Een vraag van mevrouw Van Santen (PvdA) over de bijstand

Een vraag van mevrouw Van Santen (PvdA) over de bijstand

(van een medewerker)

Mevrouw van Santen, fractieleider PvdA in de gemeenteraad Leeuwarden, begint bij een raadsbijeenkomst over de Jaarstukken 2024, met een vraag om toelichting. In de Jaarstukken wordt gemeld dat er in 2024 sprake is geweest van een hogere toename van uitkeringsgerechtigden dan begroot. Mevrouw Van Santen vindt het te summier en wil graag wat meer verklaring hierbij.

Een ambtenaar antwoordt dat de reden voor de toename gelegen is in groei van het aandeel jongeren met psychische problemen en een groeiend aandeel statushouders. Volgens deze ambtenaar blijven deze groepen langer in het bestand.

Van der Galiën (Lijst 058) haakt af

De voorzitter van de vergadering, burgemeester Buma, wil daarna snel verder naar een ander onderwerp. Raadslid Van der Galiën (Lijst 058) opponeert dat hij op dit punt ook vragen heeft. Hetzelfde geldt voor raadslid Oudhuis (FvD). Van der Galiën blijft bij dit onderwerp nog vasthoudend en krijgt zelfs het woord. Even verderop in de bijeenkomst haakt Van der Galiën vanwege de chaotische gang van zaken helemaal af. Hij zal geen vragen meer stellen. Burgemeester Buma sputtert nog wat, maar laat het verder gebeuren. Vreemde gang van zaken.

Statushouders in de bijstandspopulatie

Terug naar de vraag van mevrouw Van Santen. Een andere ambtenaar meldt dat in de bijstandspopulatie 884 statushouders zitten. Oudhuis wil graag weten welk aandeel dit is in het gehele bestand en welk aandeel deze groep heeft in de toename van de bijstand in 2024. Met bemoediging van voorzitter Buma aan de ambtenaren (zij zeggen aan enige vertwijfeling onderhevig te zijn), komt men tot de afspraak dat de precieze antwoorden schriftelijk zullen worden gegeven.

De schriftelijke antwoorden

Dan kijken we maar eens naar de schriftelijke beantwoording. Met het nodige zoekwerk op de site is dat te vinden.

Merkwaardig is dat niet meer wordt verwezen naar de PvdA als eerste vragensteller. Aan de orde komen wel Lijst 058 en FvD.

De meer algemene vraag – de tekst van Van der Galiën in de bijeenkomst zelf was veel krachtiger – van Lijst 058 is als volgt genoteerd: “Het aantal inwoners in de bijstand in Leeuwarden is hoger dan het landelijk gemiddelde. Hoe kan het dat wij zover boven het landelijk gemiddelde liggen?”

Schriftelijk antwoord : “Bij hoger dan het landelijk gemiddelde voegen we graag toe: door hogere kans op bijstand. Dat is inderdaad in Leeuwarden het geval. Hier hebben we onderzoek naar laten doen via Significant. Daarnaast heeft het ministerie ook onderzoek laten doen via AEF/Beleidsonderzoekers naar het causaal verband tussen  beleid en uitvoering vs. tekort gemeenten.”

De raadsleden moeten het dus maar verder uitzoeken met die rapporten. Te vermelden valt daarbij dat het rapport Significant dateert van 21 februari 2023. Niet heel recent dus.

Meer concreet zijn de antwoorden op de specifieke vragen van Oudhuis. We lezen  het volgende:

“Het bestand aan bijstandsontvangers loopt niet alleen op vanwege statushouders. De groep jongeren (< 27 jaar) is vooral verantwoordelijk  voor de toename van het totaal aantal bijstandsontvangers….. Een deel van de toename van bijstandsgerechtigden wordt veroorzaakt door de instroom van statushouders. Statushouders hebben een langere periode nodig om begeleid te worden naar de arbeidsmarkt . …. Landelijk is het aandeel van deze groep binnen het totaal van de bijstandsgerechtigden toegenomen. Dit zien we ook terug in de Leeuwarder situatie. Per oktober 2024 is het aantal inburgeraars, met achtergrond AZC dat een bijstandsuitkering ontvangt 395. Sinds januari 2020 is dit aantal toegenomen met 274.”

Wat betreft  2024  vernemen we nog:

“Op 31 december 2024 bedroeg het aantal bijstandsontvangers 5.380. Het aandeel van de statushouders hierin is 884. Het aandeel bedraagt 16,4%. De toename van bijstandsontvangers was in 2024 in totaliteit 122. Deze mutatie is onder te verdelen in:

< 27 jaar                                                       +218

Waarvan statushouders                                 42

> 27 jaar                                                        – 96

Waarvan statushouders                                 39

Met de bijstand is het altijd al een heel gedoe geweest in de gemeente Leeuwarden. Dankzij Van Santen, Van der Galiën en Oudhuis zijn we weer iets verder gekomen.

Het zou een goede zaak zijn als in de Jaarstukken 2025  de overzichten ten aanzien van de bijstand wat duidelijker worden gepresenteerd. Tenslotte kost het de gemeente nogal wat. Ook vanwege de ingewikkelde berekeningen van de tekorten (uitkeringen BUIG, vangnetuitkering, volumecomponent, etc., nadeel uitkeringen Buig 2024 € 2.600.000,-) komt dit onderwerp in aanmerking voor verheldering. De ambtenaren kunnen dan ook met wat minder ‘vertwijfeling’ de raadsleden te woord staan.