Zijn het boeken of is het jam?

Zijn het boeken of is het jam?

DOOR ANDRÉ KEIKES

Grou is bijzonder, afgezet tegen andere plaatsen in de gemeente Leeuwarden. Alles dobbert en klappert er op een vrolijk zomerse manier en met de zon erbij flonkert er ook nog eens veel, want het water is overal. Maar wat daarnaast opvalt is het opmerkelijk hoge minibiebgehalte.

Het is in Friesland niet ongewoon om aardappelen, eieren, groente en fruit bij je huis aan te bieden. Busje erbij voor de muntjes, soms een foldertje over de fraaiheid van de omgeving voor de argeloze toerist, die je nu eenmaal overal op moet wijzen. Maar sinds een jaar of vijftien is er de minibieb; uitstalplek voor boeken die je gelezen hebt, maar niet van plan bent nog eens in te zien. Dat heb je wel eens. Voorbijgangers kunnen er een meenemen om de vakantie te verbreden van alleen maar zeilen, zonnen, eten en drinken tot een periode waarin je ook geestelijk nog wat beleeft.

In den beginne heetten ze nog free little library. Ze kwamen dan ook uit Amerika overwaaien, een meteorologisch verschijnsel dat voor vrijwel elk interessegebied opgaat. Nee, ook deze kastjes zijn weer eens geen product van Europese innovatie, maar leuk zijn ze wel. ‘Free’ zijn ze tot de dag van vandaag, ‘little’ ook, maar over het begrip ‘library’, bibliotheek dus, kunnen we twisten. Dan moet je de meegenomen boeken na lezing terugbrengen en hoe doe je dat als je met je zeiljacht of Pikmeerkruiser net zes dorpen verderop hebt aangelegd.

De little libraries werden in de loop van de tijd steeds vaker minibiebs genoemd, dat bekt ook lekkerder, maar de vraag blijft wat er nu bedoeld wordt met bibliotheek? Iets meenemen en iets anders terugzetten was het oer-idee of iets meenemen en na lezing retour naar de plek waar hij stond. Maar slechts weinigen huldigen nog dat idee. In de Grote Kerkstraat in Leeuwarden hangt schuin tegenover het Princessehof een leuke minibieb, waarop de terecht geïrriteerde eigenaar een brief heeft gehangen met de mededeling dat het niet de bedoeling is de hele mieterse boel leeg te roven. Het moet wel leuk blijven.

In Grou is de toon altijd wat gemoedelijker en de leeshonger mogelijk groter, immers: vakantie. Dan heb je alle tijd. Al wordt dat argument van te weinig tijd hebben om te lezen vaak wel erg gemakkelijk misbruikt. Wie écht wil lezen, niks anders dan met kezen, máákt er toch tijd voor.

Wanneer je Grou binnenkomt, kan je de houten bouwseltjes, soms met deurtjes, glazen of doorzichtig kunststof deksels, schuifpaneeltjes of wat dan ook, niet missen. Meteen al aan de Parkstraat 46, in het verlengde van de Stationsweg heb je de minibieb De Boekewjirm. Formeel staat de meer dan goed gevulde, witte kast aan het Brêgepaad, maar wat maakt het uit, het is een niet te missen plek. Compleet met vlag. Wel jammer dat de bibliothecaris alle boeken rijkelijk bestempelt. Daar houden echte boekenvrienden en -wurmen nou juist helemaal niet van.

Een kleine minibieb met kunststofklep  staat bij De Roef aan het lommerrijke wandelpad langs het prinses Margrietkanaal in het verlengde van de Prinses Beatrixweg. Heel gevarieerd, dus niet alleen Saskia Noord en haar bloeddorstige trawanten, die het minibieblandschap domineren. Hier kun je soms ook verloren gewaande pockets aantreffen uit grootvaders tijd, toen lezen nog net zo vaak werd beoefend als speciaalbiertjes ontdoppen tegenwoordig.

Het klassiek ogende Sint Piter Bybke voor het uit 1905 stammende voormalige Cathechisatielokaal is een van de mooiste van het dorp. Zoals de naam al aangeeft, vlak bij de kerk. Het heeft achter de openstaande houten deurtjes ook nog een bescherming in de vorm van doorzichtige kunststof schuifpaneeltjes. Opdat de boeken niet schimmelen of kromtrekken. Je opent het hekje, snuffelt even in het aanbod, sluit het hekje achter je en bent weer voorzien.

Er zijn er veel meer, je moet gewoon goed rondkijken. Pal achter een hekje of juist er voor. Naast een heg, tegen een boom, in een oud straatje, soms zelfs twee bij elkaar. Dan kom je ook de mini-huisjes met jammetjes, zeepjes en zelfgemaakte curiosa tegen. Zoals bij B&B De Thuiskamer of antiekwinkel It Poartehûs. Boeken lezen en brood met jammetjes eten, het is geen slechte combinatie. Zeker niet in de vakantie. Om een variatie op Annie M. G. Schmidt te gebruiken: Twieps, twieps, twieps, met je boeken op je benen, met je boeken in de biebs.

Zeker, er staan en hangen in de stad en in omliggende dorpen ook wel minibiebsen, maar de dichtheid is in Grou opvallend groot. Je hebt hier dan ook geen vestiging van Van der Velde en de krant heb je tegenwoordig in tien minuten ook wel gezien, dus als leesliefhebber komen de kleine boekenkastjes als geroepen. Maar laten we afspreken dat we de aanbieders een teken van waardering geven door er ook geregeld iets in terug te zetten. En probeer ook eens wat anders dan die eeuwige thriller. Je zult nog versteld staan als je eens wat onbekends probeert.