Johan Dalstra vertelt over Huizum-west

(tekst: ingezonden)

Zondag 15 mei Huizum-West

Johan Dalstra vertelt over de historie van deze stadswijk tussen spoor, Schrans en rondweg. Ook bijzondere gebouwen en plekken als het Christelijk Gymnasium, kapel Pniël, de stadsboerderij aan de Vincent van Goghstraat en het Julianapark komen aan de orde tijdens de lezing.

Plaats: Historisch Centrum Leeuwarden/HCL (Groeneweg 1). Aanvang: 14.00 uur. Toegang: gratis. Reserveren is niet nodig, maar vol is vol! Organisatie: HCL i.s.m. wijkpanel Huizum-West.

—————————————————————————————————
Meer informatie:

Het ontstaan van Huizum-West heeft alles te maken met een besluit uit 1650 dat de kerkvoogden van Huizum toestond 25 huizen te bouwen vanaf de grens met Leeuwarden, bij de Wijnhornsterzijl. De eerste bewoners van dit buurtje, de Schrans, waren koop- en ambachtslieden uit Leeuwarden, die zo de zware gildebepalingen en belastingen van de stad ontliepen. De vraag naar panden was zo groot dat op de kaart van Schotanus uit 1695 te zien is dat de oostzijde tot aan de huidige Huizumerlaan dan al is volgebouwd.

Met de bouw in 1755 van de Nederduitsche Schouwburg aan de westkant van de Schrans komen er ook bedrijfspanden, herenhuizen, villa’s en prachtige pastoriewoningen. In 1899 verhuist het gemeentebestuur van Leeuwarderadeel vanuit Leeuwarden naar een verbouwde villa in de Schrans.

Rond 1900 was de Schrans dan ook een bedrijvige, statige ‘laan’ met fraaie bomen en aan beide zijden voetpaden langs de winkels en de huizen. In de panden was bedrijvigheid van schoenmakers, timmerlieden, een kleermaker, schilder, hoefsmid en huisarts. Gelukkig zijn veel bovenverdiepingen van winkelpanden intact gebleven, zodat boven de moderne, saaie etalages nog steeds de grandeur van de Schrans te zien is.

Toen de bebouwing aan beide zijden van de Schrans grotendeels was voltooid, werd rond 1895 een begin gemaakt met het aanbieden van percelen landbouwgrond als bouwgrond langs de Verlengde Schrans, voorheen de Straatweg van Leeuwarden naar Zwolle, en ook wel de Overijsselsche Straatweg genoemd. Deze straatweg werd, evenals de Schrans, aangelegd op de oude Middelzeedijk. De allereerste bebouwing aan de westzijde van de Verlengde Schrans was de artsenvilla van huisarts Willem Sinninghe Damsté in 1901. Volgens het al vastgelegde stratenplan werden vervolgens de zijstraten en de tussenliggende straten aangelegd. Vanaf 1930 kwamen daar koop- en huurhuizen voor de middenklasse bij en voor de lagere klassen sociale woningbouw. Als aandenken hoe het eerder was, staat er nog steeds een boerderij in de Vincent van Goghstraat.

De wijk Huizum-West had en heeft een hoog voorzieningenniveau. Er is een flink aantal scholen. Het Christelijk Gymnasium Beyers Naudé bestaat dit jaar een eeuw. Voor de belangrijkste gezindten is er primair onderwijs door Het Palet (openbaar), de Johan Willem Frisoschool (protestants-christelijk), de Sint Paulusschool (rooms-katholiek) en de (vrije) Michaëlschool. De voormalige LTS, een gemeentelijk monument, is de culturele broedplaats DOAS geworden. Ook zijn er nog meerdere kerken in gebruik, zoals de Parkkerk en de Kurioskerk.

Op meerdere plekken in Huizum-West zijn plantsoentjes te vinden, zoals het Van Miereveltplantsoen, en aan de Jeroen Boschstraat, de Ruysdaelstraat, de Simon de Vliegerstraat en de Carel van Manderstraat. Een heerlijk rustpunt in de wijk is het hofje in de Bosboomstraat. Het Julianapark is sinds 2013 gemeentelijk monument. De wijk kent nu nog twee echte speeltuinen. Speeltuin Gerard Dou/Huizum-West, gebouwd in 1933 als speeltuin ‘Huizum’ aan de Gerard Doustraat en speeltuin ‘De Vluchtheuvel’, die in 1956 geopend werd aan de Van Loonstraat.

In de jaren zestig werd het tennispark van Tennisvereniging ’t Nijlân aangelegd en sporthal Nijlân gebouwd. Van later datum is clubgebouw OPUS’78 van de Pasveerkorpsen. De skatebaan aan de Van Loonstraat is in 2021 compleet vernieuwd en inmiddels wijd en zijd vermaard.