Henk Deinum: ‘Ik ben bestuurder’

Wethouder Deinum en zijn zere been: bestuurlijke wellust

(Van een correspondent)

Pompeus

Maandag 9 februari j.l. beleefden we in de Leeuwarder gemeenteraad een merkwaardig debat.

Wethouder Deinum positioneerde zich pompeus inzake de kwestie van de koopzondag. Eerder had hij excuses aangeboden aan winkeliers, omdat hij ze had onheus had bejegend. Maar in de raad was van deze deemoed niets meer te merken. Op gedragen, soms haast gekwelde wijze, las hij een tekst voor, die culmineerde in een misplaatste aanval op de fractieleider van het CDA, zijn collegiale vriend Friso Douwstra. Douwstra en anderen – het leek zelfs alsof ook Piet van der Wal tot deze groep behoorde, maar zoals gewoonlijk was zijn bijdrage moeilijk te doorgronden – hadden het gewaagd om de opstelling van Deinum te kritiseren. Douwstra toonde helder aan, dat de wethouder eenzijdig uit de vele rapporten citeerde. Dat kon de wethouder maar moeilijk verkroppen. Geraakt beschuldigde hij Douwstra zowaar van het stellen van de “vertrouwenskwestie”. Het zere been van de grote Deinum.

Geginnegap en machtswellust

Plotseling – nadat hij een retorisch bedoelde stilte had laten vallen – sprak Deinum ineens : “Ik ben bestuurder”. Waarop weer een stilte volgde. Er sprak uit deze woorden onmiskenbaar, het moet gezegd, ongebreidelde machtswellust. “Ik ben bestuurder”. Ter toelichting verviel hij in gebrabbel over het algemeen belang, dat naar hij dacht alleen bij hem in vertrouwde handen was. Anderen dan een bestuurder op het verheven niveau zoals het zijne, waren naar Deinums bescheiden mening niet in staat tot een evenwichtige afweging van belangen. Behalve Douwstra kregen ook de winkeliers in Leeuwarden een hooghartig standje. Er wordt van hen een nieuwe opstelling verwacht, die past bij de ambities van Deinum. Want hij vindt dat zijn ambities en opvattingen boven de normale discussie staan. Tussen Deinum en de fungerende raadsvoorzitter, burgemeester Crone, ontstond in dit stadium een vreemd, zeer onvoldoende achter de hand gehouden geginnegap. De raadsgriffier Felix van Beek, vertoonde op zijn beurt via lichaamstaal tekenen van ongemak. Het zinderde ineens in verschillende opzichten heel onharmonieus, in de raadszaal.

Leeuwarden wacht op repliek Douwstra

Ongemak, achter de tafel der bestuurders en hun ambtelijke slippendragers, en in de raadszaal. De mimiek van Douwstra – fractievoorzitter van de collegepartij CDA – was boeiend. Hij zou het “meenemen”, wat wethouder Deinum zich permitteerde te zeggen. Douwstra hield zich in. Leeuwarden rekent maandag a.s. in de raad op een vernietigende repliek van Douwstra. De argumenten liggen voor het oprapen, Friso.

Wethouder PvdA heeft het gehad met vakbonden

Ook de vakbonden kregen van Deinum een forse trap. Zij hadden zich gekant tegen Deinums opvattingen. En dat is in Leeuwarden een doodzonde. Weg met hen, dus. Een nieuw denken heeft zich meester gemaakt van Leeuwarden en van de Leeuwarder PvdA. De Leeuwarder PvdA is zo langzamerhand weinig anders meer dan de applausmachine voor wethouder Deinum. Immers, eerder was de PvdA Leeuwarden niet zo voor een ongebreidelde zondagsopening van winkels. Dat is ineens veranderd, waarbij fractielid Hein de Haan weet te melden, dat twee fractieleden de omslag, het nieuwe denken, nog niet hebben meegemaakt. Deze dissidenten houden vooralsnog hun mond. Jammer, want dat zou het debat – ook binnen de PvdA – aanmerkelijk kunnen opfleuren. Het blijft nu bij de geboden van Deinum. En de lippendiensten van de Haan en bondgenoten.

Waar blijft de democratie binnen de afdeling Leeuwarden van de PvdA

Afdelingsvoorzitter Rolie Groninger onzichtbaar en onhoorbaar.

Er ontwikkelt zich hier een patroon. De gang van zaken rond het Europaplein was vergelijkbaar. Opmerkelijk is, dat de PvdA-Leeuwarden – in principe toch een democratische partij , waarin de leden het nodige te vertellen hebben – dit soort omstreden kwesties nooit in afdelingsverband bespreekt. Voorzitter Groninger van de afdeling blinkt uit in onzichtbaarheid. De afdelingsvergaderingen, voor zover ze nog plaatsvinden, beperken zich tot vooral tot presentaties door bestuurders. Strekking: we doen het geweldig. Debat binnen de partij is in Leeuwarden afwezig. Enkele bestuurders hebben de macht vrijwel geheel naar zich toe getrokken. En het begint ze naar het hoofd te stijgen. Zie de houding en opstelling van Deinum, ook in de raad, waar hij er genoegen in lijkt te scheppen om raadsleden te kleineren.

Kamerlid Monasch stuurt op afstand

In een rapport van het PvdA – Tweede Kamerlid Monasch over de recente gemeenteraadsverkiezingen in Friesland is deze lijn overigens al geschetst. De afdelingen blijven nog wel bestaan, maar hebben geen functie meer. Het accent wordt verlegd naar een zogenaamde “rode werkplaats”. Het voeren van campagne wordt de hoofdtaak. Top-down, dat is het motto. Van bovenaf wordt aangewezen wie lokaal geschikte vertegenwoordigers zijn. In een dergelijke constructie speelt het Leeuwarder raadslid De Haan momenteel een sleutelrol. Campagneleider van lijsttrekker Deinum bij de raadsverkiezingen (met plotseling inschakeling van externen van het landelijk partijbureau, zie het rapport Monasch), en nu onafscheidelijk van lijsttrekker De Vries bij de komende provinciale verkiezingen.

Wrede Henk

Ooit heeft Deinum uitgesproken, dat Timmermans, voormalig PvdA-wethouder, die toch ook een neiging had om als potentaat te opereren, niet “wreed” genoeg was geweest. Impliciet gaf Deinum te kennen, die wreedheid zelf wel te bezitten. Het wordt tijd voor tegengas. Deinum zou zelf – waarschijnlijk een vrome wens van onze kant – ook tot inkeer kunnen komen. Het is – vriend en vijand lijken het daarover eens – in wezen niet een beroerde vent. Maar het stijgt de goede man momenteel wat naar het hoofd.

De liaison Henk, Jannewietske, Jacques Monasch

Misschien interfereert hier de liaison met de provinciale voorvrouw gedeputeerde Jannewietske de Vries in negatieve zin met de (mogelijke) positieve vibraties van Henk zelf. Voor Jannewietske geldt: veel zelfverheffing. Ook Jannewietske de Vries vindt van zichzelf, dat ze allemaal heel goed doet. En Tweede Kamerlid Monasch schrijft het in zijn rapportjes, in opdracht van het Friese gewestelijk bestuur, braaf zo op. Geen enkele feitelijke evaluatie, nee, gewoon afgaan op de heersende, goeddeels opgelegde opinie binnen de partij. Monasch noemde in zijn rapportje Deinum als een voorbeeld van de goede lijsttrekkers. Volgens Monasch waren er ook slechte vertegenwoordigers. Geen namen, geen rugnummers. En daarmee creëerde Monasch een onoverzichtelijk veld, van wel geschikte en ongeschikte, vertegenwoordigers van de PvdA. De criteria die Monasch hanteert, worden in zijn rapport niet verduidelijkt. Monasch lijkt de “reputatie” voldoende te vinden. Zo noemt hij Deinum een goede, moderne, PvdA-vertegenwoordiger. Met de werkwijze Monasch zakt de PvdA af naar een volstrekt subjectief, willekeurig, door opportunisme geregeerd selectiemechanisme van geschikte volksvertegenwoordigers.

Deinums positie: bluffen, brullen en verdwijnen

In de beoordeling van Monasch scoort een Deinum hoog als PvdA-vertegenwoordiger en PvdA-bestuurders. In zijn rapport vinden we nauwelijks een inhoudelijke beoordeling, op basis van de prestaties in de gemeente Leeuwarden van wethouder Deinum. Het gaat Monasch, naar het lijkt, ook niet om de echte prestaties. Maar wel om de “indruk”, die vertegenwoordigers en bestuurders maken, of lijken te maken. Een uiterst subjectieve benadering, die binnen de sociaal-democratische traditie uitermate verwerpelijk moet worden geacht. Het gaat om ambities, beloften, concrete vertalingen daarvan, en vervolgens het al dan niet inlossen van de beloften. De huidige praktijk is daarvan al mijlen verwijderd. De huidige praktijk is: ambities lanceren, projecten initiëren, grote beloften, en weinig verantwoording, waar het gaat om realisatie. Anders gezegd, bluffen, brullen, en het daarna laten afweten.

Autocraat

Concreet voorbeeld: bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in Leeuwarden bleef 60% van de kiezers thuis. Van de 40%, die nog wel de moeite nam, koos nauwelijks een derde deel voor de PvdA. Al met al een wankele basis om, zoals Deinum doet, de gevierde autocraat, ook al is het dan met de zegen van Monasch, uit te gaan hangen.

Op stoom

Douwstra kreeg Deinum op stoom, toen hij zei, dat hij graag meer concrete bewijzen zag bij de betogen van Deinum. Met name vroeg hij adstructie bij Deinums dreigementen, dat bepaalde bedrijven met vestigingsplannen (de acquisitie is volgens Deinum nog nooit zo geslaagd geweest als onder zijn bewind) zich zouden terugtrekken. Douwstra vond dat Deinum deze truc al te vaak – en naar naderhand bleek – uit de losse pols had toegepast. Inderdaad, Deinum bluft. Niet éénmaal, per ongeluk misschien. Nee, keer op keer, met opzet, en in het volle besef dat er gemanipuleerd en geïntimideerd wordt. Het zittende college van b. en w. vindt dit gewoon. Heel recent voorbeeld hiervan was de gang van zaken rond Zalen Schaaf. Er heeft zich in Leeuwarden een bepaalde bestuurlijke stijl ontwikkeld, die weerstand oproept. Weerstand die zich steeds meer vertaalt in een afkeer van de lokale politiek. Alle reden om dat ten principale aan de orde te stellen.