Huub Mous: De Friese identiteit is behekst door de Friese taal

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous op zijn weblog)

Ik praat net Frysk!16 juni 2011

De Friese identiteit is behekst door de Friese taal. Er is iets met die twee, dat zich in sterke mate onttrekt aan de ratio, alsof de verbintenis ooit is beklonken in een soort toverspreuk. Uiting geven aan identiteit doe je naar mijn smaak niet door een taal te spreken die met die identiteit van oudsher verbonden wordt. De kunstenaar Kokoschka heeft eens gezegd: �Mens ben je niet door geboorte�. Ik zou daar aan willen toevoegen: �Fries ben je niet door Fries te spreken.� Taal is slechts een voertuig, hooguit een drager van identiteit, maar nooit de identiteit zelf.

Het Friese cultuurbeleid wordt ten onrechte veel te veel vereenzelvigd met taalbeleid. Ik wil zeker niet bestrijden dat het bestaan van de Friese taal uit cultureel oogpunt een uiterst waardevolle verworvenheid is. De Friese taal is een cultureel monument. Het is echter de vraag in hoeverre het � tot elke prijs – in stand houden van dat monument ook opgevat kan worden als een bijdrage aan de ontplooiing van de cultuur in deze provincie. Het medium kan nu eenmaal nooit de boodschap zijn. De liefde voor de eigen taal houdt de band met het verleden in stand, maar die band kan ook gaan knellen als liefde geloof wordt en het geloof een dogma.

De fixatie op de eigen taal heeft in Friesland in sterke mate bijgedragen aan het bevroren beeld van de eigen identiteit. In combinatie met een calvinistische levensopvatting die in deze contreien meer dan elders in de genen lijkt ingedaald, heeft deze � in wezen tragische � fixatie geleid tot een voorkeur voor formalistisch en wettisch denken binnen vastliggende, bijna geheiligde kaders, die voor ingewijden vaak niet meer ter discussie staan. Vooral ook omdat de eigen taal in een staat van voortdurende bedreiging verkeert, is op deze wijze het begrip identiteit ongemerkt kunnen vervallen tot een star patroon dat enerzijds vraagt om behoud en verzorging en anderzijds wantrouwen wekt jegens elke poging tot culturele vernieuwing.

1 Reactie �
Geertrude F.16 juni 2011 op 09:53
Ja dat Friesland veel meer kan zijn dan alleen de Friese taal toont het boekje dat hier gisteren op dit blog passeerde: Pittoreske reis door Friesland van P.J. Gauthier. Enthousiaste observaties van een Fransman die hier een paar jaar werkte.
De vertalers van Tresoar hebben het zelfs gepresteerd om gewoon het woord Friesland in de titel te gebruiken. Zij zijn niet bezweken onder het huidige taalgeweld om het aan te passen . Hulde!
Of is het gewoon marketing inzicht?