Alles en iedereen muisstil na Jan Jaap van der Wal

(tekst: journalist Nico Hylkema op zijn weblog)

De nar spreekt en De Kening houdt van humor

Als cabaretier Jan Jaap van der Wal zich bij RTL Late Night vrolijk maakt over Leeuwarden als de Culturele Hoofdstad 2018 blijft het eigenlijk verdacht stil. De op de korrel genomen personen houden zich wijselijk stil onder het motto wie geschoren wordt moet stil zitten.

Maar ook de reageerders op Twitter en Facebook zijn opmerkelijk fatsoenlijk. In deze tijd van ongecensureerde reacties op het internet heb ik eigenlijk maar eentje gezien die niet door de beugel kon door op hazenlip van Jan Jaap te zinspelen en die werd ook nog eens snel tot de orde geroepen.

Na de uitzending in RTL Late Night een aantal keren te hebben bekeken vind ik de rust verontrustend. Want laten we eerlijk zijn, in de best bekeken praatshow op de late avond werd de culturele hoofdstad toch flink gefileerd. Heel Nederland heeft kunnen grinniken om dat rare Friesland met zijn ‘iepen mienskip’ en bijzonder vage plannen om Europa van alles wat Leeuwarden aan cultuur te bieden heeft te laten genieten. En dan heeft Jan Jaap het nog niets eens over het managementstaalgebruik gehad.

Zijn tirade over de grutto als onderdeel van de culturele hoofdstad moet de initiatiefnemers toch wel een beetje dwars zitten. Nee hoor, reageerde De Kening fan de Greide, wij houden wel van een beetje humor. Tja, dat slaat de zaak wel een beetje dood. Andere reacties blijven ook een beetje in die sfeer hangen, van ‘het is wel een beetje gemakkelijk’ tot het iets onvriendelijker ‘gezeik van de zijlijn’ – overigens een geliefd weerwoord op kritiek.

De sneer naar Jannewietske blijft onbeantwoord, al was dat feitelijk de hardste opmerking van de uitzending. De bekende criticasters van KH2018 als Huub Mous en Gert-Jaap van Ulzen houden zich ook rustig. Ze retweeten of delen de uitzending op Twitter en Facebook of tonen bescheiden instemming. Asing Walthaus verklaart in de Leeuwarder Courant de geringe weerklank aan het feit dat de cabaretier van oorsprong Leeuwarder is, maar waarschuwt dat het hem wel lang nagedragen zal worden.

Inhoudelijk gaat eigenlijk niemand in op de tirade van Jan Jaap. En dat zou eigenlijk best mogen. Natuurlijk, je kunt erom lachen en dat was het ook zeker waard en de bedoeling ook. Maar een beetje ongemakkelijk was het eigenlijk ook wel. Zijn kritiek op de onvoorstelbare vaagheid van de plannen, de opmerking dat het vooral om geld lijkt te gaan, het was eigenlijk allemaal wel een beetje raak.

Kijk je bijvoorbeeld naar de uitzending over andere provincies, zoals Zeeland, dan is het overduidelijk satire. Een beetje lachen om lokale partijen en uitglijders van landelijke partijen en dat is het dan wel. Echt inhoudelijk wordt het niet. En pijnlijk genoeg was dit wel een beetje het geval met Friesland. Wat stilder wat better, zullen we maar denken. En vooral niet serieus nemen. Jan Jaap als nar, wat zijn rol natuurlijk ook is. Helaas spreken narren wel vaak de waarheid.