Hein Kocken: Ik heb het gehad met de galeries

(Ook deze zomer weer prachtige verhalen opgediept uit ons archief; augustus 2014 – foto: voor en na gemeentelijke behandeling)

Kunstenaar Hein Kocken

‘We kunnen allemaal wel denken dat we Rembrandt zijn’

‘Ik heb het gehad met de galeries. Als kunstenaar kun je beter zelf een winkel openen.’ Kunstenaar Hein Kocken uit Oude Leije richtte onlangs de voormalige tassenwinkel De Gladde Gevel in de Oude Oosterstraat in met zijn schilderijen. ‘Dat beviel zo goed dat ik dacht: ik zoek een nog betere locatie.’ Hij huurt nu voor 750 euro in de maand een pandje in de mooiste winkelstraat van Nederland: De Kleine Kerkstraat.

Hein Kocken (66) heeft het roer radicaal omgegooid. Hij moest wel, zo vertelt hij in zijn nieuwe expositieruimte. ‘In Leeuwarden staan grote monumentale beelden van mij. Ze staan bij het belastingkantoor, het voormalige politiebureau aan de Holstmeerweg en in de wijk Bilgaard. Dat was nog in de periode dat er beoordeeld werd op kwaliteit.’ De bril gaat af, enige boosheid wordt zichtbaar. ‘Vroeger ging het om kwaliteit en nu is het voldoende als het maar een beetje creatief is. Als je wat rare dingen doet, kom je al een heel eind. Grappen en grollen, daar scoor je als ‘kunstenaar’ mee.’

Het spel tussen opdrachtgever, architect en kunstenaar is vrijwel geheel verdwenen, zo constateert Kocken. ‘Dat vond ik altijd mooi. Je hebt drie deskundige partijen bij elkaar die samen op zoek gaan naar het beste voor die plek. Dat zie je nu niet meer. Kijk eens hoe die verkeersrotondes worden ingevuld. Als het maar leuk is. De overheid heeft het helemaal laten afweten. Dat wordt ook veroorzaakt door het beleid van Europa. Daar wil men gelijke kansen voor iedereen. Daar zijn beeldhouwers de dupe van. Monumentaal beeldhouwwerk zie je bijna niet meer. Heel Nederland kan op een te vergeven opdracht inzenden. Dat heb ik ook gedaan. Maar kwaliteit telt niet meer. Nu krijg ik mijn opgestuurde foto’s na twee jaar verfrommeld weer terug. De dialoog tussen architect, kunstenaar en opdrachtgever is helemaal verdwenen. Die kentering is eigenlijk al ingezet in de jaren zeventig. De Maagdenhuisbezetting in Amsterdam heeft daarbij ook een rol gespeeld. Het moest allemaal zo eerlijk mogelijk, maar is dat het wel? Bij sollicitaties zie je toch ook dat er een voorkeur is voor een bepaald persoon. Die wordt dan vervolgens gevraagd om voor de vorm nog even een mooie brief te schrijven.’

Wie mocht denken dat Hein Kocken bij de pakken neer zit, heeft het helemaal mis. ‘Mijn handen staan niet verkeerd. Het is allemaal niet leuk, maar ook geen probleem. We zijn met de hele familie actief gewest in de scheepsbouw. Voor Lex Tichelaar in Harlingen maakten we scheepsinterieurs. Mijn zoon repareerde de machines. Op een gegeven moment wilden al die restaurateurs die interieurs. Ze wilden het allemaal wel net even anders dan hun collega.’

Laat het woord galerie vallen en Kocken begint beheerst te steigeren. ‘We hebben in Oude Leije een galerie aan huis. Daar komen wel eens bezoekers langs, maar het is toch een hele toer om mensen van hun fiets af te krijgen of uit hun auto te halen. Bovendien: je kunt niet iedere week een open dag organiseren. Nee, ik heb het roer helemaal omgegooid en ik ben nu supercommercieel. Het kan me ook helemaal niks meer schelen. De galeries hebben het enorm zwaar en je moet dan maar afwachten of jouw werk die aandacht krijgt die het verdient. Tijdens Simmer 2000 ben ik nog uitgenodigd voor een expositie in de galerie St Joseph. Daar draaide ik als best verkopende kunstenaar tussen vijftig collega’s. Daar ging bij mij het licht op. Voor een project in Duitsland zocht ik een collega-kunstenaar voor een andere techniek. Mijn vriendin zei: ‘’Dat kun je toch zelf?’’ Ik dacht: inderdaad, dat kan ik zelf ook. Ik heb me nu toegelegd om andersoortig werk en verkoop het in eigen beheer. Ik adviseer nu iedere kunstenaar: begin zelf je eigen winkel. In Leeuwarden zijn we aardig op weg. Jerre Hakse was de eerste die er meebegon. Beb Mulder heeft een mooie winkel op de Eewal, Frits Drent zit in Goutum en Silvia Dijkstra zit op het Zuiderplein. De kunstenaar moet van zijn voetstuk af. We kunnen allemaal wel denken dat we Rembrandt zijn.’

‘Ik maak portretten en produceer ook abstract werk. Ik maak een schets en voer die in in de computer. Dan begint het eigenlijke werk. Dan gaat het spel los. De inktjet-printer, de laatst ontwikkelde grafische techniek, print het werk uit op Japans rijstpapier. Van elk werk maak ik negen afdrukken. Dat getal negen stamt nog uit de tijd dat je onder het voordelige zes-procents btw-tarief viel. Dat is nu ook al afgeschaft. Als er verzoeken zijn, dan pas ik het werk aan. Ja, ik zei het al, ik ben zeer commercieel ingesteld en het bevalt me wel degelijk. Er komen ook vrouwen langs, altijd vrouwen, die het portret van hun overleden man willen laten schilderen. Het winkelier-zijn moet overigens wel wat wennen. Dat moet je leren. De deur staat hier open maar er wordt nog behoorlijk argwanend naar binnen gekeken. Ik heb geleerd om oogcontact te vermijden, anders durven ze de drempel niet over. Ik snap dat niet. Bij een kledingwinkel sta je toch ook niet zo raar om de hoek te loeren? Die stap je gewoon binnen.’

Andries Veldman