Accountant Verhoef: begroting gemeente Leeuwarden is misleidend

(tekst: ingezonden; lees ook: Begroting 2019 gemeente Leeuwarden: stabiel achteruit boeren en heffingen fors omhoog )

drs. LW. Verhoef

registeraccountant

Kersengaard 13

3962JR Wijk bij Duurstede

telefoon: 0343-572055/06-20815670 email: lwverhoef@hetnet.nl

Wijk bij Duurstede, 16 oktober 2018

De gemeenteraad van gemeente Leeuwarden Postbus 21000 8900 JA Leeuwarden

Betreft: Begroting 2019 van gemeente Leeuwarden

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de begroting van uw gemeente een uiterst belangrijk document. Op basis van de begroting beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en heffingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Met de begroting geeft u (al dan niet) toestemming aan het gemeentebestuur tot het uitvoeren van de in de begroting vermelde activiteiten en tot het uitgeven van de daarvoor in de begroting opgenomen gelden.

Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de begroting belangrijk. Met de begroting legt u samen met het gemeentebestuur rekening en verantwoording af aan de burgers over de voorgenomen aanwending van de belastingmiddelen. Het is dus erg belangrijk dat de begroting betrouwbare informatie bevat.

De Begroting 2019 van gemeente Leeuwarden is misleidend en is met betrouwbaar!

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen en begrotingen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen en begrotingen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Wat betreft de jaarrekeningen: ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.

Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.

Het geldt ook voor de jaarrekeningen van gemeente Leeuwarden. Het geldt ook voor de Begroting 2019 van Leeuwarden.

Ik maak bij deze begroting de volgende opmerkingen:

1. In het begrotingsboekwerk wordt gesteld en/of gesuggereerd dat de Begroting 2019 sluit met een saldo van begrote opbrengsten en kosten van € 0,0 miljoen. Echter, niets is minder waar!

2. Het WERKELIJKE saldo van de begrote opbrengsten en kosten is NADELIG € 8,5 miljoen.

Het werkelijke saldo van de baten en de lasten volgt uit een vermogensvergelijking, d.w.z. het werkelijke saldo van de opbrengsten en de kosten over 2019 is gelijk aan de toename of afname van het Eigen vermogen in 2019.

Uit de vermogensvergelijking (met gegevens van pagina 147) volgt:

Eigen vermogen per 31.12.2019: € 32.600.000

Eigen vermogen per 31.12.2018: 41.134.000

De Begroting 2019 heeft een NADELIG SALDO van € 8.534.000

3. Met de gegevens van pagina 147 en de jaarrekening 2017 valt ook het verwachte saldo van de opbrengsten en de kosten over 2018 te berekenen.

Uit de vermogensvergelijking volgt:

Eigen vermogen per 31.12.2018: € 41.134.000

Eigen vermogen per 31.12.2017: 42.523.000

2018: verwacht NADELIG SALDO € 1.389.000

Aan het begrotingsboekwerk valt niet te ontlenen of het Eigen vermogen per 31.12.2018 wel of niet inclusief het Eigen vermogen van de gefuseerde gemeenten Leeuwarderadeel en Lit- tenseradeel is. Waarschijnlijk moet het berekende nadelig saldo hiervoor gecorrigeerd en dus verhoogd worden.

Het gemeentebestuur verwacht dus een (stevig) nadelig saldo van opbrengsten en kosten over 2018. Was u dat al medegedeeld? Hoe verhoudt dit zich tot de door u goedgekeurde begroting(swijzigingen)?

4. Met mijn brieven aan u in de afgelopen jaren liet ik u telkens weten dat uw jaarrekeningen eveneens misleidend zijn. Het gemeentebestuur deed het in de jaarrekeningen van de afgelopen zeventien jaar (periode 2001-2017) voorkomen of de gemeente in deze periode een voordelig saldo van opbrengsten en kosten had van € 90,0 miljoen. In werkelijkheid leed de gemeente in deze periode een verlies van € 82,8 miljoen. Tezamen met het berekende verlies over 2018 van (ten minste) € 1,4 miljoen zal de gemeente in de periode 2001-2018 een verlies geleden hebben van (ten minste) € 84,2 miljoen.

5. De verliezen van de periode 2001-2018 betekenen dat er dus in deze periode € 84,2 miljoen meer is uitgegeven dan er werd ontvangen. Deze € 84,2 miljoen zijn uiteraard geleend bij financiële instellingen. De verliesfinanciering betekent een rentelast van (bij 3% rente) 3% x € 84,2 miljoen = € 2,5 miljoen. Wanneer u de Begroting 2019 ongewijzigd goedkeurt, stijgen de rentelasten van de komende jaren wat betreft de verliesfinanciering, met 3% x € 8,5 miljoen = € 0,3 miljoen naar€ 2,8 miljoen per jaar.

6. Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerende-zaakbelasting volgens de begroting in 2019 een bedrag zal zijn van € 31,7 miljoen. Hiervan is de eerste € 2,8 miljoen alleen al nodig voor de rentelasten vanwege de financiering van de verliezen van de jaren 2001-2019.

7. Door de verliezen van de afgelopen jaren is het vermogen (in jaarrekeningtaal: het Eigen vermogen) van de gemeente sterk afgenomen. Wanneer u de begroting 2019 ongewijzigd goedkeurt, zal het vermogen nog verder afnemen. Het vermogen van de gemeente bedroeg per 01.01.2001 € 112,7 miljoen en per 31.12.2017 € 42,5 miljoen, een afname van ruim 60%, en, na goedkeuring van een ongewijzigde begroting 2019, per 31.12.2019 nog € 32,6 miljoen, een afname van ruim 70%.

8. In de begroting komen ongetwijfeld dezelfde fouten voor als die ik reeds signaleerde in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en waarvoor ik u met mijn brieven herhaaldelijk gewaarschuwd heb. Het betekent dat kosten als afschrijvingskosten, personeelskosten en verschillende onderhoudskosten verkeerd in de begroting zijn opgenomen. Het betekent dat wat als financiële positie wordt gepresenteerd, niet de financiële positie is.

9. Door het hele begrotingsboekwerk heen komt heel veel allemaal faliekante ONZIN voor over een “resultaat” dat het resultaat niet is, en bijvoorbeeld over reserves, voorzieningen, treasury, weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit, een of ander niet-relevant “EMU-saldo” e.d. Deze nonsens zet de (niet ervaren) gemeenteraadsleden en andere gebruikers geweldig op het verkeerde been. Dit is ook strijdig met de wettelijke voorschriften, i.c. het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten), dat in artikel 3 een begroting eist die voor gemeenteraadsleden begrijpelijk is.

10. Volgens de van toepassing zijnde wettelijke bepalingen (i.c. het BBV), die er op de eerste plaats zijn ter bescherming van de gemeenteraadsleden, moet de begroting zodanig gepresenteerd worden dat de lezer, en in het bijzonder IEDER gemeenteraadslid, zich een “verantwoord oordeel” kan vormen over wat er financieel aan de hand is (art 3). De begroting voldoet dus in het geheel niet aan deze eis.

Volgens hetzelfde BBV moet de begroting per onderscheiden programma inzicht geven in:

a. de doelstellingen, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten;

b. de wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken.

U moet zelf beoordelen of u dit (in voldoende mate) in de voorliggende begroting vindt.

Conclusie

Eerst moet het gemeentebestuur de Begroting 2019 opnieuw maken. Pas DAARNA, als alles klopt en volledig is, kan en mag op verantwoorde wijze over de begroting besloten worden!

Graag was ik u weer van dienst.

Met vriendelijke groet,