Gijs Jacobse: Leeuwarden heeft een fors probleem

‘Dit bekertje koffie uit de automaat bij de Griffie op het stadhuis kan er nog net af. Het geld van de gemeente Leeuwarden is bijna op. Als het nieuwe college van Leeuwarden niet 20 miljoen gaat bezuinigen, dan is het geld binnen anderhalf jaar op. Die twintig miljoen euro is een structurele bezuiniging, dat komt ieder jaar terug. Zo staan we er voor en niet anders. Je kon het op je klompen zien aankomen.’ Gijs Jacobse, lijsttrekker van Gemeentebelangen Leeuwarden, ziet tot zijn ongenoegen dat waar hij jarenlang voor waarschuwde uitkomt. De gemeente Leeuwarden zakt zonder drastische maatregelen te nemen ‘onder water” zoals ze dat noemen.

Al jaren geeft het college meer geld uit dan er binnenkomt, maar in 2017 moet er waarschijnlijk al rond 20 miljoen euro uit de spaarpotten gehaald worden. Die raken nu heel snel leeg. Met name dat grote tekort van dit jaar kwam toch nog redelijk onverwacht. ‘Ik vind het frappant dat het college deze tekorten, die mondjesmaat naar buiten worden gepresenteerd, aankondigt, net nadat extra geld voor Cambuur en Culturele Hoofdstad door de raad zijn geaccordeerd. Die moesten blijkbaar eerst nog veiliggesteld worden. Ik vind het moment van aankondiging van de forse tekorten opmerkelijk.’ Het zegt ook iets over de bestuurscultuur van Leeuwarden. Het door de PvdA gedomineerde college wil nu nog allerlei leuke dingen doen en geeft de rekening aan het volgende college.

Het sociale domein is de grootste zorgenpost voor het nieuwe college van de gemeente Leeuwarden. Al met al moet hier een bedrag van 12 miljoen euro worden gevonden om aan de vraag te kunnen voldoen. Jacobse: ‘Het college zegt dat het bedrag dat nodig is voor de zorg lager wordt. Dat betwijfelen wij. We worden ouder en daardoor zal het beroep op zorg toenemen. Natuurlijk kunnen sommige zaken doelmatiger, maar dat kent zijn grenzen, in ieder geval als we een bepaald niveau van zorg willen handhaven.’ Leeuwarden verstrekt meer geld dan men van de landelijke overheid krijgt, dat heeft ook te maken met de samenstelling van onze bevolking. Andere posten op de begroting baren de fractievoorzitter van Gemeentebelangen eveneens zorgen. ‘De post veiligheid is incidenteel gedekt, net als acquisitie om bedrijven te werven en zo zijn er meer posten die je eigenlijk niet kunt schrappen, maar waarvoor in de begroting geen geld meer is uitgetrokken. Daarnaast zijn er nog enkele tegenvallers te verwachten die niet structureel in de begroting zijn meegenomen. Het huidige college zegt dat het nieuwe college dat allemaal maar moet oplossen. Leeuwarden heeft een fors probleem.’

Veel burgers hebben hier geen weet van. Dat komt door de beeldvorming die door de communicatieafdeling, aangestuurd door het huidige college van PvdA, CDA en PAL/GroenLinks, wordt neergezet. Vanuit dit college kun je geen volledige transparantie verwachten, daar heeft Jacobse zich al bij neergelegd. Waar hij meer moeite mee heeft is met de onkritische houding van bijvoorbeeld de Leeuwarder Courant. ‘Wethouder Feitsma van financiën zegt doodleuk: we houden geld over als we de tekorten niet meetellen. Hoe bedenk je het! Dat is als ik thuis zou zeggen: we houden geld over wanneer we de huur niet meerekenen. Volgens mij heeft de PvdA al lang afscheid genomen van het bestuur waarin ze zelf nog zit. Het is: na ons de zondvloed.’

‘De meeste mensen in Leeuwarden beseffen nog niet hoe het werkelijk toegaat in hun gemeente. Wij zeggen al twintig jaar dat de jaarrekening verkeerd wordt gepresenteerd en dat de burger onjuist geïnformeerd wordt. Je ziet het ook nu weer: In de Leeuwarder Courant staat tot op heden geen kritisch woord. Een begroting moet sluitend worden gemaakt, dat is wettelijk verplicht, maar als je de staatjes op de gemeentepagina in de Huis-aan-Huis ziet, dan lijken de inkomsten en uitgaven in evenwicht. Dat klopt ook wanneer je de begeleidende tekst niet op waarde weet te schatten. Daarin staat dat de begroting sluitend wordt gemaakt doordat de spaarrekening wordt aangesproken. Het is gewoon misleiding.’

‘Wij zeggen net als thuis: doe geen dingen die niet nodig zijn. Wij waren tegen de omvorming van het Europaplein, en als je je laat inschrijven voor de competitie om Culturele Hoofdstad van Europa te worden, dan weet je dat dit heel veel geld gaat kosten. Er is niks tegen op Culturele Hoofdstad of om een feestje te vieren, maar als ik werkloos ben en ik teer in op mijn reserves is dat niet het juiste moment om aan dergelijke zaken geld uit te geven. Ik denk dat het voor iedereen een ongemakkelijk gevoel geeft als we in 2018 een Franse act voor rond 2,5 miljoen euro een drietal dagen in Leeuwarden zien, terwijl we bij veel mensen die dat hard nodig hebben, tegelijkertijd de zorg weghalen. Het is niet zo dat Gemeentebelangen geen ambities voor de gemeente heeft, maar doe eerst de dingen die noodzakelijk zijn.’ Ook Jacobse zou graag zien dat de historische fout van de bouw van de brede Prins Hendrikbrug wordt hersteld. ‘Iedereen zou die fout willen herstellen, maar het is niet zo dat die brug op instorten staat en dat staat de zorg wel. Wij zeggen: eerst de mensen, dan de stenen. Het ondersteunen en faciliteren van verenigingen en clubs vinden we ook heel belangrijk. Iedereen moet daar ook aan deel kunnen nemen. Dat betekent dus ook dat het betaalbaar moet blijven voor een ieder. Veel mensen vereenzamen of hebben nauwelijks echte sociale contacten meer. Je moet de ontmoeting dus stimuleren. Niet alleen via clubs, maar ook de bibliotheek, plaatselijke winkel of het dorpshuis of wijkcentrum zijn plekken waar ontmoeting mogelijk is. Het in stand houden van ontmoetingsplekken is dus belangrijk.’

Jacobse vindt het ‘opmerkelijk’ dat de PvdA het oud-Tweede Kamerlid Lutz Jacobi naar voren heeft geschoven als lijsttrekker in Leeuwarden. ‘Jacobi is als Tweede Kamerlid voor de PvdA medeverantwoordelijk voor de twee grootste problemen waarmee we hier in Leeuwarden zitten. Zij heeft, als Kamerlid mede de kortingen op het sociale domein bepaald. Ze heeft als Kamerlid ook mede het tempo bepaald waarmee die kortingen door gemeenten moeten worden gerealiseerd en ze heeft als Kamerlid voor de PvdA steun verleend aan het nihiliseren van de werkloosheidswet. Dat laatste houdt in dat werklozen veel sneller in de bijstand terecht komen en dat heeft veel negatieve effecten. Voor de gemeente betekent het dat men veel sneller in de bijstand, en daarmee voor rekening van de gemeente, komt. Die mensen krijgen niet meer de gelegenheid en steun om hun uitgavenpatroon aan te passen aan hun lage uitkering, zoals voorheen wel het geval was. Het risico op het ontstaan van schulden is levensgroot. Ook die schuldenproblematiek komt vervolgens op het bordje van de gemeente. Gaat de PvdA onder leiding van oud-Kamerlid Jacobi in Leeuwarden samen met de lokale VVD het afbraakbeleid van Rutte II afmaken?’

Gijs Jacobse heeft de verkiezingsprogramma’s van de andere partijen met een half oog gelezen. Hij houdt niet zo van dit soort stukken. ‘Veel programma’s zijn vooral verlanglijstjes zonder prijskaartjes”. Het CDA is tegen steun aan Cambuur, terwijl ze er net zes miljoen aan hebben uitgegeven. Het CDA is ook tegen lastenverzwaring, maar de parkeertarieven stegen de laatste jaren met twintig procent en de ozb is eveneens verhoogd. Ach, het zijn programma’s om de kiezers te paaien. Ik kijk liever naar het verleden, hoe men daar heeft gehandeld is veel interessanter. De feiten uit het verleden zeggen mij veel meer hoe men in de toekomst zal opereren.’ D66 is de partij waar alles moet kunnen, zegt Jacobse. ‘Daar zijn wij niet van. D66 is liberaal ten opzichte van coffeeshops en sluitingstijden van de horeca. Wij zeggen: de vrijheid van de een beperkt die van de ander. Als lokale overheid moet je je verantwoordelijkheid hierin nemen en belangen zorgvuldig afwegen. De burger verdient bescherming. Wij verschillen stevig met de opvattingen van D66.’ Het financiële beleid van PAL/GroenLinks is volgens Jacobse van nul en generlei waarde. ‘Bij geldtekort gaan we de belastingen verhogen, zegt de partij. Daar staan wij, dat mag duidelijk zijn, geheel anders in. Als overheid moet je te allen tijde terughoudend zijn om geld aan je burgers te vragen. Onze burgers hebben het niet breed en velen van hen hebben geen invloed op de hoogte van hun inkomen. Juist dan moet je uiterst voorzichtig zijn.’

‘Wij willen eerst doen wat nodig is, dan de lastenverhogingen van de afgelopen jaren terugdraaien, en dan pas kijken of er geld is voor ‘leuke dingen’ dingen die wenselijk zijn, maar niet echt noodzakelijk. We willen een solide financieel beleid voeren. Wij zijn de enige partij die alternatieve begrotingen heeft ingediend. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, maar ze kloppen wel. Het waren geen feestbegrotingen, maar wel begrotingen die ervoor moesten zorgen dat de tekorten verminderden. Wij gaan niet schreeuwen zoals de VVD doet dat we overal tegen zijn. Als je gaat roepen heb je je zeggenschap eigenlijk al verloren. Wij zijn een pragmatische partij en komen met alternatieven. We willen er het beste van maken. Wij gaan niet voor de populariteitsprijs.’

Wanneer de PvdA opnieuw veruit de grootste partij in de gemeenteraad wordt doet Gemeentebelangen niet mee in het te vormen stadsbestuur. Jacobse: ‘Het ligt niet voor de hand dat wij dan meedoen, want met de PvdA als grootste verandert er hier niks. Met drie PvdA-wethouders in het college moet je je afvragen wat je er dan hebt te zoeken. We willen ook een stevig sociaal beleid maar geen gekke dingen en geen projecten die niet echt nodig zijn maar wel veel geld kosten. Het wordt Jacobi of Jacobse.’

Andries Veldman