Liever Playboy-modellen dan discutabele CPB rekenmodellen

(tekst: oud-raadslid D66 Wietse Elzinga op zijn weblog)

Doe mij maar Playboy-modellen

Verkiezingen zijn net een beauty contest. Gelukkig niet over welke politieke partij de fraaiste lijsttrekker heeft, maar wie het mooiste verkiezingsprogramma heeft. Wat natuurlijk de vraag oproept:’Wanneer is een programma mooi?’ In dit land bent � degene die dat mag bepalen, en daarmee houdt uw politieke invloed ook wel zo’n beetje op.

Tegenwoordig ontkomt geen partij aan het laten doorrekenen van het programma door het CPB. Dat maakt het vergelijken van de verschillende beleidsvoornemens wat gemakkelijker, goed beschouwd is het een cosmetische operatie. Het centraal planbureau maakt gebruik van een (reken)model – een verzameling formules – en je moet als politieke partij maar afwachten of je wensen en voornemens in een formule te vangen zijn.

Besparen op overheidsuitgaven mag dan – na wat gepruttel van een computer – op enig moment iets op papier opleveren, of het ook iets zegt over de (gewenste) kwaliteit van de resterende overheid waag ik te betwijfelen. Ik heb niks met of tegen ambtenaren, maar wil wel graag een kwalitatief goede overheid. En misschien kost een kleinere en kwalitatief goede overheid wel evenveel als nu. Wie zal het zeggen? Zitten zulke zaken ook in het (reken)model verwerkt?

Modellen zijn per definitie een vereenvoudiging van de werkelijkheid. Sommige aspecten worden wel meegenomen en anderen juist niet. De keuze is een aanname: we nemen aan dat wanneer we dit aspect wel meenemen we dat kunnen voorspellen. Een goed model verklaart gebeurtenissen uit het verleden en voorspelt die voor de toekomst. Heeft het CPB de huidige economische crisis goed en tijdig voorspeld? Uiteraard niet want anders hadden we corrigerend kunnen ingrijpen, een crisis van deze omvang laat je natuurlijk niet gebeuren wanneer je hem kunt vermijden. De rekenmodellen van het CPB ontberen kennelijk essenti�le onderdelen, de echte economie kent actoren en factoren waar de modellen geen rekening mee houden.

Economen hebben een slechte naam als modellenmakers. Wanneer je voorspellingen over de economie keer op keer niet juist zijn dan doe je iets niet goed. Politieke partijen pronken met gebakken lucht en menigeen vindt het geweldig indrukwekkend. Misschien komt het doordat ik iets weet over hoe je (mathematische) modellen maakt, maar doe mij maar Playboy-modellen want dan kun je tenminste zien welk vlees je in de kuip hebt.