Qbuzz: Onze dienstuitvoering is nog niet in orde en dat betreuren we enorm

(tekst: Qbuzz)

Stakeholderbrief

Donderdag 23 januari 2024

Beste relatie,

Op 15 december 2024 heeft Qbuzz het openbaar busvervoer in Fryslân overgenomen. Een
enorme operatie met een uitdagende start door leveringsproblemen van onze bus
leverancier Iveco. Helaas waren bij start 138 van de 199 bij hen bestelde bussen inzetbaar.
Het niet tijdig leveren van de Iveco bussen heeft direct invloed gehad op een soepele
concessie overgang. Ondanks de grote inzet van alle collega’s bij Qbuzz is onze
dienstverlening naar onze reizigers helaas niet zoals we dat graag willen. Graag informeren
we u over onze dienstverlening en de context die daarbij hoort.

Waren de leveringsproblemen van de busleverancier niet eerder duidelijk?

Qbuzz heeft de productie van de bussen van de busfabrikant nauwlettend in de gaten
gehouden en is een aantal keren op de productielocatie geweest. De productie liep lange tijd
op schema, echter kort voor de geplande levering bleek dat de leverancier problemen had de
bussen af te bouwen. Veel bussen stonden grotendeels klaar, maar waren niet inzetbaar
door missende onderdelen. Deze leveringsproblemen, de omvang ervan én dat dit zo kort
voor de start duidelijk werd, was voor Qbuzz niet alleen een tegenslag, maar ook een
verrassing.

Bus na levering niet direct inzetbaar

Als een bus geleverd is, dan is de bus nog niet operationeel. Bussen moeten worden
voorzien van veel telematica (IT) om bijvoorbeeld te communiceren met onze
verkeersleiding, betalingen te kunnen verwerken zowel met de OV-chipkaart en/of de
betaalpas (OVpay), maar ook de aansturing van de lijnfilm voorop de bus en de
reisinformatieschermen in de bus, voor onder andere deze elementen is IT in de bus
noodzakelijk.

Eerste prioriteit: onze reiziger

Om onze reizigers te verbinden met hun bestemming, zetten we ook nieuwe bussen in die IT
technisch nog niet volledig optimaal zijn, waarin bijvoorbeeld een werkende lijnfilm of
betaalapparatuur ontbreekt. Een bus voor onze reizigers vinden we erg belangrijk. Ook als
dat betekent dat er in sommige bussen niet betaald kan worden. Om het tekort aan bussen
op te vangen, hebben we de hulp van touringcarbedrijven ingeschakeld. Omdat de
touringcars niet dezelfde faciliteiten hebben met betrekking tot reizigerscommunicatie en
betaalapparatuur als onze bussen, laten we onze chauffeurs meerijden ter ondersteuning
van de touringcarchauffeur en onze reizigers. Voor onze reizigers is de reis met een
touringcar gratis.

Alle bussen geleverd

Alle Iveco bussen zijn voor 31 december 2024 geleverd. Er zijn onderdelen, zoals
bijvoorbeeld de cameraspiegels, die nog op de bussen geïnstalleerd moeten worden.
Uiteraard gaan alle bussen verantwoord en veilig de weg op. Zo zijn er bijvoorbeeld tijdelijke
spiegels gemonteerd. Om de dienstverlening zo min mogelijk te verstoren, wordt er in de
avond, nacht, weekenden en voorjaarsvakantie gewerkt om bussen bij te werken. Heel graag
hebben we onze bussen op korte termijn optimaal inzetbaar. Daarin zijn we afhankelijk van
de beschikbaarheid van onderdelen van onze leverancier. In deze periode voorzien we de
bussen die nog helemaal geel zijn ook van de blauwe bestickering.

Huidige stand van zaken

Op dit moment staan er nog 32 van de 199 Iveco bussen stil. Er zijn 7 bussen met schade,
13 bussen zijn nog niet inzetbaar en 12 bussen hebben storingen. Gezien de beperkte
beschikbaarheid van de vloot, hebben we bovenop de 4 touringcars die we hebben
ingehuurd vanaf maandag 20 januari nog 3 touringcars toegevoegd. Deze bussen worden
uitgerust met een boordcomputertablet zodat de reisinformatie getoond wordt in de
reisplanners. Het aantal inzetbare bussen zal de komende periode verbeteren.

Impact voor de reiziger

Het onvoldoende nieuwe bussen beschikbaar hebben, heeft gevolgen voor onze reizigers en
onze chauffeurs. Er is soms vertraging en er vallen ook ritten uit. Onze dienstuitvoering is
nog niet in orde en dat betreuren we enorm.

Omdat we alle bussen zo snel mogelijk de weg op willen hebben voor onze reizigers, zijn er
bussen die nog niet alle IT systemen hebben. Zo zijn de reisinformatieschermen in een deel
van de vloot nog niet werkend. Ook staat de betaalapparatuur (OVchip/OVpay) nog niet aan
in sommige bussen. Deze bussen rijden wel en daardoor is reizen in sommige bussen gratis.
Een deel van de elektrische bussen die op de Waddeneilanden rijden, zijn bij de
concessiewisseling overgenomen van de vorige vervoerder. Die bussen zijn direct ingezet.
Daardoor is geen tijd geweest om IT systemen/ apparatuur in te bouwen. Ook deze bussen
worden zo snel mogelijk voorzien van apparatuur en van de juiste bestickering.
We raden reizigers aan om extra goed op te letten bij het instappen of je de juiste bus hebt
en altijd kort voor vertrek de 9292 reisplanner te checken.

Impact voor onze chauffeurs

We voelen de gevolgen van de zeer vertraagde levering van onze busleverancier. Daar
hebben ook onze chauffeurs last van. Vakbonden FNV en CNV hebben Qbuzz een brief
gestuurd met zorgen en klachten waarover we met hen in gesprek gaan.

Veel onderwerpen zijn in meldingen via de verkeersleiding of via de teammanager
aangegeven en al opgelost of opgepakt. We bespreken de voortgang met de Tijdelijke
Ondernemingsraad (TOR). We begrijpen goed wat de klachten met onze chauffeurs doen en
uiteraard willen we deze zo snel mogelijk oplossen. De meeste klachten zijn terug te voeren
op onze bussen. Met betrekking tot andere onderwerpen, zoals bijvoorbeeld de rijtijden,
vinden we het belangrijk om met elkaar de context duidelijk te hebben. Zo hebben we tot 13
januari 2025 met onze Qliner bussen 80 km/h mogen rijden. Alle Qliners zijn inmiddels
gekeurd zodat ze vanaf 13 januari 2025 allemaal 100 km/h mogen rijden. De invloed hiervan
op de rijtijden kunnen we nu analyseren. Uit de brief van de bonden kunnen wij niet halen
waar de knelpunten precies zitten. We bespreken daarom de specifieke knelpunten in
rijtijden dan ook graag met de TOR en onze vestigingscommissies, zodat we de juiste
oplossing voor het juiste probleem vinden.

We ontvangen klantreacties over per ongeluk verkeerd rijden. Dat kan gebeuren bij zo’n
grote concessieovergang. Van de ene op de andere dag zijn onze collega’s overgekomen
naar Qbuzz. Ter voorbereiding zijn onze nieuwe collega’s in een onboardingprogramma
meegenomen met personeelsbijeenkomsten, verschillende e-learning modules over werken,
rijden en de systemen bij Qbuzz, bus instructie, lijnverkenning en magazines. Ondanks de
energie en inzet van onze collega’s heeft een concessieovergang een grote impact. Met
nieuwe vestigingen, nieuwe roosters, andere bussen met andere IT-systemen én een nieuwe
dienstregeling met andere routes is het voor zowel nieuwe als ook voor ervaren
buschauffeurs een hele nieuwe situatie.

Opstarten is voor iedereen dan ook even wennen aan verandering. Daarmee is een
concessieovergang voor niemand de spreekwoordelijke ‘gesneden koek’.
Voor de uitvoering van onze dienstregeling hebben we voldoende collega’s. In de komende
weken stromen er steeds meer chauffeurs in die momenteel nog in opleiding zijn en
binnenkort hun rijbewijs halen. Deze chauffeurs vervangen dan de tijdelijke chauffeurs die nu
nog worden ingeleend uit concessie Groningen-Drenthe. We zijn trots op onze collega’s die
samen de schouders onder het openbaar vervoer in Fryslân zetten. ‘Iedere dag een
vanzelfsprekende verbinding’ is waar Qbuzz aan werkt. Als er veel verandert, merk je wat
‘vanzelfsprekend’ betekent. Veel zaken gaan goed, maar er is ook nog genoeg te doen.

Zo snel mogelijk vloot op orde

De Qbuzz directie heeft vorige week van de hoogste directie van Iveco commitment
gekregen om te zorgen dat we in Fryslân zo snel mogelijk kunnen bewijzen dat het reizen
beter is geworden.

Het optimaal inzetbaar maken van onze bussen zal leiden tot een sterke verbetering van
onze dienstverlening. Echter, zolang niet alle bussen volledig zijn voorzien van alle IT en
inzetbaar zijn, is de uitvoering van onze dienstverlening helaas minder goed. Dat vinden we
ontzettend vervelend.

We hebben een goed netwerk aangeboden om samen een veel beter openbaar vervoer in
Fryslân te realiseren. We rijden de volledige dienstregeling uit ons aanbod. Dat betekent dat
er ten opzichte van 2023 dus 20% meer gereden wordt. Hoewel we nu door een uitdagende
fase gaan, hebben we veel vertrouwen in de toekomst. Bij Qbuzz doen we er alles aan om
de nieuwe bussen zo snel mogelijk optimaal in te zetten. Daarmee verwachten we dat het
openbaar vervoer in Fryslân iedere week beter en betrouwbaarder wordt.

Heeft u naar aanleiding van deze nieuwsbrief vragen?
Neem dan gerust contact op met uw contactpersoon bij Qbuzz.

Met vriendelijke groet,
Annemarie Zuidberg
Algemeen directeur Qbuzz