Jury Gysbert kondigt gepeperde notitie aan rond literatuurprijs

(tekst: ingezonden Eeltsje Hettinga op weblog Huub Mous)

Gysbert en de frucht fan de Fryske ynstit�sjonalisearring

�Wy hawwe as sjuery oanj�n dat wy ree wienen om in shortlist op te stellen, mar noch Tresoar noch de provinsje binne d�r op yn gien. De provinsje hat der tefolle in rem op set, omdat se earst har eigen literatuerbelied ynfolje en folgje woe,� seit Ate Grypstra, sjuerylid fan de Gysbert Japicxpriis 2011. �Uteinlik is der neat gebeurd. Gjin reuring, gjin ruchtberheid. Dat hat my fernuvere. It idee om de Gysbert mear status te jaan, is mislearre, de priis sels is �nderstek dien.�

Dat wol net sizze dat der neat besocht is. Mar yn �e praktyk kaam der neat fan op �e hispel. Konkreet: begjin maart hat Tresoar, yn de persoan fan de literatuerbefoarderer Teake Oppewal, neffens Linkednet tsjintwurdich consultant Frisian literature, de sjuery tante oft se meitinke woe oer de fraach om mear ruchtberheid te jaan oan de Gysbert Japicxpriis fan dit jier. Grypstra: �Wy hawwe doe witte litten dat soks net �s taak is. Tresoar hat doe noch by de Provinsje oan west, mar is neffens my weromfluite.�

Tresoar kaam d�rnei neat mear �t hannen. Sterker noch, men joech it oer, joech it spul yn hannen fan de provinsje, makke har �fhinklik fan de amtners, foarljochters en kommunikaasjedeskundigen fan deputearre Jannewietske de Vries, dy�t mei in soad p.r. it grutte Gysbert-kabaal meitsje soenen. Soenen� Ja, ja, sl�ge soe ek en stoar earder. Fan�f de kant fan de provinsje hat de Gysbert-sjuery bygelyks formeel noait in fersyk ta it opstellen fan in shortlist krigen.

Twa jier ferlyn kaam de deputearre mei it sizzen dat se derfoar soargje soe dat de priis �mear status� en �mear ruchtberheid� krije soe, mar Jannewietske de Vries is yn dit stik fan saken net mear geloofweardich, yn har belied is se �nbetrouber wurden. Is de troch har taseine ferheging fan it prizejild der kaam? Nee. Hawwe de troch har taseine provinsjale skriuwersbeurzen foarm en ynh�ld krigen? Nee. Binne der prikken yn it wurk steld om mear ruchtberens oan de priis te jaan? Nee. De deputearre mei dan wol sizze: �Wy hawwe mei de Fryske literatuer goud yn hannen,� mar yn it stik fan de Gysbert hat se der in �ld izerhannel fan makke.

Ein augustus lei it l�srapport fan de Gysbert-sjuery, ynbegrepen de namme fan de laureaat, op de burelen fan de provinsje. Mei wat mear oerlis en in bettere ko�rdinaasje tusken Tresoar, de provinsje en de �tjouwers hie der gelegenheid gen�ch west en meitsje mei de nedige tamtam de ynteresse by it publyk los. �It spul liket ferkommen te w�zen yn burokrasy,� ferd�tst Ate Grypstra syn yndruk fan de gong fan saken. �Tresoar lei de saak by de provinsje del en de provinsje die dat oarsom. In spultsje Fryske pingpong.�

Sjueryfoarsitter Willem Verf folt oan: �Yn ferb�n mei it wat d�bele karakter fan de priis � soms giet it om in priis foar in oeuvre, soms foar ien �fs�nderlik boek � hawwe wy it �tstel dien ta it oanleverjen fan in shortlist en it ynstellen fan in publykspriis. Dat is net troch elkenien, sis bepaalde eleminten binnen de B�terhoeke, likegoed oppakt. Fierders woe it nije gearwurkingsferb�n fan �tjouwers, de Stichting Boeken fan Frysl�n, gjin ferantwurdlikheid nimme foar �s plannen en �tstellen, omdat se f�nen dat se te koart tiid hienen.� Verf lit fierders witte dat de sjuery mei in knap kritysk sjueryrapport komme sil. �Der sil in tal kanttekeningen makke wurde by de proseduere fan dit jier en der is in tal krityske advizen foar de polityk.�

De betelle kr�ften fan Tresoar dy�t har as beropsfriezen dwaande h�lde mei de befoardering en de promoasje fan de Fryske literatuer � foar skriuwers meastentiids oars net as hongerlapjend willewurk � hienen by alle sloffens en sleauwens fan de Provinsje faaks noch wol it ien en oar fan har eardere plannen op Gysbert-priemmen sette kinnen. Mar nettsjinsteande dat it yn septimber/oktober De Moanne fan it Fryske Boek is, bleau it piseameldersstil. De literatuerbefoarder Teake Oppewal bygelyks wie te drok mei it tarieden en �twurkjen fan syn �ldwivehobby, in l�zing oer famyljerelaasjes yn de Fryske literatuer. �Wat mear piid en inisjatyf by de minsken op �e B�terhoeke, d�r hie it net minder fan woarn,� seit Ate Grypstra.

Ek de liter�re tydskriften, de Moanne en Ensafh. hienen it �fr�ne healjier net of amper omtinken foar de heechste liter�re priis fan Frysl�n. Haadredakteur Ernst Bruinsma is fan betinken dat �skriuwe oer de Gysbert pas doel hat op it momint dat de winner bekend is. Wat ik al ferwachtsje,� seit er, �is dat de hichte fan it jild dat by de priis heart ferd�bele w�ze sil.� Nettsjinsteande it dozyn redakteuren dat it liter�re tydskrift Ensafh. telt, kaam it bl�d it �fr�ne heal jier net fierder as de presintaasje fan in longlist en in �nnoazel yninoar knutsele poll. Koartsein, de iennige reuring dy�t der komme soe, wie de reuring oer it �tbliuwen fan reuring.

Offisjeel mankearret it him op dit stuit allinnich noch oan in krol fan deputearre Jannewietske de Vries �nder it troch har amtners tarette Gysbert-stik, dat moarn, 11 oktober, troch DS behannele wurdt, in stik dat yn ien kear �fhammere wurde sil. Yn de kuiergongen wurdt grute dat de deputearre, tagelyk mei it bekend meitsjen fan de namme fan de laureaat, de oankundiging dwaan sil dat se meikoarten har portefeuille kultuur opjout omreden fan har mislearre, fout op fout steapeljend belied. In wiis besl�t en it is te hoopjen dat Jannewietske de Vries no ris werklik trochpakke sil. De Gysbert Japicxpriis � it giet, en dit is it alderl�ste nijs, om in oeuvrepriis � wurdt op tiisdei 8 novimber �trikt yn Boalsert.

Eeltsje Hettinga, 10 oktober 2011