Commissaris Jorritsma: Guggenheim op de Afsluitdijk

(tekst: commissaris der koningin Jorritsma; laatste deel is niet uitgesproken i.v.m. het slechte geluid in het atrium van het Natuurmuseum waar de bijeenkomst werd gehouden)

Nieuwjaarstoespraak CdK 2009

Dames en heren, achte oanw�zigen,

Namens het College van Gedeputeerde Staten heet ik u allen bijzonder hartelijk welkom. Het doet mij veel genoegen om u – voor het eerst in mijn hoedanigheid van Commissaris van de Koningin – op onze nieuwjaarsreceptie te begroeten.

Het jaar 2008 was in vele opzichten veelbewogen. Voor mij persoonlijk, omdat ik als Commissaris van de Koningin terugkeerde naar Frysl�n, it l�n fan myn foar�lden, it heitel�n. Door de hartverwarmende manier waarop ik ben ontvangen voelde ik me m��r dan welkom, en dat gevoel is gedurende het jaar alleen maar sterker geworden.
Het jaar kende een verdrietige laatste maand met het verlies van onze zo gewaardeerde en geliefde gedeputeerde Anita Andriesen. Een verlies dat we nog steeds aan het verwerken zijn.
En kijken we als wereldburgers buiten de grenzen van ons eigen Frysl�n, dan zien we hoe het jaar 2009 voor de Gazastrook triest is begonnen met gevechten waarin nu al vele slachtoffers zijn gevallen�

Terug naar Frysl�n. We hebben het afgelopen jaar ook vele hoogtepunten beleefd en als provinciaal bestuur veel met en voor Frysl�n gerealiseerd. Ik noem u een aantal zaken waar ik grutsk op ben:
– de houten brug Sneek, ovonde � de 1e van Nederland! � Stiens
– Koninginnedag met bezoek Hare Majesteit
– Aanpak jeugdzorg (inkorten wachtlijsten)
– We zetten vol in op de positie van de Friese taal
– Frysl�n Verrast in Den Haag
– RSP-convenant na succesvolle lobby, nu volop in de uitvoering
– 2e fase van het Fries Meren Project.
– Nieuw cultuurbeleid vastgesteld; Culturele hoofdstad in 2018
– Boppeslach
– Herindeling en bestuurskracht. Wat het college met het coalitieakkoord heeft willen zaaien � herindeling van onder op, wat niet wegneemt dat de provincie zich ermee bemoeit � ontkiemt nu; in de Friese gemeenten – de Zuidwesthoek voorop – vindt het debat over rol, taken en positie nu plaats.

Dames en heren, b�ste minsken, ik wil het met u hebben over 2009. Over de verre en de nabije toekomst. Om met het laatste te beginnen: het hele land zindert momenteel weer van een mogelijke Elfstedentocht. Een betere reclame voor Frysl�n is er niet. En dat terwijl Frysl�n al zo�n sterk merk is. Het �E-woord� hangt in de lucht. Ik ben daar blij mee, vooral omdat ik constateer dat wij daar als Friezen nogal nuchter onder blijven. Terwijl ze daar in Holland bij wijze van spreken al met hun schaatsen aan slapen omdat volgens hen elk moment �it giet oan� kan worden uitgesproken. Maar u weet net zo goed als ik dat wij Friezen niet over ��n nacht ijs gaan. Wij zijn nuchter, wij zijn creatief en wij kennen een grote saamhorigheid. Want als het inderdaad �oangiet�, dan zorgen we er met zijn allen voor dat de Elfstedentocht ook ditmaal goed verloopt.

Dat oud en nieuw samen gaan, kan niet beter worden ge�llustreerd dan door de Elfstedentocht. We hebben het over een sportevenement dat nu precies honderd jaar bestaat � we vieren het volgende week � maar dat ook in deze moderne tijd de harten sneller doet kloppen. Ook bij jongeren, die alleen nog op kunstbanen hun rondjes reden. Hoezo Nintendo-generatie?

Ik las met tevredenheid dat bij de Elfstedentocht, �ls hij zal worden verreden, gebruik zal worden gemaakt van chips om de rijders te kunnen registreren. Tegelijk wordt de aloude stempelkaart gehandhaafd. Mooi om te zien hoe traditie hand in hand gaat met innovatie. Wat dat betreft is de Elfstedentocht een mooie metafoor voor waar wij als provincie aan werken. We zetten ons in voor nieuwe vormen van economie, zonder onze sterke punten � het midden en kleinbedrijf � te verwaarlozen.

We staan aan het begin van een nieuw jaar. Het tij is niet onverdeeld gunstig, we hebben te kampen met recessie en financi�le crisis. Maar crisis biedt ook kansen. We kunnen het oor laten hangen naar de pessimistisch gestemde berichtgeving in de wereld om ons heen en meehuilen met de wolven in het bos. Ik vind echter dat we uit moeten gaan van onze eigen kracht en dat we als overheid moeten investeren. Juist nu!

Juist nu moeten we zaaien zodat we straks kunnen oogsten op vele plekken! Ik zie onze hoofdstad investeren in stadsontwikkeling (Zaailand) en infrastructuur (de haak om Leeuwarden). Zelf gaan we in 2009 van start met de bouw van ons nieuwe provinciehuis. Het zijn investeringen die een vervolg krijgen, zich uitzaaien over onze hele provincie. Ik ben van mening dat we samen met andere overheden onze verantwoordelijkheid moeten nemen om de problemen die worden veroorzaakt door de kredietcrisis het hoofd te bieden. Ik denk dat we, juist ook als overheid, volgens het gedachtegoed van Keynes anticyclisch moeten investeren. Juist nu moeten we als overheid doorgaan, versnellen zelfs, zoals ook SER Noord-Nederland adviseert. Investeringen naar voren halen en visionair durven zijn! Want als het gaat om de mondiale, grote vraagstukken � voedsel, water, milieu – durf ik te beweren dat wij hier aan oplossingen werken. Oplossingen waar onze Friese economie van profiteert, doordat er nieuwe bedrijven naar Frysl�n komen of hier worden gestart.

Ik denk aan het Energieakkoord, dat wij als provincie samen met het bedrijfsleven en met het Rijk en de gemeenten hebben afgesproken. We streven ernaar dat er in 2011 honderdduizend voer- en vaartuigen op duurzame, niet-fossiele brandstof draaien in het Noorden. Dat er 100.000 klimaatneutrale woningen komen � nieuw, dan wel gerenoveerd. Beide plannen passen in onze ambitie om in 2025 als provincie geheel klimaatneutraal te zijn. Het is gemakkelijk om te zeggen dat 2025 toch niet haalbaar is maar het gaat mij erom, dat we een stip aan de horizon zetten. Dat we groot durven denken!

Ik noem hier ook de mogelijkheden die voor het oprapen liggen op het gebied van elektrisch varen. Als er iets Frysk-eigen is! Wat zou het mooi zijn als Frysl�n de navel van de wereld wordt van het elektrisch varen, waar de uitvindingen worden gedaan en waar de assemblage plaatsvindt!

Nou heeft zo�n beetje iedereen het begrip �duurzaamheid� hoog in het vaandel staan. Maar h�er in Frysl�n gebeurt het nu al: h�er vestigen bedrijven voor zonne-energie zich. H�er komt een bedrijf dat elektrische auto�s produceert, hier ontwikkelen we plannen om op de Afsluitdijk, via elektrolyse van zoet en zout water straks nieuwe energie op te wekken. Hier werken we aan een duurzaamheidscentrum op diezelfde Afsluitdijk. Een centrum waar wetenschappelijk jong toptalent uit de hele wereld onder de noemer �Act Now!� werkt aan oplossingen voor energie- en milieuvraagstukken en waar we de wereld laten zien welke oplossingen er zijn voor milieu energie.

Zo�n centrum levert naar mijn stellige overtuiging nieuwe stromen studenten op, die vervolgens neerstrijken in onze provincie. Zo�n centrum moet ook een architectuur krijgen van internationale allure. Bilbao verscheen ooit op de wereldkaart door het Guggenheim-museum. Wij willen een Bilbao aan de Afsluitdijk!

Ik wijs u op NHL Hogeschool, Stenden University en Wetsus, het instituut voor watertechnologie, waar bedrijven uit voortkomen die in luttele jaren uitgroeien tot bedrijven van tientallen werknemers! Waar voorop in het wetenschappelijke front wordt gestreden, waar nieuwe producten en concrete toepassingen worden ontwikkeld waar de nationale en internationale markt grote behoefte aan heeft!

Dames en Heren, de essentie zal u duidelijk zijn: waar anderen praten, doen wij het! Wij bouwen in Frysl�n, wij bouwen aan Frysl�n. Vooral nu, zodat Frysl�n in 2009 en daarna de plek is en blijft waar talent zich ontwikkelt en tot volle groei komt. Waar ruimte is: niet alleen fysiek in ons landschap, maar ook mentale ruimte. Ruimte voor creativiteit, voor innovatie, voor out-of-the-box denken, voor vernieuwing, Frysl�n als d� Proeftuin, nationaal en internationaal. Dit alles komt haast als vanzelf voort uit de mooie plek waar we wonen, aan de kust, op de Waddeneilanden en in de waterrijke en vruchtbare delta. In alle eeuwen heeft dat landschap ons ge�nspireerd. Van terpentijd tot Afsluitdijk.

Hier in Frysl�n zetten we samen de schouders eronder. Dat is de rijke traditie die we hier hoog houden. Vanuit die unieke saamhorigheid � het gevoel van we hebben elkaar nodig – ontstaan stevige fundamenten voor de toekomst, ontstaat een Elfstedentocht, ontstaat een Frysl�n dat voorop loopt en de eerste wil zijn.
Wij dromen en wij durven en vooral, wij doen.

Ik wens u een werkzaam 2009.