Lokale monitoring brengt fijnstofproblemen in kaart

(tekst: persbericht van Energieonderzoek Centrum Nederland)

Nieuwe gemeentebesturen moeten zorgen voor gezonde lokale situatie

PETTEN – Hoewel Nederland als geheel kan voldoen aan de strengere EU-regels voor fijnstofconcentraties in de lucht die in 2015 ingaan, worden op verschillende lokale plekken in het land daggemiddelde grenswaarden overschreden. Met name langs drukke wegen, industrie- en havengebieden en bij veehouderijen.

De kersverse gemeentebesturen die na de afgelopen verkiezingen aantreden, krijgen het komende jaar meteen een milieuprobleem op hun bordje. Lokaal worden normen voor fijnstof overschreden. Voor Nederland als geheel blijven de overschrijdingen binnen de norm, zelfs na de aanscherping in 2015. Steeds meer onderzoekers twijfelen echter of daarmee de gezondheid ook geborgd is.

Een lokale situatie kan nogal afwijken van het landelijk beeld. Zo kunnen er bronnen als autoverkeer, scheepvaart, dieseltreinen, industrie, maar ook houtkachels bijdragen aan concentraties fijnstof in de lucht. Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) biedt oplossingen om de situatie zo in beeld te brengen dat duidelijk wordt welke lokale maatregelen effectief zijn. Bijvoorbeeld:

1. Meet met sensoren op meerdere lokale locaties Het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit monitort met nauwkeurige meetapparatuur op 58 stations de situatie in Nederland. Een lokale situatie kan daarvan echter behoorlijk afwijken. Met een combinatie van sensoren en nauwkeurige apparatuur kan een lokale situatie veel gedetailleerder in beeld gebracht worden door op meer plaatsen en veel frequenter te meten. Op deze manier wordt fijnstof op diverse plekken al in Eindhoven gemeten.

2. Breng specifieke bronnen in kaart Met een slimme combinatie van meetapparatuur kunnen specifieke bronnen in kaart gebracht worden, zoals scheepvaart, dieseltreinen, houtkachels, verkeer en vliegtuigen. Dit geeft gemeenten de kans die specifieke bronnen te onderscheiden en zo nodig aan te pakken. In 2009 zijn zo de emissies van houtkachels in Schoorl inzichtelijk gemaakt.

3. Meet de samenstelling Fijnstof is een verzamelnaam voor allerlei soorten stof, van zeezout tot metaaldeeltjes tot roet. Deze deeltjes zijn niet allemaal even schadelijk. Het meten van de samenstelling geeft een indruk van schadelijkheid en helpt om bronnen te identificeren. Op de Overtoom in Amsterdam werd vastgesteld dat het fijnstof vooral uit roet bestond.

4. Meet het effect Het is van belang om ook het effect van milieumaatregelen binnen een bepaald gebied vast te stellen. Met monitoring voor en na implementatie van maatregelen is dit vast te stellen.

Lokale overheden en bedrijven gebruiken de meetgegevens om hun beleid vorm te geven, bijvoorbeeld op het gebied van ruimtelijke ordening.

Over ECN ECN heeft veel ervaring met het op een slimme manier lokaal meten van fijnstofconcentraties. ECN ondersteunt lokale overheden met metingen en modellen om afwegingen tussen de relevante beleidsaspecten te maken.