Huub Mous: bureau BMC, voor al uw pijnloze culturele hakbijlen

11 juni 2011 Actueel

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous

De BMC Ballade 9 juni 2011

….Kunst en cultuur brengen mensen in beweging, letterlijk en figuurlijk. Of de participatie nu actief of passief is, kunst en cultuur be�nvloeden gevoelens, gedachten en gedrag. In de regel op een positieve manier. Kunst en cultuur raken of verbinden de sociale, economische en fysieke pijlers binnen het overheidsbeleid. Op kleine en grote schaal dragen zij bij aan de aantrekkelijkheid van de omgeving en aan het cre�ren van een eigen identiteit. Bij de invulling van onze vrije tijd wordt veel ruimte gemaakt voor kunst en cultuur. �Beleven� is daarbij een sleutelbegrip. Nieuwe ervaringen opdoen, geraakt en verrast worden � het zijn voorwaarden geworden waaraan de vrijetijdsindustrie moet voldoen. Het op een aansprekende manier verbinden van de in een wijk, stad of gebied aanwezige kwaliteiten wat betreft cultuur(historie), natuur, (sportieve) recreatie en retail is dan ook onderdeel of onderwerp van de opdrachten die wij uitvoeren……

U mag drie keer raden waar deze tekst vandaan komt. Het is een fraai stukje hedendaags proza dat zich uitstekend leent als opmaat voor het Nationaal Dictee. En anders wel voor het examen Nederlands van het VMBO. Hoe is het mogelijk dat je zoveel clich��s bij elkaar krijgt? Zoveel zinnen die eigenlijk helemaal niets zeggen. Als ik zo�n passage lees, dan komt er een grote mist in mijn hoofd. Hier wordt de taal niet aangewend voor het overbrengen van een inhoudelijke mededeling. Nee, hier wordt helemaal niets medegedeeld. Taal is hier ornament, opsmuk, gedruis van woorden. Denk niet dat hier niet over nagedacht is. Hier is heel lang over nagedacht, maar ook vergaderd. De eerste concepttekst heeft het niet gehaald. Dat concept was nog te inhoudelijk, te specifiek. Men zocht een variant die algemener was, bleker, nietszeggender. Er moest een tekst komen, waar eigenlijk helemaal niets in stond. Wollige woorden die scoren het best in de wereld waar deze tekst vandaan komt.

Waar komt deze tekst vandaan? Ik zie een groot kantoorpand voor me, waar honderden mensen werken. Ze noemen zich consultants. Ooit hadden ze zelf een vooraanstaande positie in de bedrijfstak waarin ze nu adviseren. Op het terrein van de cultuur bijvoorbeeld. De cultuur die mensen in beweging brengt. Ze hebben een dikke leasebak van de baas, waarmee ze het hele land door rijden op weg naar instellingen en lagere overheden, die � zoals dat heet � in een �transitieproces� verkeren. In gewoon Nederlands betekent dat: reorganiseren en bezuinigen. Normaliter gaat zo�n proces met veel pijn gepaard. Om die pijn wat te verzachten worden deze consultant ingehuurd. Hun motto is: u vraagt, wij draaien. Als u wilt bezuinigen, wij voeren het voor u uit. Pijnloos, tenminste voor u. Niet voor de slachtoffers uiteraard. Die worden afgevoerd met woorden die niets zeggen. Met teksten de niets mededelen. Met nota�s waarin al het slechte nieuws staat dat u te melden heeft, maar dan beargumenteerd in onze wollige wondertaal. Dat onze berekeningen niet kloppen, daar malen wij niet om.

Wij zingen voor U: de BMC ballade. Wij zijn het bureau van de gesjeesde directeuren. Ooit zijn wij zelf weggesaneerd. Nu saneren wij alles voor u weg wat u maar wilt. Kunst en cultuur brengt mensen in beweging, Wij zorgen ervoor dat de raderen stil gaan staan. Wij hebben geen boodschap aan de Balkenende-norm. Voor wat hoort wat. Cashen noemen wij dat. Bezuinigen kost geld en dat is aan ons goed besteed. Wij zijn voor de hakbijl, niet voor de kaasschaaf. De pijnloze hakbijl zodat u, wethouders en wie u maar bent, rustig kunt gaan slapen. Slaap zacht! Wij hebben het altijd al geweten. Sterker nog, wij hebben geen geweten.

….In 2014 nemen alle kinderen, een overwegend deel van de jongeren en m��r volwassenen dan in 2010 deel aan het culturele leven. De gemeente realiseert een transitie gericht op bredere cultuurparticipatie en �Kunst voor ieder kind�. Daarin zullen cultureel ondernemerschap, initiatieven van burgers en de culturele vraag vanuit onderwijs en wijken m��r leidend zijn dan het aanbod…..