Geen Nobelprijs voor Friesland

Geen Nobelprijs voor Friesland

October 8, 2016 by Wietse Elzinga

Mooie opsteker: Nobelprijs voor scheikunde naar hoogleraar verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen (RuG). Minder goed nieuws voor die regio: energieproducent Engie sluit gasgestookte elektriciteitscentrales in de Eemshaven. Ander ogenschijnlijk ongerelateerd nieuws: watertechnologisch instituut Wetsus maakt zich zorgen over de financiering op lange termijn. Onderzoeker van dat instituut wint prijs voor een zoutwateraccu. In de provincie van Energy Valley hadden ze torenhoge verwachtingen van energie als economisch speerpunt. Die elektriciteitscentrales in Oost-Groningen zouden goed zijn voor vele vaste banen. Eerste tegenvaller was dat de bouw niet veel werkgelegenheid opleverde want uitgevoerd door bouwvakkers uit andere landen van de Europese Unie. Maar onderhoud en beheer zouden zeker goed zijn voor enkele tientallen structurele banen.

In de Leeuwarder Courant konden we onlangs lezen dat het in leven houden van de centrale bij Bergum werk voor vijf mensen oplevert. In de Eemshaven blijft de kolencentrale draaien, in de loop van de jaren zijn vanuit verschillende bronnen honderden miljoenen euro’s die kant op gestroomd met als trieste balans een paar honderd banen. In die contreien draaien ze vermoedelijk op een verhouding van een miljoen euro per baan. Hadden ze beter alle bewoners een Tesla kunnen geven zodat de opgewekte stroom afkomstig van zonnepanelen en windmolens opgeslagen kan worden. Mogelijkerwijs moet nu de zoutwateraccu van de Wetsus-onderzoeker uitkomst bieden. In het laboratorium werkt het perfect, nu nog opschalen las ik ergens. Dat heb ik medewerkers van die organisatie vaker horen roepen, niks zo lastig als opschalen en een werkend verdienmodel vinden.

Wetsus maakt zich zorgen over de financiering op lange termijn, vijftig kilometer naar het oosten wordt aan de RuG eerste klas fundamenteel onderzoek verricht op het gebied van scheikunde en nanotechnologie. In dat laatste geval naar de toepassingsmogelijkheden van grafeen, materiaal met een dikte van een koolstofatoom. Probleem van Noord-Nederland is dat er geen samenhangend economisch beleid wordt gevoerd. Ik ken geen initiatief van (semi-)overheidswege dat succesvol in geweest. Energie als economisch speerpunt blijkt net als sensortechnologie niet te werken. Smart grids (slimme energienetten) zijn in geen velden en wegen te bekennen. Organisaties als de non-ontwikkelingsmaatschappij (NOM), Technologiecentrum Noord-Nederland (TCNN) en de Kamer van Koophandel (KvK) vinden techniek en technologie reuze interessant maar zijn inhoudelijk onvoldoende op de hoogte om echt resultaat te boeken. Wetsus, een initiatief van onderop, is succesvol omdat het precies inzit tussen fundamenteel onderzoek en producten die bij  mkb-ers geld in het laatje brengen. Bij de RuG prima fundamenteel onderzoek en daarna niks. Neem als voorbeeld het in Leeuwarden gevestigde MetalMembranes ( http://www.metalmembranes.com ). Hun oplossing, op zoek naar problemen, laat zich kenschetsen als nanotechnologie. Hun watertechnologische kennis betrekken ze van Wetsus, hun kennis aangaande nanotechnologie is niet afkomstig van de RuG maar van het Amerikaanse Oak Ridge National Laboratory (ORNL). Zoals de naam doet vermoeden wordt die instelling grotendeels door de Amerikaanse overheid betaald.

Wetsus zou net als dat ORNL door de overheid betaald moeten worden en niet door de markt want die faalt. Bedrijven financieren is geen taak van de overheid, de provincie Friesland heeft er via een omweggetje geen probleem mee want minderheidsaandeelhouder van de NOM. Bedrijven die via de gangbare kanalen moeilijk aan geld kunnen komen kunnen soms bij de NOM terecht. Dat investeren gaat de NOM goed af, beter dan dat andere gepruts, de noordelijke provincies willen maar wat graag profiteren van het uitgekeerde dividend. Let wel: omdat de markt faalt. De provincie Friesland verstrekt ook rustig miljoenen euro’s subsidie aan een vooralsnog vaag project Region of Smart Factories waar overwegend bedrijven in participeren. Wetsus zou niet in aanmerking kunnen komen voor overheidsfinanciering? Ik kan het niet volgen. Als het College van Gedeputeerde Staten al een visie op de toekomst van Friesland heeft dan kan ik er geen samenhang in ontdekken. Zonder visie op de rol van kennis in de regionale economie win je in ieder geval geen prijzen.