Fietspaden door gevarieerde graslanden zou een verrijking zijn

Foto: Biologische boerderij Louwsmar

(tekst: Wietse Elzinga)

Evolueren

June 13, 2020

Biodiversiteit Europese landbouw bedroevend. Het soort berichten in de media waar je onmogelijk vrolijk van kunt worden. Dat bepaalde activiteiten tijdens deze viruscrisis lastig uitvoerbaar zijn begrijpt iedereen, nadenken over de toekomst kan natuurlijk altijd. Ten zuiden van recreatiegebied de Groene Ster ligt een leuk stukje Friesland dat voor verbetering vatbaar is, iedereen kan met de ogen dicht zien dat het belabberd is gesteld met de biodiversiteit: allemaal lege, levenloze weilanden met gemillimeterd gras. Gelegen tussen twee Natura 2000-gebieden valt daar wel wat mooiers van te maken. Maar welke ingrepen zijn effectief? Een beetje wetenschappelijk verantwoorde werkwijze valt te waarderen, het gaat in geval van subsidies om publiek geld. Een nulpunt om veranderingen te kunnen waarnemen is dan een vereiste. Vertrekpunt is minder koeien maar niet noodzakelijkerwijs minder melkveehouders. Agrarisch ondernemen mag een fatsoenlijk inkomen opleveren, minder koeien mag niet ten koste gaan van het inkomen van de melkveehouder. Het kan zijn dat de economische wetmatigheid minder aanbod, hogere prijzen van kracht is. Ik ben er niet helemaal gerust op, een en ander is sterk afhankelijk van wat anderen in de keten afromen. Intrigerende vraag in deze is: kun je een deel van de melk tot zuivelproducten verwerken en die lokaal afzetten met minder schakels in de keten?

Het aardige van het gebied tussen de Groene Ster en Suawoude is dat er een biologische melkveehouder actief is wiens melk in Heerenveen wordt verwerkt tot biologische kaas. Diens kostenstructuur kan vergeleken worden met die van andere melkveehouders. Onder welke omstandigheden kunnen traditioneel werkende melkveehouders de stap naar biologisch maken? Vanwege die kaalgeschoren weilanden is het geen prettig fietsgebied, fietspaden door gevarieerde graslanden zou een verrijking zijn. Zelf maak ik weleens gebruik van het fietspontje bij Suawoude, dat andere Natura 2000-gebied ligt dan op redelijke afstand. Op een gewone fiets welteverstaan. Stel dat de weilanden minder koeien gaan bevatten, maar meer fietspaden en natuurlijk houtwallen voor de biodiversiteit. Zo’n fietspontje kan dan als meetpunt fungeren, meer fietsers meer overzettingen. Vrijwilligers runnen aldaar een koffietent, zou je daar ook streekgebonden zuivelproducten kunnen slijten?
Het zuidwestelijk deel van het gebied wordt begrensd door water, daar valt echt iets moois van te maken. Bij het aquaduct bij Bergum is een fantastisch stuk natuur gerealiseerd ter compensatie van de natuur die verloren is gegaan bij de aanleg van de Centrale As. Leuk fietsrondje: Leeuwarden, Suawoude en met het pontje het water over. Aan de andere kant van het water richting Bergum en dan maar hopen dat je daar van die storingsgevoelige brug gebruik kunt maken. Het bedoelde stukje natuur ligt aan de westelijke kant aan de voet van die brug.

Het einddoel is helder: minder melkvee met behoud van inkomen voor de melkveehouder, meer biodiversiteit.Van geen enkele maatregel valt met zekerheid het effect te voorspellen, al doende zul je moeten ontdekken wat wel of niet werkt. Het liefst wetenschappelijk verantwoord zodat een en ander reproduceerbaar is naar andere delen van Friesland. Voor veel bestuurders en beleidsmakers die denken in blauwdrukken een ongemakkelijk gevoel: gewoon beginnen en dan het geheel laten evolueren richting de gewenste eindtoestand.