Zit er nog leven in het nalatenschap van Culturele Hoofdstad? Een journaliste deed op de website van de regionale omroep een dappere poging ter verklaring. Helaas geen overtuigende. Een deel van de problematiek laat zich illustreren met City Proms 2019. Trouwe bezoekers van de vrijdagavond met een optreden van het Noord-Nederlands Orkest toonden zich onaangenaam verrast door de geringe publieke belangstelling. Een dag later in de Leeuwarder Courant een misleidende foto want van een eerdere editie. Alleen abonnees van die krant hadden een programmakrantje ontvangen, bij vorige edities (in 2018 kreeg niemand wat) kon je weleens een bijlage bij de lokale Huis aan Huis-uitgave aantreffen. Dit jaar alleen maar een advertentie. Een bekend probleem van vorig jaar: Hoe kom je erachter wat waar te beleven is? Volgende kwestie, wat kun je als bezoeker verwachten? Bij City Proms verwacht je verteerbare klassieke muziek en geen zware kost van een Russische componist. Net als menig ander was ik voortijdig afgedropen. Geen reclame voor een volgende editie. Dit jaar een nieuwe, onervaren organisatie? Ander veel voorkomend probleem: er wordt niet veel geleerd van eerdere ervaringen.
Bij organiseren denken veel mensen aan dingen regelen. Een evenement als een festival organiseren betekent zorgen dat de vereiste spullen er zijn zodat artiesten hun kunstje kunnen vertonen. Nadenken over de manier(en) waarop een en ander gebeurt vinden veel mensen niet interessant. Best wel opmerkelijk want je ziet steeds organisaties op amateuristische wijze dingen regelen zonder een kwaliteitsslag te maken: een volgende editie verloopt niet zelden even knullig als een vorige. Bij het nalatenschap van Culturele Hoofdstad speelt deze kwestie ook, vorig jaar is er niks structureels tot stand gebracht waarop anderen konden voortborduren. Nagenoeg iedereen moet gewoon weer bij nul beginnen.
Over de aard van organiseren is veel bekend, een standaardwerk heeft niet zonder reden als titel de sociale psychologie van organiseren. Psychologie betreft de individuele mens, sociologie gaat over grote groepen mensen als samenlevingen. Sociale psychologie is het vakgebied ertussen en houdt zich bezig met tweetallen en kleine groepen. Organiseren is geen solitaire bezigheid maar een sociale activiteit onderhevig aan tal van wetmatigheden. Veelal doelgericht, actoren hanteren vaak een minitheorie omtrent oorzaak en gevolg: als we dit wel doen en iets anders niet dan brengt dat het gewenste doel dichterbij. Terugkoppeling niet onbelangrijk: werkten de aannames ook? Wie wat meer weet van de theorie achter organiseren ziet onmiddellijk dat de organisatie achter Culturele Hoofdstad heeft nagelaten een leeromgeving te realiseren. De voorbereidingsjaren zijn niet benut om te ontdekken welke kennis en vaardigheden er nodig zijn om structureel een cultureel verschil te maken. Geen basis gelegd voor de toekomst derhalve. Veel van de beschikbare middelen van ruim 70 miljoen euro zijn opgegaan aan organisatiekosten van uiteenlopende aard zoals salarissen, huisvesting, pr, enzovoort. Slechts een klein deel kwam bij de projecten terecht, veel particuliere initiatieven zijn uit andere potjes gefinancierd.
Wanneer er komend halfjaar geen activiteiten worden ontplooid met een zichtbaar resultaat in 2020 en later dan moet gevreesd worden voor het nalatenschap van Culturele Hoofdstad. Organiseren is nu eenmaal meer dan alleen maar dingen regelen.
foto: Liwwadders (Geke Westenberg van galerie De Vis Harlingen)
