Elzinga: Culturele Hoofdstad 2018 en ons feilbare denken

(tekst: ict-ondernemer Wietse Elzinga op zijn weblog)

Culturele Hoofdstad 2018 � Ons feilbare denken

Afgaand op de grote stapels bij de lokale boekwinkels hadden ze zeker gedacht een aantal exemplaren van het boek �Ons feilbare denken� te kunnen slijten aan regionale en lokale politici. Het betreffende boek, de Nederlandse vertaling van �Thinking, fast and slow� is geschreven door Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman, de grondlegger van gedragseconomie. Gewone economen gaan ervan uit dat de mens rationele keuzes maakt, psycholoog Daniel Kahneman laat overtuigend zien dat het tegendeel het geval is. Politici zijn net gewone mensen en niet verbazingwekkend dat de besluitvorming rond het project Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018 een rommeltje is.

Niet lang geleden was het eventjes bar koud, maar kon er desondanks geen Elfstedentocht gereden worden. Wat deed ons de das om? Op de website van het KNMI valt het te lezen: http://www.knmi.nl/cms/content/104970/weer_geen_elfstedentocht

Had de tocht wel gereden kunnen worden dan had dat de organisatie zo�n twee miljoen euro gekost. Er zouden 1 � 2 miljoen bezoekers op zijn afgekomen en het geheel had een injectie van 100 miljoen euro in de regionale economie kunnen opleveren. Het mocht niet zo zijn. Zoals het bij de Friese Elfstedentocht om schaatsen gaat, moet het bij de Culturele Hoofdstad om cultuur gaan. In tegenstelling tot de Tocht der tochten zijn de organisatiekosten wat hoger en dan is het niet onverstandig om ook even naar de economische opbrengsten te kijken. De eerste vraag die je zou moeten stellen is:�Zijn er ook steden Culturele Hoofdstad geweest die hun kosten er niet uit hebben gehaald?� En zo ja, wat was daarvan de reden?

Culturele Hoofdstad word je pas nadat je de schoonheidswedstrijd om het mooiste bidbook gewonnen hebt. In 2013 wel of niet de shortlist halen, in 2014 definitieve besluitvorming. Uiteraard is het niet handig om de inhoud van je bidbook vroegtijdig openbaar te maken, voor je het weet pikt een ander een leuk idee is. Ook van andere steden die overwegen mee te dingen naar de titel is de inhoud van het bidbook niet bekend. Logisch. Nu lijkt mij het verzinnen van een bidbook niet ingewikkeld. Tenzij je een chronisch gebrek aan (Friese) fantasie hebt. Het punt is, is de bedachte inhoud ook realistisch uitvoerbaar?

Stel je bedenkt in 2018 een tweetal kleinere projecten X en Y uit te voeren en een groter project Z, laten we zeggen het Fries wereldkampioenschap luchtfietsen. Ondanks toezeggingen van de regionale fietsenmakers komt te zijner tijd het project niet van de grond omdat er geen adequate luchtfietsen geleverd kunnen worden. Een belangrijke vraag voor politici is:�Welke sancties staan er op het niet uitvoeren van in het bidbook gepresenteerde plannen?� Zo�n spelregel moet er zijn omdat anders de verleiding wel erg groot is om luchtfietserijplannen te presenteren. Voor een jury een bidbook presenteren in de trant van �kijk mij eens een mooi ding hebben� is anno nu voor ongeveer iedereen weggelegd.

In het algemeen is belangrijk te weten welke verplichtingen er precies uit deelname aan de titelstrijd voortvloeien en welke (financi�le) risico�s er voor de verschillende partijen zijn. Ik heb niks met schaatsen, heb een hekel aan kou maar gun iedereen een Elfstedentocht. Wat ik mooi vind, ziet een ander heel anders en omgekeerd. Kortom, over de inhoud van het bidbook bereik je toch geen overeenstemming. De gang van zaken rondom de Culturele Hoofdstad verdient in ieder geval geen schoonheidsprijs, gelukkig is voor de dames en heren politici nog enige tijd om het eerder genoemde boek te lezen zodat er alsnog op rationele gronden een besluit kan worden genomen. Om mee te doen natuurlijk.