The show must go on!
(tekst: weblog kunsthistoricus Huub Mous)
Het tweede decennium van de vorige eeuw was de tijd bij uitstek voor doemdenkers met apocalyptische stemmingen. In 1912 zonk de Titanic op zijn eerste oceaanreis met 1500 mensen aan boord. In Mexico en China braken revoluties uit in 1910 en 1911, het jaar ook van de Tweede Marokko-crisis. De Balkanoorlogen volgden in 1912 en 1913. De Russische Revolutie brak uit in 1917, en de Duitse Novemberrevolutie in 1918. En dan hebben we het nog niet eens over de rampzalige gevolgen van de Spaanse griep die wereldwijd veel slachtoffers eiste. De schattingen lopen uiteen tussen 20 en 100 miljoen. Ook in Nederland vonden op kleinere schaal rampen plaats, zoals de watersnood in Zeeland in januari 1916.
Kortom, het einde van de wereld leek nabij in de ogen van menig dominee, die op de kansel dan ook hel en verdoemenis predikte. De Eerste Wereldoorlog werd door hen veelal als ‘een wrake Gods’ ervaren, mede omdat de wereld steeds goddelozer werd. De wereld werd ook letterlijk goddeloos. In Italië steeg het aantal onkerkelijken in de periode tussen 1901 en 1911 van 36.000 naar 874.000. Ook in Amerika, Engeland en Frankrijk speelden zich vergelijkbare ontwikkelingen af. In Frankrijk steeg het aantal onkerkelijken in die periode zelfs naar 20 %. Tussen 1910 en 1917 steeg in Nederland dat aantal van 300.00 naar 500.00. In Amsterdam waren in 1917 in totaal 66.902 mensen (11 % van de bevolking) niet meer aangesloten bij een kerkgenootschap.
En op 11 november 1919 werd Jan Murk de Vries geboren.
Dat laatste heeft met de voorafgaande rampen niets van doen. Toch moest ik hier van de week even aan denken. Donderdag had ik een drukke dag. ’s Ochtends mocht ik Gitte Brugman, de kunstrecensent van de Leeuwarder Courant, rondleiden in Museum Belvédère bij de tentoonstelling Relaties en Contrasten. ’s Middags woonde ik een symposium bij, dat het onlangs opgerichte Fries Biografie Instituut had georganiseerd in Tresoar. En ’s avonds was ik een van bezoekers in OBE bij de lezingen van Bert Looper en Erik Betten over Jan Murk de Vries, wiens werk daar momenteel is te zien.
foto: Harrie Muis; Pier Pandertempel in de Prinsentuin
Meer berichten
- Ik kijk nog even naar de onuitgepakte dozen in de hoek. Jullie staan er morgen vast ook nog wel, denk ik
- Noem het getal: 955 miljard euro. Dan is iedereen meteen bij de les
- Ard van der Steur over zijn benoeming lid raad van toezicht musea: Ik ben een fan van Friesland
- 1 op de 3 Nederlanders borrelt wekelijks: ‘overgang van verplichting naar ontspanning’
- Talkshows lijden aan journalisten-inflatie
- Fatal Flowers in 1987 ‘een ware happening’ in Zalen Schaaf
- Een dagje erop uit in Noord-Nederland: dit ben je kwijt
- Consumentenvertrouwen daalt verder in mei
- Bestaande koopwoningen ruim 5 procent duurder in eerste kwartaal
- Tweedehands campers verliezen populariteit: lasten wegen zwaarder dan vakantievrijheid
- Klein coronanieuws en andere zaken – Van der Tol in beeld bij Oranje Bierhuis – Oranje Bierhuis (nog niet) verkocht aan Eric Kooistra – 9 lege winkelpanden in winkelcentrum Bilgaard – Leeuwarden geeft toegankelijkheidsprijs aan café waar gehandicapten niet kunnen komen
- Politiek Café Leeuwarden – Van der Galiën: Sport is jarenlang sluitstuk van de begroting geweest, nu is een inhaalslag nodig
- Inflatie stijgt naar 2,8 procent in april
- Ondernemers zijn mensen die niet klagen, maar dragen. Maar de grens is bereikt
- Woning Archipelweg gesloten vanwege illegale prostitutie
- Voor gezondste generatie ooit is meer ambitie nodig
- Eigen Huis roept op: leg biedproces wettelijk vast
- 82% van de Nederlandse 50-plussers wil maar één ding op vakantie… rust
- NVM: Recordaantal verkopen monumentale woningen met uitdagingen energielabelplicht
- Bewoners slaan alarm over verkeersveiligheid in wijk Aldlân
- ‘Terwijl bedrijven schreeuwen om mensen, blijven statushouders werkloos’
- Sociale supermarkt MOES uit Leeuwarden maakt kans op Appeltje van Oranje 2026
- Een stad leeft niet van avocado-toast en havermoutlattes alleen
- Kim van Keken: De omroepen zijn allang vergeten waartoe ze op aarde zijn
- Waar vrijwel alle Joodse Nederlanders moeite mee hebben, is dat ze persoonlijk ter verantwoording worden geroepen voor wat de regering-Netanyahu doet
- Zes op de tien Nederlanders mijdt Amerika als vakantiebestemming: Europa profiteert
- Als ik zoiets lees word ik kwaad en denk ik: wees blij met een dochter idioot!
- De schijf van vijf en Joris Driepinter – Volgens wie zijn wij te dik?
- Het onthutsende zat in een publieke omroep die zichtbaar niet meer durft te corrigeren
- Boodschappen duurder door oorlog, kostenstijgingen en lastenstapeling
- Nederlands bruto binnenlands product per inwoner vierde van de EU
- Verward en onbegrepen gedrag nog steeds maatschappelijke uitdaging
- Waarom ik nee zeg tegen jouw gezellige teamdag om de neuzen weer dezelfde kant op te krijgen
- Exit Karin Spaink – ‘Er moet iets op het spel staan, anders moet je het niet doen’
- Hulpverleners missen signalen bij intieme terreur
- Friese grutto eieren uitgebroed in Vogelpark Avifauna
- Geboren in Zeeland of Noord-Nederland: grootste kans om honderd te worden
- Grootste daling ondernemersvertrouwen sinds begin 2022
- Het park is gebouwd in een Natura 2000-gebied, vlak bij de Waddenzee, UNESCO Werelderfgoed. Dat is wel héél bijzonder
- PvdA: Wij zijn verbijsterd over de eis van coalitiepartij BBB
