Grote verantwoordelijkheid bij Leeuwarder GroenLinks na historisch verlies PvdA

Foto: Simon van der Woude – stamtafel café Fire

Historisch verlies PvdA in Leeuwarden

(Van een medewerker)

Aan de stamtafel in café ’t Anker betoogde een burger dat de Leeuwarder Courant het zware verlies van de PvdA in Leeuwarden probeerde te verdoezelen. Dat deed de krant door de winst van de PvdA in Súdwest – het wonderbaarlijke Roskam-effect – uit te vergroten. Deze burger zou best eens gelijk kunnen hebben. De LC oogt vaak nogal vriendelijk voor de electoraal noodlijdende PvdA.

Van Maaren en pers

Daar staat tegenover dat – als het er op aan komt – de LC-journalisten ook wel flink uit de hoek kunnen komen. De burger aan de stamtafel had een knipsel bij zich. Een twintig jaar oud artikel (18-12-2001) met de fraaie kop : “De Haan geeft Van Maaren en pers de schuld”.

De PvdA-wethouder Hermien de Haan trad toen af en verliet na 24 jaar de Leeuwarder politiek. De coalitiepartijen VVD en PAL/GroenLinks steunden haar niet langer. De Haan sneuvelde vanwege drie belastingaffaires. Haar rol rond de val van burgemeester Loekie Van Maaren (ook PvdA), kort hiervoor, was eveneens van invloed. Roerige tijden.

In een breedvoerig pleidooi betoogde De Haan dat “de Leeuwarder Courant eenzijdig, zeer onvolledig en ongenuanceerd verslaglegging” had gepleegd. De krant zou dat hebben gedaan op grond van een ’pregnante eigen agenda’. De burger aan de stamtafel wist niet of de LC hier nog weer op had gereageerd. De kiezers straften in elk geval de PvdA wel voor de landelijke aandacht trekkende affaires. De PvdA zakte in 2002 bij raadsverkiezingen terug van 13 naar 10 zetels.

Even terug naar de stamtafel. In Súdwest won de PvdA 2 zetels en ging van 6 naar 8. In Leeuwarden verloor de PvdA 3 zetels en ging van 11 naar 8. Het Lutz Jacobi-effect is volledig uitgewerkt. Het in Harlingen eerder succesvolle ‘stemmenkanon’ van de PvdA Hein Kuiken – hierheen gehaald als wethouder – kon in Leeuwarden geen verschil maken. De afgelopen vier jaar maakte de PvdA-fractie een zwakke indruk. Daarover was de stamtafel het eens.

De cijfers sinds 1946

De analyses van de verkiezingen in de media buitelen over elkaar. Het is interessant om eens nuchter te kijken naar de cijfers over een langere periode. Dat ziet er in Leeuwarden bij de gemeenteraadsverkiezingen na WO II voor de PvdA zo uit :

Vermeld moet, dat er in de jaren tot en met 1953 in totaal 35 zetels vielen te verdelen. Van 1958 tot en met 2010 waren dat er 37. Daarna telde de raad 39 zetels.

PvdA zakt in 2022 voor het eerst naar beneden de 10 zetels

In deze hele periode is de PvdA nu dus voor het eerst onder de 10 zetels beland. Een groot verschil maakt ook, dat – was er in de hele periode altijd een fors verschil tussen de grootste partij (PvdA) en daarop in grootte volgende partijen – dat grote verschil is nu verdwenen. GroenLinks is met zeven zetels haast even groot als de concurrent PvdA. Volgens raadslid Stellingwerf van GroenLinks heeft de vriend en vijand verrassende winst van zijn partij veel te maken met de afwezigheid bij de verkiezingen van de Partij voor de Dieren. Dat zou moeten betekenen dat GroenLinks bij de komende besprekingen het geluid van deze meer principiële en radicale aanhang tot uiting zal moeten doen komen.

Grote verantwoordelijkheid bij GroenLinks

Er rust daarmee een grote verantwoordelijkheid op GroenLinks. Het ligt voor de hand om een informateur te kiezen die niet al te zeer is verbonden met de grote verliezer PvdA. Er mag ook wel eens goede aandacht komen – alvorens met een coalitie te beginnen – voor essentieel, meer principiële onderwerpen, zoals de Andere Overheid. Kort voor de verkiezingen besloten partijen om het vervolg daarop – positie ambtenarij, versterking controlerende functie van de raad – uit te stellen. Terwijl er van urgentie sprake was. In het verkiezingsprogramma van GroenLinks staat ook nogal wat vermeld over referenda, participatie en aanverwante zaken. We zijn benieuwd of dat alleen voor de bühne is geweest.

De zittende coalitie verliest uiteindelijk 3 zetels: PvdA verliest er 3, CDA 1, D66 ook 1, en Groen Links wint er 2. Daar staat dan de respectabele winst van 5 zetels van de de ‘lokale’ partijen – als we daar ook de FNP toe rekenen – tegenover.

Deze verschuivingen zullen in de onderhandelingen hun weerslag moeten krijgen. En zoals plaatsvervangend griffier Coco Hoving vandaag zegt: het moet transparant gebeuren. Grondige discussies zijn in het belang van een goed resultaat.Liwwadders is benieuwd.

De opkomst

De opkomst lag op 51%. Vergeleken bij de twee vorige verkiezingen een toename van goed 10%. Maar desondanks in feite een dramatisch cijfer. De partijen weten niet meer dan de helft van de kiezers voor de stembusgang te mobiliseren. Teleurstellend en reden voor de partijen om enige bescheidenheid – als ze pretenderen de kiezer te vertegenwoordigen – ten toon te spreiden.