Fruitvlieg cruciaal in ontwikkeling nieuw medicijn tegen hartritmestoornis

(tekst: UMCG)

Fruitvlieg cruciaal in ontwikkeling nieuw medicijn tegen
hartritmestoornis

Dr. Bianca Brundel van de Afdeling Klinische
Farmacologie van het UMCG heeft de werking van een nieuw geneesmiddel tegen de
hartritmestoornis boezemfibrilleren aangetoond. “Ons onderzoek laat zien dat dit
nieuwe geneesmiddel de schade aan het hart voorkomt, die ontstaat bij
boezemfibrilleren. Het is het eerste geneesmiddel dat zulke schade tegengaat, en
de progressie van de ritmestoornis remt. Het middel wordt nu al in experimentele
studies getest bij mensen. Als dat goed gaat, zou het middel over 5-10 jaar al
op de markt kunnen komen”, zegt Brundel. Zij publiceerde haar bevindingen vorige
week online in het toonaangevende tijdschrift Circulation.

De
werkzaamheid van het nieuwe geneesmiddel werd door Brundel eerst aangetoond in
fruitvliegen. “De hartcellen van de fruitvlieg lijken zoveel op die van de mens,
dat je ze heel goed kunt gebruiken om boezemfibrilleren in te onderzoeken”,
stelt Brundel. Samen met de afdeling Celbiologie van het UMCG heeft zij de
methode ontwikkeld. “Wij kunnen in het hartje van de fruitvlieg
boezemfibrilleren opwekken. Dan achterhalen we eerst welke eiwitten betrokken
zijn bij hartschade door bepaalde genen aan of uit te zetten. Als we die
eiwitten gevonden hebben, testen we in de fruitvlieg welke nieuwe geneesmiddelen
de hartschade voorkomen. Daarbij sprong de gunstige werking van dit nieuwe
middel in het oog.”

Hart klopt onregelmatig
Boezemfibrilleren is de
meest voorkomende vorm van hartritmestoornissen. Er is sprake van een verstoring
van de elektrische prikkels die het hart zelf afgeeft om het te laten kloppen.
Bij boezemfibrilleren klopt het hart onregelmatig en meestal te snel. Daardoor
voelen veel patiënten zich vermoeid of gejaagd. Boezemfibrilleren kan ook
gevaarlijk zijn, omdat het de kans op een hersenbloeding en het ontwikkelen van
hartfalen vergroot. De klachten van patiënten variëren sterk: sommige mensen
merken er nauwelijks iets van, terwijl bij anderen klachten als hartkloppingen
zeer vervelend en beperkend zijn.

Progressief
Boezemfibrilleren is in
2010 bij ruim 5 miljoen mensen in West Europa vastgesteld. Ongeveer 8% van de
ouderen krijgt hier last van, maar het komt ook steeds meer voor bij jongeren.
Vooral mensen met ernstig overgewicht of verhoogde bloeddruk lopen kans de
aandoening te ontwikkelen. Daarnaast komt het ook bij duursporters voor. “Op het
moment dat het hart boezemfibrilleren ontwikkelt, treedt al schade aan de
hartcellen op. En die schade veroorzaakt weer meer boezemfibrilleren: je komt er
dus niet meer van af”, licht Brundel toe. Daardoor verloopt de ziekte
progressief en veroorzaakt het steeds meer schade aan de
hartcellen.

Estafettestokje
Het onderzoek van Brundel past goed in de
samenwerking tussen de universiteit en farmaceutische industrie. “Bij de
universiteit zijn we heel goed in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. In
mijn vakgebied gaat het dan om te begrijpen wat er precies in de hartcel gebeurd
tijdens boezemfibrilleren. Daarmee ontwikkelen we nieuwe aangrijpingspunten voor
behandeling. Vervolgens kunnen wij in onze modellen nieuwe geneesmiddelen
testen. Daarna pakt de industrie het stokje over, en zorgt dat het medicijn op
de juiste manier bij patiënten wordt getest en op de markt komt”, aldus Brundel.
“Onze kracht ligt ook in de vernieuwing van onderzoeksmethoden naar de werking
van stoffen bij boezemfibrilleren. Zo hebben wij in deze studie aangetoond dat
we met onderzoek op fruitvliegen en gekweekte hartcellen van muizen goed de
werkzaamheid van deze geneesmiddelen kunnen aantonen.” Brundel is uitgenodigd om
in Washington bij de Amerikaanse Heart Rhythm Society haar nieuwste bevindingen
te komen toelichten.