Vlietzone – Een Plan van Aanpak waarbij niks wordt aangepakt

Foto: HCL

(tekst: Wietse Elzinga)

Volhouden

May 6, 2020

Hardlopend van de Vlietzone naar de Groene Ster en weer terug, van het ene probleemgebied naar het andere. Problematisch in beide gevallen is een fenomeen dat bekend staat als micromotieven en macrogedrag. Mensen nemen ieder voor zich doorgaans redelijke besluiten (de micromotieven) waarbij de optelsom van al die keuzes (het macrogedrag) niet zelden een verrassing is. Bestuurders en beleidsmakers hebben op ongewenst macrogedrag een standaardreactie: ander macrogedrag formuleren.

Zelden worden er maatregelen op het niveau van de micromotieven ingesteld. Dit jaar is recreatiegebied de Groene Ster vrij van festivals, volgend jaar misschien ook wel: organisaties kunnen op dit moment hun evenementen niet verzekeren. Volgens de verzekeringsgedachte zijn er meer mensen die premies betalen dan verzekerden die schade claimen. Land’s grootste organisator van festivals wenste een verbod op festivals, dit jaar even geen inkomsten weliswaar, maar dat kan het bedrijf wel hebben. Toch sneu voor al die anderen die het misschien niet gaan redden. Het komt niet vaak voor wanneer alle verzekerden hun organisatiekosten als schade claimen, financieel kan dat natuurlijk niet uit voor de verzekeraars. Typisch gevalletje van micromotieven (schade claimen vanwege uitgelokte overmacht) en macrogedrag (geen verzekering meer tegen schappelijke premies). Tegenreactie: de roep om een waarborgfonds van overheidswege.

Ambtenaren hadden na het succes van de eerste editie van Welcome to the Village in 2013 jaar in jaar uit problemen met het juridisch correct verstrekken van de vereiste omgevingsvergunningen. Bij elke verstrekte vergunning hadden ze kunnen kiezen om te leren van gemaakte fouten. Was kennelijk te veel moeite, in plaats van het huidige macrogedrag (torenhoge juridische kosten) wordt ander macrogedrag geformuleerd: een gewijzigd bestemmingsplan waarbij geen omgevingsvergunningen hoeven worden te verstrekt. Inmiddels weten we aan welke eisen een milieueffectrapport moet voldoen voor zo’n nieuw bestemmingsplan, kosteneffectief kun je het onmogelijk noemen. Oplossing op het niveau van de micromotieven zou zijn geweest: (bij)scholing van de verantwoordelijke ambtenaren.

Terug in de wijk andere perikelen, in menige woning woont de eigenaar niet zelf in het pand. De oorsprong van het probleem ligt in een ver verleden, eigenaren konden verhuizen vanwege toegenomen woningaanbod en toenemend aantal studenten als nieuwe bewoner. Twee factoren maakten de verhuiswens (micromotief) mogelijk: Leeuwarden bouwde woningen om autonoom te kunnen groeien, ook al kwamen de nieuwe bewoners van buiten er niet en een gebrek aan studentenhuisvestingsbeleid. Het macrogedrag: een deels verloederde wijk. Pavlovreactie van gemeentewege: een Plan van Aanpak waarbij niks wordt aangepakt.

Over een paar maanden is het vijftien jaar geleden dat het eerste weblogstukje verscheen, maar niet op deze plaats. De eerste ongeveer achthonderd stukjes zijn verloren gegaan door technische problemen bij de verschillende providers. Terugkerend thema: micromotieven en macrogedrag. Leeuwarder bestuurders en beleidsmakers zijn zeer hardleers, ondanks versoepelde maatregelen in het kader van de c-crisis zal ik nog geruime tijd moeten volhouden.

foto: Historisch Centrum Leeuwarden; café De Bruin