Foekje Dillema krijgt haar opera: Draaf, Foekje. Draaf!

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous op zijn weblog)

Foekje Dillema krijgt haar opera13 juni 2011

�Ik weet nog goed wanneer ik voor het eerst van haar hoorde. Zo�n twintig jaar geleden vertelde Jaap Castelein mij het verhaal van haar tragische leven. Jaap was vooral ge�nteresseerd in het mythische thema dat in dit verhaal verscholen ligt. Hij wilde er alles van weten. Hij wilde er ook iets mee doen. Jaap Castelein (1945-2001) was zo�n beetje de Carel Briels van Friesland, maar hij werd nooit als zodanig erkend. Als oprichter en artistiek leider van het Frysk Festival heeft hij grote producties geproduceerd, waarin de Friese mythe telkens weer in een nieuwe gedaante tot uiting kwam. De musical Mata Hari bijvoorbeeld, maar ook de opera Rixt en de Friese speelfilm over de Hogerhuiszaak, De Dream. Jaap droomde er van ooit nog eens een opera over Foekje Dilemma te laten maken. Het plan is nooit gerealiseerd. Dat kon ook niet, want ze leefde nog. Wel werd uiteindelijk in 1995 in het kader van het Frysk Festival een muziekspektakel opgevoerd over Abe Lenstra in het Abe Lenstra stadion, naar een idee van Bouke Oldenhof en onder regie van Jos Thie.�

Aldus schreef ik op 16 maart 2008 in mijn log Foekje Dillema verdient een opera. Ruim een jaar later op 25 mei 2009 ontving ik een mailtje van Lowell Dyktra. Hij is componist. Ik had eerder van hem gehoord in het kader van het Frysk Festival 1990, toen hij een compositieopdracht zou krijgen, die door het NNO zou worden uitgevoerd, en die uiteindelijk niet is doorgegaan. Ook dat was nog in de tijd dat Jaap Castelein � als de spreekwoordelijke spin in het web � de leiding had over het Frysk Festival. In 1993 zou ik Jaap in die functie opvolgen.

Lowwell Dykstra liet mij weten dat hij Foekje Dillema als onderwerp wilde nemen in verband met een compositie opdracht voor Soli Brass en koor. Hij had kennelijk mijn log gelezen en had geen zin om voor de zoveelste keer het Friese landschap te bezingen door middel van een natuurgedicht. Hij vroeg mij of ik een suggestie had wie zo�n tekst over Foekje Dillema zou kunnen schrijven. Hij suggereerde zelfs dat ikzelf dat misschien zou kunnen doen. Nu vind ik schrijven best wel leuk en ik schrijf doorgaans over van alles en nog wat, maar een mens moet ook zijn beperkingen kennen. Ik heb dus onder meer de naam Bouke Oldenhof laten vallen. Dat leek me de meest voor de hand liggende optie, na het muziekspektakel ABE uit 1995.

Vanochtend kreeg ik na drie jaar opnieuw een mailtje van Lowell Dykstra:

�Om met Herman Gorter te spreken: � Het ding is af �. Mijn nieuwste werk � Draaf, Foekje. Draaf! is klaar om uitgevoerd te worden. Op bijgaande poster kun je lezen waar en wanneer���

Zo heeft Jaap Castelein dan uiteindelijk toch zijn zin gekregen.