Topvondst talloze misdaadgegevens, kopte de Leeuwarder Courant afgelopen vrijdag boven een artikel. Gelukkig viel eerder deze week in de Volkskrant een beter verhaal over deze opmerkelijke vangst te lezen. Voor wie het niet gevolgd heeft een samenvatting. De politie en het Openbaar Ministerie (OM) troffen bij criminele incidenten opvallend vaak geprepareerde toestellen van het Canadese bedrijf BlackBerry aan. Deze telefoontoestellen waren ooit populair bij zakenmensen vanwege de aanwezigheid van een toetsenbordje waarmee je gemakkelijk berichtjes kon versturen. Sinds de opkomst van smartphones ging het rap bergafwaarts met dat bedrijf, de productie van die toestellen is gestaakt. Een Nederlands bedrijf modificeerde dergelijke apparaten zodat er met het systeem Pretty Good Privacy (PGP) versleutelde berichten mee verzonden konden worden. Ermee bellen was niet mogelijk, die functionaliteit alsmede de camera en de microfoon waren uitgeschakeld. Deze aangepaste telefoon bleek bij uitstek geschikt voor gebruik door criminelen. Het OM legde onder het motto van heling beslag op de servers van dat bedrijf in Nederland en het Canadese Toronto. Daarmee kreeg het OM talloze versleutelde berichtjes in het bezit. Het systeem PGP is voor zover bekend nog altijd niet gekraakt, wat moet je dan met versleutelde berichtjes? Op zoek naar de sleutel. Afgaand op berichtgeving in de Volkskrant is dat wat politie en Openbaar Ministerie hebben gedaan. Waar de sleutels uiteindelijk zijn gevonden is niet bekend gemaakt, het kan bijna niet anders dan dat die op een server stonden.
Het OM beschikt nu over een berg aan berichtjes, het gaat nu uitvogelen wie welk berichtje aan wie heeft gestuurd. Criminelen gebruiken natuurlijk niet hun echte namen. De opsporingsdiensten ontberen nog de expertise om een patroon in al die gegevens te ontdekken, begrijp ik uit de Volkskrant. Die hebben het onderdeel machine leren uit de opleiding Data Science nog niet met goed gevolg afgelegd. Intrigerende en interessante materie, encryptie van gegevens, patroonherkenning, digitale handtekeningen en privacy. Alweer een paar jaar geleden verscheen bij Princeton University Press het boekje getiteld ‘Nine Algorithms That Changed the Future: The Ingenious Ideas That Drive Today’s Computers’ ( http://press.princeton.edu/titles/9528.html ). Geschreven voor de belangstellende leek zoals dat heet. Je hoeft geen kennis van wiskunde of een programmeertaal te hebben om het te kunnen volgen. Het zou verplichte kost moeten zijn voor iedereen die participeert in cyberspace. In ieder geval voor de medewerkers van het Openbaar Ministerie, het bevat ondermeer een hoofdstuk over patroonherkenning. Het herkennen van patronen is een tak van sport die tegenwoordig machine leren (ML) wordt genoemd. Het bovengenoemde boekje bevat uiteraard achterin een lijst met titels voor nadere bestudering, helaas weinig boeken die in de vorm van een pdf-bestand van het Internet geplukt kunnen worden. Gelukkig voor de politie en het OM: het standaardwerk over machine leren kun je gewoon online vinden. Maar dat zoeken ze zelf maar even uit en dan kunnen ze hun plaatje compleet maken.
