Raad zou zich moeten verdiepen waarom stukken niet openbaar zouden kunnen zijn

Foto: Simon van der Woude

Praktijkvoorbeeld van een WOB verzoek

door Henk Weiland

Op 14 september 2021 heb ik een WOB verzoek ingediend bij de gemeente Leeuwarden om inzage te krijgen in de financiële onderbouwing van het nieuwbouwplan De Hem waar geheimhouding op rust. Toen ik na twee weken nog steeds geen ontvangstbevestiging had gekregen heb ik contact opgenomen met de gemeente. In totaal vijf telefoontjes gepleegd waarbij ik kreeg te horen dat mijn verzoek wel was ontvangen en uitgezet, maar de betreffende afdeling die dit zou behandelen was moeilijk bereikbaar vanwege het thuiswerken door Corona. Op 22 oktober daarom maar een mail gestuurd naar de klachtenambtenaar. Meteen de dag daarna kreeg ik een mail terug dat zij contact had opgenomen met de ambtenaar van de juridische afdeling die dit in behandeling had. Op 25 oktober ontving ik een mail van de behandelaar dat het verzoek wel intern was uitgezet en hierop een reactie was gekomen maar dat er nog vragen over waren en dat het was blijven liggen.

Na nog een paar mailwisseling krijg ik op 12 november twee keuzemogelijkheden. Mijn verzoek doorzenden naar de gemeenteraad als verzoek om opheffing van de geheimhouding zonder mogelijkheid van bezwaar tegen een eventueel afwijzingsbesluit of een formele afwijzing van het WOB verzoek met de mogelijkheid van bezwaar.

De kans dat de raad de geheimhouding op de grondexploitatie van De Zuidlanden op zou heffen waar De Hem onderdeel van uitmaakt, achtte ik nihil. Bij afwijzing hiervan kon ik ook geen bezwaar meer aantekenen. Doorzenden naar de raad en bezwaar aantekenen was niet mogelijk. Ik koos dus voor een afwijzing van mijn WOB verzoek zodat ik alsnog bezwaar kon maken.

Op 17 november wordt mijn WOB verzoek door B en W afgewezen en 29 november dien ik hierover een bezwaarschrift in.

Voor de behandeling van een bezwaarschrift gelden wettelijke termijnen, minimaal zes weken die ook nog verlengd kunnen worden als dat noodzakelijk geacht wordt.

Zodoende is er pas op 28 februari 2022 een hoorzitting van de Adviescommissie Bezwaarschriften waar mijn bezwaar tegen de afwijzing van het WOB verzoek behandeld wordt. De hoorzitting duurt al met al zo’n drie kwartier. Aanwezig zijn drie commissieleden waarvan één voornamelijk het woord voert en namens de gemeente de jurist die mijn verzoek behandeld had en een planeconoom. Zelf laat ik mij bijstaan door de voorzitter van dorpsbelang Goutum.

Na een toelichting op ons verzoek volgt er een onverwachte wending. De commissie is van mening dat er een verkeerde procedure is gevolgd en dat er een verkeerde voorstelling van zaken is gegeven waardoor ik op het verkeerde been ben gezet. Het verzoek om de openbaarmaking op te heffen had sowieso doorgestuurd moeten worden naar de raad en pas dan kan B en W een beslissing nemen op het WOB verzoek. Ter verdediging gaf de behandelend ambtenaar aan dat hij in zijn mail van 12 november er niet van bewust was dat er twee regimes zijn.

Op 14 maart krijg ik bericht van de Adviescommissie Bezwaarschriften waarin ze B en W adviseert om mijn bezwaarschrift gegrond te verklaren en het verzoek om opheffing van de geheimhouding alsnog door te sturen naar de raad. Mocht de raad het verzoek afwijzen dan moet B en W een nieuw besluit nemen op het WOB verzoek.

Vier weken later op 11 april komt mijn verzoek op de lijst ingekomen stukken te staan waar de gemeenteraadsleden kennis van kunnen nemen. Als advies staat erbij: Voor College ter afdoening. In de praktijk zal het erop neerkomen dat het College dit afhandelt en dat het als hamerstuk door de raad bekrachtigd wordt. Maar zover zijn we nog lang niet. Eerst is er nog een zomerreces. Pas op zijn vroegst in september, wanneer de raad weer bijeenkomt, kan mijn verzoek in behandeling worden genomen. Bij een formele afwijzing van de raad zal B en W opnieuw een besluit moeten nemen over het al dan niet toekennen van het WOB verzoek. Daar staat zes weken voor, eventueel te verlengen met nog een keer zes weken. Zo schiet het aardig op naar het nieuwe jaar.

Een inhoudelijke behandeling van mijn verzoek verwacht ik niet. Mijn verzoek wordt waarschijnlijk op formele gronden afgewezen. Er rust geheimhouding op de grondexploitatie van de Zuidlanden die door de raad bekrachtigd is. Openbaarmaking hiervan zonder dat de raad de geheimhouding opheft is strafbaar. Dit alles op grond van artikel 10 van de Gemeentewet, die er kort gezegd op neer komt dat informatie geheim kan worden gehouden wanneer dat het financiële belang van de gemeente zou kunnen schaden. Het komt er dus op neer dat in lengte van dagen niets openbaar gemaakt mag worden over de grondexploitatie van de Zuidlanden. Het lijkt er nu op dat artikel 10 van de Gemeentewet als een containerbegrip wordt gebruikt om alles onder te brengen waar de gemeente geen opening van zaken over wil geven. Van een stadsontwikkelingsplan dat zo’n twintig jaar in beslag neemt mag zelfs niets naar buiten komen van deelgebieden die al lang voltooid zijn of waar de onderhandelingen met projectontwikkelaars al zijn afgerond.

Wat De Hem betreft het volgende. Het onbebouwd laten van De Hem zou de gemeente een verlies op leveren van twintig miljoen terwijl er maar acht miljoen voor betaald is. Gevraagd naar de financiële onderbouwing hiervan wordt er verteld dat openbaarmaking hiervan de onderhandelingen met projectontwikkelaars zou schaden. Hier valt heel wat op af te dingen. In de structuurvisie van de Zuidlanden worden al bedragen genoemd. Zo geheim is het allemaal niet. Hoe die twintig miljoen opgebouwd is zal een projectontwikkelaar een zorg zijn. Die gaat uit van marktconforme prijzen.

Het zou goed zijn wanneer de gemeenteraad zich eens gaat verdiepen in de stukken over de grondexploitatie en eens goed kijkt in hoeverre er inderdaad zaken in staan die niet openbaar gemaakt kunnen worden omdat dat de belangen van de gemeente zou schaden. Ongetwijfeld een hoop leeswerk, gelukkig is er een lang reces.