Er is iets grondig mis met de landbouw. Maar over de debatavond met als thema Keuzes in het boerenland, die op 26 april in Burgum werd gehouden, heb ik nadien niets meer vernomen. Terwijl dit toch een mega-onderwerp is. Op de aan de organisatoren gerelateerde sites, waaronder Finster op Fryslân, is geen verslag terug te vinden. Ook in de kranten stond er nauwelijks informatie over het verloop ervan. Of was het onderwerp niet interessant?
Ikzelf had enige twijfel bij de keuze van de sprekers. Ook de locatie in het coulissenlandschap van de wouden was nu niet direct waar ik een dergelijke discussie had verwacht. Men leek bijvoorbaat al achter een boom weg te willen kruipen. Hans van der Werf sprak er over de Kening van de Greide (de grutto) en Attje Meekma over het noordelijke landschap. Alex Datema van BoerNatuur.nl sprak over de natuurinclusiviteit (boeren in balans met de leefomgeving) en de boeren Pieter de Vries, Menno Bloemhof en Gerke Jilt Veenstra over hun werk op de omzoomde akkers. Ik neem aan dat Klaas Sietse Spoelstra, van Culturele Hoofdstad en andere projecten, de touwtjes bij het organiseren van een en ander stevig in handen heeft gehad. Al miste ik zijn vaste kompanen Theunis Piersma en Sytse Pruiksma in het programma. En uiteraard Hylke Speerstra, waar ik het al eerder over had. Dat zijn toch namen van kwizekwaansje die voor een belangrijk deel de meningsvorming over boeren in onze provincie bepalen.
Nu mag ik graag met mijn vrouw door het boerenland fietsen. Tijdens die fietstochten zien we de koeien grazen in het groen, de geiten huppelen en soms nemen we een doosje eieren mee op de terugweg. Op de fiets ziet het er allemaal vredig uit. Maar als je goed kijkt, ruikt en luistert, dan weet je dat dit een vertekend beeld is van de werkelijkheid. Dat vertekende beeld krijgt mondjesmaat aandacht. De Friese media zijn nog niet zo ver dat ze de wetenswaardigheden rond het boerenland in het juiste perspectief zetten. Laat staan dat ze een keuze maken. Hun aandacht gaat vooral uit naar de succesverhalen waarbij het onderwerp milieu en landschap op het tweede plan komt.
Een tijdje terug liep ik over het boerenerf van Teun de Jong in Oudebildtzijl. De Jong is een grote aardappelteler en -handelaar. Hij is daarnaast voorzitter van de Nederlandse Aardappel Organisatie. Hij toonde met trots zijn bedrijf. Zijn vrouw Froukje is eveneens actief binnen de aardappelorganisatie. Zij is betrokken bij de Bildtse Aardappeldagen en ook bij de aardappels op Malta. En zeggen we Malta, dan hebben we het al snel over Culturele Hoofdstad 2018. Hier gaat het overigens meer over economie dan over mienskip.
Het zou een uitgelezen kans zijn geweest om Teun en Froukje de Jong als sprekers bij de Keuze in het boerenland te betrekken. Dan had je praktijk, ontwikkeling en idealisme in één zaal gehad. Misschien ook wel frustratie.
Ik miste de hard boiled agrariërs. De grote boerenvooraanmannen, vaak van CDA- en VVD-huize. Nu waren de sprekers het waarschijnlijk erg met elkaar eens. Je leest het uit de convocatie. Het moet anders, zullen ze geroepen hebben, onder voorzitterschap van PvdA-statenlid Douwe Hoogland.
Het is onverdiend dat de eensgezindheid van deze idealisten met op zich revolutionaire ideeën leidt tot minieme publiciteit. Dat het pas interessant wordt als er tweestrijd is. Het is jammer dat dergelijke discussies versnipperd in de media worden behandeld. Zonde dat ons landschap daar de dupe van wordt.
Dit onderwerp verdient meer publiciteit. Ik geloof dat we deze discussie met vastgeroeste standpunten over een geheel ander boeg moeten gooien. Aan de ene kant weten we wat we hebben en wat we niet willen. Aan de andere kant gaat het er nu om de neuzen bij het goede verhaal in de goede richting te krijgen. Er is geen tijd meer te verliezen. Al eerder had ik het over de mooie combine: Piersma, Spoelstra, Pruiksma en Speerstra. Pruiksma voor het deuntje. Als we hier nu Gratama (en als vervanger Teake van der Meer) aan toevoegen, dan komt er pas echt iets op gang. In Italië had je de drie tenoren, in de Randstad de vier toppers, dit moeten we in Friesland met dit quintet toch moeiteloos kunnen evenaren! Ik zet in op volle zalen.
Andries Veldman
