Kooperaasje en pamflettist moeten frisse wind laten waaien

(tekst: ict-ondernemer Wietse Elzinga op zijn weblog)

De bruine walm van Fries volksnationalisme

Onlangs liet Ko�peraasje Frysl�n 2040 een stuk het licht zien getiteld �Fan de minsken en de gr�n� waarvan volgens een enkeling de bruine walm van volksnationalisme opsteeg. De beste man wijdde er een heus pamflet aan met naar verluidt een vlijmscherpe analyse van het genoemde stuk. Ik heb er ook eens naar gekeken en volgens mij zit er een ander luchtje aan.

Omdat de inwoners van het mooiste land op aarde niet zo veel belangstelling hebben voor de buitenwereld kocht ik enkele jaren geleden ergens in Leeuwarden voor een zacht prijsje het boek �Duurzame technologie, ontwikkeling van een houdbare wereld� met daarin o.a. een interview met transitiegoeroe Jan Rotmans. Ko�peraasje Frysl�n 2040 is een groep mensen met duurzaamheid hoog in het vaandel en �Fan de minsken en de gr�n� is bedoeld als toekomstagenda voor een duurzaam Frysl�n in 2040. Willen we naar een meer duurzame provincie dan zullen we een transitie moeten maken, een overgang van het heden naar een meer duurzame toekomst. Bovengenoemd boek bevat een beschrijving van een transitiemodel dat uitgaat van voorraden (kapitalen) en stromen binnen en tussen die sociaal-culturele, ecologische en economische kapitalen.

Wil je een verandering realiseren tussen het heden en een meer duurzame toekomst dan zul die kapitalen moeten beschrijven. De Ko�peraasje heeft dat in de toekomstagenda gedaan ware het niet dat de omschrijving van het sociaal-culturele kapitaal van de niet-bestaande Fries met blond haar, blauwe ogen en andere kwaliteiten niet bij iedereen in goede aarde viel. Naast een omschrijving van de verschillende kapitalen schetst de Ko�peraasje ook een aantal wensbeelden, je zult toch een beetje moeten weten welk kant je op wilt. Tot zover gaat alles volgens het transitieboekje. Maar dan.

In het boek �Duurzame technologie� wordt een beschrijving gegeven van de ontwikkeling van technologie in relatie tot economie die verdacht veel lijkt op die in het boekje �The Nature of Technology�, ook al voor een prikje in Leeuwarden gekocht. Het enige verschil is dat in het laatste boek het fenomeen bij de naam wordt genoemd: het gaat om een complex adaptief systeem. �Duurzame technologie� wekt de indruk dat een transitie een initiatie, versnelling en stabilisatie fase kent. Benoem de beginsituatie, druk op de juiste knoppen en een duurzame eindsituatie is het resultaat. Nu laten complex adaptieve systemen zich niet op een hoger niveau sturen, gelukkig wel op onderdelen, en op dit vlak gaat Ko�peraasje Frysl�n 2040 de mist in. Je kunt achteraf konstateren of er wel of niet een transitie heeft plaatsgevonden, vantevoren eentje plannen heeft geen zin vanwege de beperkte bestuurbaarheid van complex adaptieve systemen. Dergelijke systemen kennen altijd een (dynamisch) evenwicht en bevinden in zekere zin altijd in een stabiele fase.

Ko�peraasje Frysl�n en de pamflettist hadden zich de moeite van de vele woorden kunnen besparen. Duurzaamheid laat zich lastig planmatig afdwingen, de karakterisering van d� Fries was niet nodig geweest. Zet de luiken open, kijk eens naar de (buiten)wereld en laat wat frisse wind binnen