Sartre las liever strips dan Wittgenstein

Foto: Liwwadders

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous)

I have my books and my poetry to protect me
I am shielded in my armor
Hiding in my room, safe within my womb
I touch no one and no one touches me
Paul Simon

Deze dagen van zelfopgelegde quarantaine lenen zich uitstekend voor het ordenen van mijn boekenkast. Nog altijd heb ik teveel boeken. Door de jaren heen heb ik ze in huis gesleept en als een muur om me heen opgebouwd. Alsof een burcht van boeken je bescherming kan bieden tegen de dood. Ze kunnen je niet eens beschermen tegen het leven.

Ik denk dat mijn liefde voor het boek voor een groot deel is voortgekomen uit het de omstandigheid dat ik opgegroeid ben in een huis zonder boeken. Uit pedagogisch oogpunt heeft het ook weinig zin om kinderen al in hun vroegste jeugd met boeken in aanraking te brengen, zo er al een heilzame werking van boeken uitgaat, wat zeer discutabel is. Jean Paul Sartre, die niet over gebrek aan verbeeldingskracht en verbaal vermogen te klagen had, beschrijft in zijn autobiografie Les mots dat hij opgroeide in een ouderlijk huis vol boeken, maar tegelijk als kind verslaafd raakte aan het lezen van stripverhalen. Zonder effectbejag of ironie, maar letterlijk en oprecht bekent dat hij dat hij nog altijd liever strips las dan Wittgenstein..

Hoe dan ook, een boek was een zeldzaam fenomeen bij ons huis. Het lezen van boeken werd ook niet door de kerk gestimuleerd. Integendeel. Heel wat boeken stonden op de verboden lijst, de index, die pas in 1966 door Paus Pius VI werd opgeheven. Niet dat wij thuis helemaal geen boeken hadden. Begin jaren zestig kocht mijn vader een ‘Kant en klaar’ wandmeubel, waar de glazen in konden staan. Daar zat ook een boekenplankje in. Maar meer dan tien boeken kan ik me niet herinneren.

Zo herinner ik mij De Peelwerkers van Antoon Coolen en een vijfdelige Winkler Prins. Soms kwam er een boek in huis dat je goedkoop bij de Margriet kon krijgen. Van Pearl S. Buck bijvoorbeeld of Kronkels van Carmiggelt. Ook kan ik me herinneren dat er wel eens een Prisma-boekje door het huis heen slingerde met titels als De leugen daalt over China van Mark Tennien. En natuurlijk Augustinus de zielzorger van Frits van der Meer, een pocketuitgave van uitgever Het Spectrum. Maar dat was het dan ook wel.

Het exemplaar van Augustinus de zielzorger, dat ik nu in mijn bezit heb, is de gebonden uitgave, en wel de tweede druk uit 1948, ook uitgegeven bij Het Spectrum. Ik kocht het ooit voor 10 Euro bij een antiquariaat in Groningen, het boek zelf is gekocht in Amsterdam, bij een boekhandel in de Leidsestraat. Dat maak ik op uit een klein stickertje aan de binnenkant van het omslag, waar de initialen MB op staan. Leidsestraat 70-78 is het adres, om precies te zijn.

Lees hier verder

foto: Simon van der Woude; vrijdagmarkt