De papieren vuist van Den Haag

door Ben Stegeman

De papieren vuist van Den Haag

Het is een ritueel dat we inmiddels kunnen dromen. Een agent krijgt een baksteen tegen zijn hoofd, een ambulancebroeder wordt tijdens een reanimatie de weg versperd door een agressieve omstander, en de volgende ochtend buitelen de politici over elkaar heen om “schande” te spreken. Woorden als onacceptabel, prioriteit en hard aanpakken vliegen door de ether.

Maar wie naar de Tweede Kamer kijkt, ziet een heel ander schouwspel. Daar werd onlangs gestemd over een simpel principe: geweld tegen hulpverleners moet niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk zwaarder worden bestraft. De uitslag? 76 tegen 74. De kleinst mogelijke meerderheid. Een land dat op papier pal achter zijn hulpverleners staat, blijkt in de achterkamers van de macht hopeloos verdeeld.

Wat deze verdeling zo pijnlijk maakt, is dat de wettelijke basis er al lang is. Artikel 132a van het Wetboek van Strafrecht biedt al jaren de mogelijkheid om de strafmaat bij geweld tegen hulpverleners met 33% tot zelfs 100% te verhogen. De wet ligt al die tijd al klaar op de plank, glimmend en scherp. Maar in de praktijk blijft het een bot mes. Officieren van Justitie die de maximale eis niet durven te stellen en rechters die liever naar de “persoonlijke omstandigheden” van de dader kijken dan naar de blauwe plekken van de agent, zorgen ervoor dat de wet een papieren tijger blijft.

Aan de ene kant van de streep staan de partijen die de status quo zat zijn. De PVV, VVD, BBB en NSC, gesteund door de SGP, JA21 en FVD, kozen voor de aanval. Hun boodschap: haal de vrijblijvendheid uit de wet en dwing het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht om die strafverhoging nu eindelijk eens écht toe te passen. Geen geklets meer, maar vergelding.

Aan de andere kant zien we het blok van de “nuance”. Partijen als GroenLinks-PvdA, D66, het CDA en de SP trokken aan de rem. Zij verschuilen zich achter de angst voor het inperken van de rechterlijke vrijheid. Ze noemen het zorgvuldigheid; de man of vrouw die op straat in het nauw wordt gedreven. Noem het bestuurlijke luiheid, of beter nog, onverschilligheid..

De frustratie op de werkvloer van de politie en de zorg daar is volkomen begrijpelijk. Zoals gezegd is er namelijk al een wettelijke basis om straffen te verdubbelen als er een uniform in het geding is. Maar zodra die wet de rechtszaal binnenkomt, lijkt hij te veranderen in een slap elastiekje. Wat we hier zien, is de doodsteek van het gezag: de cultuur van het eeuwige overleg.

Het is een hypocriete spagaat geworden. Je kunt niet voor de camera blijven roepen hoe erg je het vindt, om vervolgens in de Kamer tegen de maatregelen te stemmen die daders daadwerkelijk aanpakken. Wanneer je met 74 stemmen weigert om door te pakken, geef je eigenlijk een signaal aan de dader: “We vinden het heel erg wat je deed, maar we willen niet dat je er écht last van krijgt.”

De krappe meerderheid van 76 zetels die nu wél een streep trekt, is geen teken van politieke radicalisering, maar een noodkreet van een democratie die de grip op de straat begint te verliezen. Het wordt tijd dat de papieren vuist van Den Haag eens een keer van vlees en bloed wordt. Want van “nuance” kun je geen aangifte doen, en met “medeleven zonder actie” stel je geen enkele hulpverlener veilig.