Kennelijk wordt Who is afraid nu definitief als verloren beschouwd

(tekst: Huub Mous)

‘De verf is op een linnen doek 
aangebracht, wat af te leiden is 
uit de weefselstructuur die voor
al in de blauwe verflaag zichtbaar is. Bovendien is het linnen zelf aan de zijkant te zien naast 
een  opgeplakte strook papier. 
Het is moeilijk te zien of de verf 
met een kwast of met een roller 
is aangebracht. Vooral de rode 
verf is zeer goed glad getrokken 
en in het oppervlak zijn alleen 
nog wat kleine ribbels waar te 
nemen. Ondanks het egale 
oppervlak lijkt de verf nogal pasteus. Het is dan ook waarschijnlijk synthetische verf, of in 
ieder geval een soort dat de 
eigenschap heeft goed te dekken 
en glad te trekken. De blauwe 
verflaag lijkt iets dunner te zijn 
aangebracht en ook minder gelijkmatig. De scheiding tussen 
blauwen rood verloopt kaarsrecht zonder ongeregeldheden. 
De blauwe verflaag ligt ongeveer 
één millimeter over de rode heen 
en is over de hele lengte een heel 
klein beetje in het rood doorgelopen. De scheiding tussen het geel 
en het rood is minder nauwkeurig. Op het rood zijn wat gele 
spatjes te zien en het lijkt of de 
’scheidingslijn’ met ,een kleine 
kwast is gecorrigeerd. De gele 
vef is over het geheel nogal dik 
aangebracht. Gezien de kleine 
ongeregeldheden in de uitvoering is het werk niet door andere 
hand vermenigvuldigbaar. De
 duurzaamheid is groot, aangezien alleen traditionele materialen als verf en linnen zijn 
gebruikt.’

Dit zijn mijn woorden uit 1971. Als eerstejaars student kunstgeschiedenis had ik de opdracht gekregen een schilderij in het Stedelijk Museum uit te kiezen om exact te beschrijven wat ik zag. Ik koos voor het werk van Barnett Newman Who is afraid of red yellow and blue. Misschien wel omdat ik eindelijk wel eens wilde weten of ik er bang voor was. De notitie, die ik onlangs terugvond op zolder, is een getypte tekst van vijf pagina’s, waarin alle aspecten van het schilderij minutieus worden beschreven. Destijds kon ik niet weten dat dit schilderij veertien jaar later vrijwel onherstelbaar zou worden beschadigd.

De Amerikaan Goldreyer kreeg de opdracht tot restauratie, waarna de beroemde affaire met de verfroller ontstond, waardoor volgens velen het schilderij pas goed – en nu onherstelbaar beschadigd was. Jaren later sloeg dezelfde aanslagpleger nog eens toe, maar bij een ander werk van Newman in het Stedelijk. Bij de huidige acties van klimaatactivisten mag je hopen dat niemand het in zijn hoofd haalt om een stanleymes mee te nemen naar het museum. Toen ik onlangs in het Stedelijk was, zag ik dat ‘Who is afraid…’ niet (meer) op zaal hangt. Kennelijk wordt dit werk nu definitief als verloren beschouwd.

Lees hier verder