Tresoar schrapt tekst – opnieuw hommeles rond Nacht van de Filosofie

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous op zijn website http://www.huubmous.nl )

Ontzieling in kunst en psychiatrie

De ziel heeft de tijdgeest tegen. Volgens Dick Swaab is de �geest� het resultaat van het functioneren van onze 100 miljard hersencellen, 
en de �ziel� een misverstand. Dergelijke opvattingen hebben in de afgelopen decennia flink terrein gewonnen. De gevolgen daarvan worden overal zichtbaar, zelfs op twee terreinen waar de ziel nog lang een schuilplaats vond: de kunst en de psychiatrie. Het spirituele in de kunst is een verdwijnend fenomeen. Psychiatrie is een harde wetenschap geworden, waarin niet alleen het begrip � ziel�, maar zelfs het begrip �geest� niet meer van belang is. Mijn lezing gaat over het proces van ontzieling in de cultuur. Hierbij zullen twee persoonlijke ervaringen als leidraad dienen: de psychose die mij trof toen ik achttien was en mijn keuze voor het vak kunstgeschiedenis.

Huub Mous (1947) is kunsthistoricus en publicist. Samen met Egbert Tellegen en Daan Muntjewerf publiceerde hij vorig jaar het boek Tegen de tijdgeest, terugzien op een psychose. Sinds 2006 schrijft hij dagelijks een weblog over kunst, cultuur en filosofie op www.huubmous.nl

Dit is de tekst die ik had ingeleverd voor de website van de Nacht van de Filosofie die op 21 april a.s in Tresoar wordt gehouden. Ik was gevraagd daarvoor een lezing te verzorgen die aansluit op het thema: De ziel. Bovengenoemde tekst moest gaan over de inhoud van mijn bijdrage en over mijn persoon. Het programma wordt globaal aangekondigd in een folder die verwijst naar de volledige informatie op de website. Tot mijn verbijstering constateerde ik van de week dat de organisatie � zonder enig overleg � iets meer dan honderd woorden in mijn tekst heeft geschrapt. Nu staat er het volgende:

Volgens neurowetenschapper Dick Swaab is de �geest� het resultaat van het functioneren van onze 100 miljard hersencellen, en is de �ziel� een misverstand. Dergelijke opvattingen hebben in de afgelopen decennia flink terrein gewonnen. De gevolgen daarvan worden volgens Huub Mous overal zichtbaar, zelfs op twee terreinen waar de ziel nog lang een schuilplaats vond: de kunst en de psychiatrie. Huub Mous is kunsthistoricus en publicist.
www.huubmous.nl

Vorig jaar was het ook al hommeles. In een interview op Liwwadders verklaarde ik na afloop onder meer het volgende:

�De Nacht van de Filosofie waar ik afgelopen zaterdag in een zaaltje sprak is leuk om te doen, maar zelf zal ik er nooit naar toe gaan. Het is net als met een boek: of je leest het of je leest het niet, maar je gaat er niet in een club over praten. Zo�n nacht is net als in de Harmonie: zien en gezien worden, de pauzes zijn vaak belangrijker dan de voorstelling. Het is een beetje shoppen door de filosofie. De simultane opzet � in diverse zaaltjes is tegelijkertijd iets te beleven � is ook iets bijzonders. Het verschil is raar.� Ook het beloningsverschil is opmerkelijk zo vond Mous die hierover op zijn weblog schreef. De hotshots kregen een stevige uitkering uit het budget van 6000 euro; de andere goden moesten het doen met een boekenbon van 50 euro. Na de opmerkingen op het weblog werd de bijdrage direct verhoogd naar 250 euro. Van schrik verwijderde Mous zijn stukje op zijn log.

Ik heb de organisatie bij Tresoar gisteren het volgende laten weten:

Ik ben verbijsterd over de wijze waarop mijn tekst, die ik had ingeleverd, in verminkte vorm naar buiten is gekomen. Dit is voor mij onacceptabel. Ik zie mij daarom genoodzaakt om af te zien van deelname aan de Nacht van de Filosofie. Mijn tekst is zonder overleg van 168 woorden terug gebracht naar 66 woorden. Hierbij is de essentie van de inhoud weggevallen. Dit is gedaan zonder enige noodzaak. Er was niet alleen ruimte genoeg , maar ook bij teksten van andere deelnemers was een omvang 168 woorden kennelijk geen bezwaar. (zie bijvoorbeeld Marli Huijer: 168 woorden). Dit is voor mij andermaal een bewijs dat er iets mis in de opzet van de Nacht van de Filosofie Frysl�n. Er wordt met twee maten gemeten als het gaat om de sprekers. Ik heb hier na afloop vorig jaar en ook in de aanloop van dit jaar uitvoerig op gewezen. Ik wil het niet nog een keer meemaken dat ik voor tien man een halve paardenkop een lezing moet houden, waar ik veel tijd en aandacht aan besteed heb. Deze structuurfout in de organisatie is jullie kennelijk niet duidelijk te maken. Daarbij � en dat is voor mij doorslaggevend � is het een zaak van fatsoen. Je schrapt niet zonder overleg in andermans tekst.

De Nacht van de Filosofie is ooit bedacht om de belangstelling voor filosofie bij een breed publiek te bevorderen, maar ook ter promotie van boeken over filosofie. Vandaar dat Selexyz-De Tille mede-initiatiefnemer is van de Nacht van de Filosofie. Vandaar ook dat van alle sprekers het meest recente boek op de site wordt vermeld. Deze boeken worden ook op �de Nacht� zelf in een speciale stand van Selexyz-De Tille verkocht. Om die reden alleen al is het onbegrijpelijk dat het boek Tegen de tijdgeest, terugzien op een psychose – van waaruit ik mijn lezing had willen opbouwen � niet op de site wordt vermeld. In Tegen de tijdgeest wordt expliciet stelling genomen tegen Dick Swaab, die het bestaan van de ziel ontkent in zijn boek Wij zijn ons brein. Dat laatste was de voornaamste aanleiding om dit jaar voor de Nacht van de Filosofie het thema �De ziel� te kiezen Kortom, dit is absurd. Dit is Tresoar op zijn smalst.

Hoe dan ook, dit jaar voor mij dus geen Nacht van de Filosofie. U zult mijn rede over de ziel moeten missen.

+++++++
(eerder gepubliceerd op deze site)

Filosoof Achterhuis vraagt braaf Fries publiek om kritische vragen

Zou u morgenavond enkele kritische vragen kunnen stellen en wat minder beleefd willen zijn? Filosoof Hans Achterhuis verwonderde zich vorige maand tijdens een lezing voor studenten van de NHL in Leeuwarden over het brave publiek dat hij had ontmoet tijdens een Nacht van de Filosofie enkele jaren geleden. ‘Ze luisterden allemaal, maar stelden helemaal geen vragen. Er kwamen geen tegenwerpingen’, aldus de beroemde (in ieder geval in de jaren tachtig) filosoof.

Morgenavond is het weer raak. Wederom in Tresoar. Achterhuis spreekt hier over de Schoonheid Van Het Echte Leven. Wilt u alstublieft deze vaak slaapverwekkende en obligate bijeenkomsten tot leven wekken?

++
(eerder gepubliceerd)

Hans Achterhuis: Verander de omgeving in plaats van de mens (video)

Een volle collegezaal van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (studiepunten, zo bleek aan het eind) luisterde vanmorgen naar de Utrechtse filosoof Hans Achterhuis. Achterhuis werd in 1979 wereldberoemd in Nederland na de publicatie van zijn boek De markt van welzijn en geluk. Dat boek werd toevallig op het juiste moment gepubliceerd, zo vertelde Achterhuis. ‘Ik heb er destijds te weinig van genoten.’

http://bit.ly/e14PUe

Het boek werd opgevat (onder meer door staatssecretaris Vonhoff) om te kappen in het oerwoud van subsidies. ‘Maar zo had ik het niet bedoeld’. De centrale vraag waar Achterhuis destijds mee te maken had was: waarom doen mensen niet wat wij geleerd hebben met ze te doen. Die vraag werd gesteld door de sociaal werkers die na hun opleiding aan de sociale academies het vak andragologie (gedrags- en menskunde) bij Achterhuis volgden.

Terugkijkend op zijn beroemde boek zei Achterhuis dat hij veel zaken eenvoudiger had moeten opschrijven en dat de hand van Karl Marx te nadrukkelijk aanwezig was geweest. ‘Ik heb het ook te ingewikkeld gezegd om maar te laten zien hoe goed ik het wist.’

Mensen zijn over het algemeen sneller te be�nvloeden met praktische zaken. ‘Verander de omgeving in plaats van de mens. Als je de omgeving verandert dan past de bewoner zich aan.’ Met Eveline Tonkes strijdt Achterhuis momenteel tegen de managerscultuur die alles in verslagen vast wil leggen. ‘Geef de werker meer vertrouwen’, aldus Hans Achterhuis in een volle collegezaal.

Achterhuis zei ge�nspireerd te zijn door Foucault en Illich en werkt momenteel aan een boek over Hannah Arendt.

Datum: Maandag, 7 Maart 2011

Datum: Vrijdag, 15 April 2011