan je risicoloos uitwijken naar het fiets- of voetpad.
